Racibórz

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Racibórz
Centralni trg
Centralni trg
Koordinate: 50°5′N 18°14′E / 50.083°N 18.233°E / 50.083; 18.233
Država  Poljska
Vojvodstvo Šlesko
Povjat Racibórz
Gradska prava oko 1235.[1]
Vlast
 - gradonačelnik Dariusz Polowy
Površina
 - Ukupna 75,01 km²[2]
Visina 200[2]
Stanovništvo (2020.)
 - Grad 56.289[2]
 - Gustoća 750,4 stan. / km²[2]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 47-400 i 47-445[2]
Karta
Racibórz na karti Poljske
Racibórz
Racibórz
Pozicija Racibórza u Poljskoj

Racibórz je grad od 56.289 stanovnika[2] na jugu Poljske u Šleskom vojvodstvu.[1]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Racibórz leži u kotlini rijeke Odre, nedaleko od češke granice,[3] udaljen tridesetak kilometara zapadno od Rybnika.

Istorija[uredi - уреди | uredi izvor]

Racibórz je prvi put dokumentiran 1108. kao ranosrednjovjekovna fortifikacija na gazu preko Odre. U 12. vijeku razvio se kao trgovište na raskršću puteva iz Češke i Moravske prema Krakovu, Ruteniji i Šleskoj.[1] Racibórz je gradska prava dobio oko 1235. (možda čak između 1211. i 1217. godine).[1] Prosperirao je tokom 13. vijeka, na trgovini solju (velika skladišta); tu su najveći sajmovi žitarica u Gornjoj Šleskoj i centar zanatstva poznat po tkanju platna. U 13. vijeku bio je dio Vojvodstva Opole Racibórz, a od 1281. bio je i prijestolnica Vojvodstva Racibórz.[1]

Sve do 1532. bio je domena opolskih Pjastovića, koji su od 1327. potpali pod vlast čeških vladara. Značaj mu je opao tokom perioda od 14. vijeka do 15. vijeka.[1]

Nakon 1742. (Druga podjela Poljske) potpao je pod Kraljevinu Prusku; tad mu je ime germanizirano u Ratibor (njemački: Ratibor(hammer), šleski: Rattebor).[1] Naglo se industrijski razvio nakon izgradnje pruge Berlin-Beč 1848. osnivanjem čeličane, livnice i tvornica mašina i elektrodijelova.[1]

Krajem 19. vijeka i početkom 20. vijeka Ratibor je postao snažan centar poljskog nacionalizma, poznat po časopisima i novinama (Nowiny Raciborskie, 1889. – 1921.). Brojni stanovnici Ratibora sudjelovali su u Šleskim ustancima (1919. – 1921.), ali je ovaj grad unatoč tome nakon održanog plebiscita 1921. ostao unutar njemačkih granica.[1]

U vrijeme Drugog svjetskog rata u Ratiboru je djelovao radni logor sa osam odjela u kojima su smještavani britanski, francuski i sovjetski zarobljenici.[1] Nakon Drugog svjetskog rata, Ratibor (otad Racibórz) pripao je 1945. Narodnoj Republici Poljskoj. Racibórz je 1975. kooptirao selo Brzezie, a 1977. i selo Markowice.[1]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Najveća znamenitost grada je gotička župna crkva (od 14. vijeka do 16. vijeka; dograđivana u 19. vijeku, restaurirana 1948. – 1949.). Pored nje to je i dominikanski samostan sa crkvom (početak 14. vijeka), sa zvonikom (dograđivanim u periodu od 14. vijeka do 15. vijeka); crkva je barokizirana u periodu od 17. vijeka do 18. vijeka i djelomično rekonstruirana u drugoj polovici 19. vijeka. Samostan danas radi kao muzej.[1]

Atrakcija su i knežev dvorac (14. vijek, dograđivan od 1609. do 1631. i u 19. vijeku); tu su i gotička kapela i ostatci gradskih bedema (14. vijek).[1]

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Današnji Racibórz je industrijski grad poznat po tvornici parnih kotlova Rafako SA, tvornici elektroda za zavarivanje, kao i brojnim drugim pogonima prehrambene industrije (šećerana: Racibórz, konditorska industrija: Mieszko SA), betonskih elemenata, sapuna i deterdženata (Henkel Polska SA), namještaja i odjeće.[1]

Pobratimski gradovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Racibórz ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima:[4]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]