Proslava sunca i topline života
|
Proslava sunca i topline života | |
|---|---|
 Nematerijalna svjetska baština
| |
| |
 Iran,  Afganistan
| |
| Regija: | Azija |
| Godina upisa: | 2022. |
| ID: | 01877 |
| Ugroženost: | |
| Poveznica: | UNESCO |
Proslava sunca i topline života (praznik Jalda) je tradicionalni događaj posljednje noći jeseni, 21. decembra. Slavi zimski solsticij. To je posljednji dan mjeseca Azara i prelaz u mjesec Dej. Ovakve proslave organizuju se četiri puta godišnje prema perzijskom kalendaru. Perzijska Nova godina (Novruz) slavi na prvi dan proljeća, odnosno na proljećnu ravnodnevnicu, koja je oko 21. marta po gregorijanskom kalendaru.
Proslavlja se u brojnim domovima u Iranu i Afganistanu. Porodice se okupljaju kod najstarijeg člana, i sjede oko stola ukrašenog nizom simboličnih predmeta i namirnica. Lampa simbolizira svjetlost, voda predstavlja čistoću, crveno voće kao što su šipak, lubenica, cvekla, žižula i grožđe simbolizuje toplinu.
Čorba, slatkiši, suvo voće i orašasti plodovi koji se koriste posebno za ovu priliku takođe se postavljaju na trpezu i konzumiraju tokom druženja. Obred je praćen recitovanjem poezije, pripovijedanjem, igranjem igrica i muzikom. Na kraju se dijele darovi.
Proslava sunca i topline života (Jalda) upisana je na UNESCO-vu Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog naslijeđa čovječanstva kao element nematerijalnog kulturnog naslijeđa Irana i Afganistana.[1]
Odluku o upisu donio je Međuvladin komitet za očuvanje nematerijalnog kulturnog nasleđa na 17. zasjedanju koje je održano od 28. novembra do 3. decembra 2022. god. u Rabatu, Maroko.[2]
