Radom

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Radom
Centar grada
Centar grada
Koordinate: 51°24′N 21°9′E / 51.400°N 21.150°E / 51.400; 21.150
Država  Poljska
Vojvodstvo Mazovjecko
Povjat grad sa pravom povjata
gradska prava 1364.[1]
Vlast
 - gradonačelnik Radosław Witkowski
Površina
 - Ukupna 112 km²[2]
Visina 330[2]
Stanovništvo (2019.)
 - Grad 211,371[2]
 - Gustoća 1,891 stan. / km²[2]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 26-600–26-621[2]
Pozivni broj 48[2]
Karta
Radom na karti Poljske
Radom
Radom
Pozicija Radoma u Poljskoj

Radom je grad od 211,371 stanovnika[2] u sredini Poljske u Mazovjeckom vojvodstvu.

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi kôd]

Radom leži udaljen 100 km južno od Varšave i 135 km od Łódźa.[3]

Historija[uredi - уреди | uredi kôd]

Novi trgovački centar u starom dijelu grada

U drugoj polovici 10. vijeka sagrađen je zamak s dva prstena bedema i opkopom. Radom je prvi put dokumentiran - 1155., u buli pape Hadrijana IV. Do 13. vijeka uz zamak je niklo i trgovište sa crkvom.[1]

Za vladavine vojvode Kazimira Velikog osnovan je Novi Radom koji je dobio gradska prava po uzoru magdeburška 1364.[1]

U Radomu je 1401. potpisan prvi akt o Poljsko-Litvanskoj Uniji, a od 1613. je sjedište poreznog suda Unije.

Sedamnaesti vijek bio je loš za Radom, što zbog kuge što zbog švedske invazije za koje su spalili grad i zamak. Na kraju je grad spao na naselje od 37 kuća i 375 stanovnika.[1]

Za Podjele Poljske bio i pod austrijskom i ruskom vlašću, ali i nadalje ostao važan administrativni centar. Tokom 19. vijeka počeo se industrijalizirati podizanjem pogona kožne, metalne i prehrambene industrije i izgradnjom cesta i željezničkih pruga.[1]

Nakon Prvog svjetskog rata i povratka nezavisnosti - 1918., razvoj grada se jako ubrzao, jer se našao u centralnom industrijskom pojasu. U njemu je podignuta najmodernija tvornica oružja u Poljskoj, i čitav stambeni kvart za radnike. Pored tog podignuta je tvornica duhana, namještaja i telefona (filijala švedskog Ericssona).[1]

Radom je dobio vodovod, kanalizaciju, plin i aerodrom i čitav niz kulturnih objekata: od teatra, kina, muzeja, do biblioteka i društvenih domova.

Nakon Drugog svjetskog rata od 1975. do 1998. bio je administrativni centar vlastitog vojvodstva. Od 1996. je i univerzitetski centar, kad je tadašnja Viša tehnička škola prerasla u univerzitet, a od 1992. je sjedište vlastite Radomske biskupije. [1]

Pobratimski gradovi[uredi - уреди | uredi kôd]

Radom ima ugovore o partnerstvu sa slijedećim gradovima;[4]

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 „Historia” (poljski). Radom. http://www.radom.pl/page/155,historia.html. Pristupljeno 22.02. 2021. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Poland: Major Cities (engleski). City population. https://www.citypopulation.de/en/poland/cities/. Pristupljeno 22.02. 2021. 
  3. „Partner cities” (engleski). Radom. http://radomcity.eu/page/457,basic-information.html. Pristupljeno 22.02. 2021. 
  4. „Miasta partnerskie” (engleski). Radom. http://www.radom.pl/page/192,miasta-partnerskie.html. Pristupljeno 22.02. 2021. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi kôd]