Rade Hamović

Izvor: Wikipedija
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretragu
RADE HAMOVIĆ
Datum rođenja13. februar 1916.
Mesto rođenjaStolac
Flag of Austro-Ugarska Austrougarska
Datum smrti19. maj 2009. (93 god.)
Mesto smrtiLjubljana
Flag of Slovenija Slovenija
SuprugaLjerka Durbešić
Ljerka Kervina-Hamović
Profesijavojno lice
Član KPJ od15. oktobra 1941.
Učešće u ratovimaNarodnooslobodilačka borba
Služba Vojska Kraljevine Jugoslavije
NOV i PO Jugoslavije
Jugoslovenska narodna armija
19411969.
Čin General-pukovnik
načelnik Generalštaba JNA
Period19611967.
PrethodnikLjubo Vučković
NaslednikMiloš Šumonja
Narodni heroj od23. jula 1952.
Odlikovanja
Orden narodnog heroja
Orden narodnog heroja
Orden ratne zastave
Orden ratne zastave
Orden partizanske zvezde
Orden partizanske zvezde
Orden partizanske zvezde
Orden partizanske zvezde
Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem
Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem
Orden bratstva i jedinsta
Orden bratstva i jedinsta
Orden za hrabrost
Orden za hrabrost
Partizanska spomenica 1941.
Partizanska spomenica 1941.

Ratomir Rade Hamović (19162009), učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i narodni heroj Jugoslavije. U periodu od 1961. do 1967. godine je obavljao dužnost načelnika Generalštaba JNA

Poreklo[uredi | uredi kod]

Radetovi preci su se oko 1840. godine preselili sa Durmitora u selo Do u stolačkom kraju. U novom okruženju Hamovići su se uspešno snašli, tako da su do Prvog svetskog rata postali jedna od bogatijih porodica u gradu, sa dve kuće, od kojih je jedna još danas smatrana najlepšom u gradu. Rade u svojoj autobiografiji „Kapetan Rade sa Romanije“ piše da je njegov otac Milan bio poslovni mozak porodice. Tokom Prvog svetskog rata obogatio se trgujući kafom i hranom uz odobrenje austrougarske vlade.

Biografija[uredi | uredi kod]

Rođen je 13. februara 1916. godine u Stocu. Osnovnu školu je završio u Stocu, gimnaziju u Sarajevu, a Višu vojnu akademiju u Beogradu, 1936. godine.

Kao potporučnik Jugoslovenske kraljevske vojske službovao je u Sarajevu. Za vreme službovanja u Sarajevu stupio je u redove sarajevske omladinske organizacije i učestvovao u nekim njenim akcijama.

Drugi svetski rat[uredi | uredi kod]

Napad Nemačke na Kraljevinu Jugoslaviju, 6. aprila 1941. godine, zatekao ga je na dužnosti u jednom puku. Posle kapitulacije kraljevske vojske, uspeo je da izbegne smrti u rodnom Stocu, vrati se u Sarajevo.

Rade je stupio u vezi sa Svetozarom Vukmanovićem Tempom i Hasanom Brkićem, koji su tada radili na organizovanju priprema za ustanak u Bosni i Hercegovini. Krajem jula 1941. godine Rade odlazi na Romaniju i u Romanijskom NOP odredu postaje načelnik štaba. Zajedno sa komandantom Odreda Slavišom Vajnerom Čičom, planirao je i rukovodio napadom na ustaško uporište u Sokolcu.

Oktobra 1941. godine Rade je imenovan za komandanta Kalinovičkog NOP odreda, koji je operisao na sektoru Sarajevo-Foča. Član Komunističke partije Jugoslavije postao je 15. oktobra 1941. godine.

Polovinom 1942. godine prešao je sa odredom u centralnu Bosnu, a ubrzo je imenovan za načelnika štaba, a potom i komandanta Desete hercegovačke NOU brigade. Posle uništenja garnizona u Prozoru i zauzimanja Rame, Hamović je sa Desetom hercegovačkom brigadom napao nemačke snage, koje su vršile pritisak na Petu proletersku (crnogorsku) brigadu i vodio borbe u 4. i 5. ofenzivi - na Sutjesci.

Tokom Narodnooslobodilačke borbe Rade Hamović je obavljao sledeće dužnosti:

Kao član Vrhovnog štaba NOVJ, a kasnije Generalštaba JA, usklađivao je operacije Prve, Druge i Treće jugoslovenske armije na Sremskom frontu.

Posleratni period[uredi | uredi kod]

Posle oslobođenja obavljao je odgovorne dužnosti u Jugoslovenskoj narodnoj armiji. Funkciju načelnika Generalštaba JNA obavljao je od 16. juna 1961. do 15. juna 1967. godine, do penzionisanja 1968. godine bio je glavni inspektor JNA.

Biran je za narodnog poslanika u skupštini NR Bosne i Hercegovine.

Rade je sa svojom prvom ženom Ljerkom Durbešić, koju upoznao u partizanima, dobio dvoje dece, ćerku Nevenu, rođenu 1946. i sina Vuka, rođenog 1949. godine. Radetov sin, Vuk Hamović, je jedan od poznatijih srpskih biznismena.

Sa svojom drugom suprugom Ljerkom Kervina-Hamović je od 1984. godine do smrti 19. maja 2009. godine živio u Ljubljani.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. godine i drugih jugoslovenskih odlikovanja i stranih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 23. jula 1952. godine.

Literatura[uredi | uredi kod]

Partizanska spomenica 1941. Segment isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi.
  • Narodni heroji Jugoslavije, „Mladost“ Beograd, 1975. godina
  • autobiografija R. Hamović: Kapetan Rade sa Romanije (Od nekad do sad) - Sarajevo, 2004