Pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji je proces u kojem Republika Crna Gora nastoji da pristupi Evropskoj uniji kao punopravna članica. Crna Gora je podnijela zahtjev za članstvo u Evropskoj uniji 15. decembra 2008. godine.

Savjet je, 31. maja 1999. godine, definisao uslove Procesa stabilizacije i pridruživanja (PSP), koji uključuju saradnju sa Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju i regionalnu saradnju. Ovi uslovi predstavljaju osnovni element PSP-a i uključeni su u Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) sa Crnom Gorom, koji je stupio na snagu u maju 2010. godine.

Odnosi između EU i Crne Gore[uredi - уреди | uredi izvor]

Crna Gora je proglasila nezavisnost 3. juna 2006. godine, nakon referenduma održanog 21. maja 2006. godine. U junu 2006. godine, EU je odlučila da uspostavi odnose sa Crnom Gorom kao suverenom i nezavisnom državom. Sve države članice EU su priznale nezavisnost Crne Gore. U oktobru 2007. godine, potpisani su Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju između Evropskih zajednica i njihovih država članica i Crne Gore i Privremeni sporazum o trgovini i srodnim pitanjima. Privremeni sporazum je stupio na snagu u januaru 2008. godine, a Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju u maju 2010. godine nakon što su ga ratifikovale sve potpisnice. Savjet je usvojio Evropsko partnerstvo sa Crnom Gorom 22. januara 2007.

Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju je omogućeno učešće Crne Gore u programima EU. Crna Gora aktivno učestvuje u tri programa EU: u Sedmom okvirnom programu za istraživanje i tehnološki razvoj, u Programu za preduzeteništvo i inovacije (EIP) i u programu Kultura. IPA sredstva se koriste za pokrivanje dijela troškova učešća u ova tri programa.

Uslovi za ulazak Crne Gore u Evropsku uniju (mišljenja Evropske komisije)[uredi - уреди | uredi izvor]

Evropski savjet, održan u Kopenhagenu 1993. godine, utvrdio je niz političkih kriterijuma za pristupanje koje mora ispuniti zemlja podnosilac zahtjeva. Zemlja mora postići „stabilnost institucija koje garantuju demokratiju, vladavinu prava, ljudska prava, i poštovanje i zaštitu manjina“. U slučaju zapadnog Balkana, uslovi definisani Procesom stabilizacije i pridruživanja takođe predstavljaju osnovni element politike EU, i biće procijenjeni u ovom izvještaju. Ti uslovi obuhvataju regionalnu saradnju, dobrosusjedske odnose i ispunjavanje međunarodnih obaveza, kao što je saradnja sa Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju.

Politički kriterijumi utvrđeni u Kopenhagenu su izvedeni iz osnovnih prava na kojima počiva EU, utvrđenih članom 2 Ugovora o Evropskoj uniji. Ovi principi su naglašeni u Povelji Evropske unije o osnovnim pravima. U članu 6, stav 1 Ugovora se navodi da „Unija priznaje prava, slobode i principe utvrđene Poveljom Evropske unije o osnovnim pravima od 7. decembra 2000. godine, prilagođenom u Strazburu 12. decembra 2007. godine, koja će imati istu pravnu vrijednost kao i Ugovori“.

Demokratija i vladavina prava[uredi - уреди | uredi izvor]

Uspostavljanje pravnog i institucionalnog poretka nephodnog u jednoj nezavisnoj zemlji je skoro završeno. U Crnoj Gori je završena ratifikacija međunarodnih instrumenata kojima je pristupila Državna zajednica Srbija i Crna Gora. Politički konsenzus o izgradnji države je sve snažniji. Ustav je uopšteno usklađen sa evropskim standardima.

Izborni standardi u Crnoj Gori su, prema Evropskoj Komisiji, zadovoljavajući. Pitanja biračkog prava i biračkih spiskova treba rješavati na transparentniji način, uzimajući u obzir nekonzistentnost podataka o državljanstvu. Pitanje ograničenja biračkog prava na državljane sa najmanje dvije godine prebivališta u Crnoj Gori takođe treba riješiti, dok mehanizme za procesuiranje pritužbi i istragu navoda o krivičnim radnjama povezanim sa izborima treba ojačati. Mehanizme kontrole finansiranja izbornih kampanja treba unaprijediti.

Od sticanja nezavisnosti 2006. godine, uočena su značajna poboljšanja u funkcionisanju Skupštine. Ukupna privrženost parlamentarnih stranaka poštovanju skupštinskog Poslovnika i vođenju konstruktivnog političkog dijaloga, naročito o evropskim integracijama, ostaje čvrsta osnova za dalji demokratski razvoj.

Crna Gora ima institucionalni sistem Vladinih tijela koji generalno dobro funkcioniše. Trenutni sistem planiranja rada Vlade i međuresorskih konsultacija je dobar. Decentralizacija je u početnoj fazi.

Neophodno je da Crna Gora uloži značajne napore kako bi uspostavila čvrstu i odgovornu državnu upravu, oslobođenu politizacije. Kvalitet zakonskih propisa, odluka i akata koje donosi državna uprava se mora značajno poboljšati. To je neizbježno povezano sa unaprijeđenjem kvaliteta, sposobnosti i stručnosti državnih službenika, uz pomoć zapošljavanja i napredovanja na osnovu zasluga kao i stalne obuke. Takođe je potrebno uložiti značajne dodatne napore na jačanju administrativnih kapaciteta koji će se baviti obavezama koje proističu iz budućeg pristupanja EU.

Administrativni kapaciteti pravosuđa su i dalje slabi. Postoji pozitivna tendencija unaprijeđenja efikasnosti. Ipak, većina reformi je u početnoj fazi. nedostatak kvalitetne infrastrukture i opreme, kao i sudnica, i dalje ugrožava efikasnost pravosuđa. Reorganizacija mreže sudova u kontekstu reforme krivičnog i prekršajnog pravosuđa zahtijeva bolju pravosudnu statistiku. Pravosuđe ipak mora pokazati svoju nezavisnost, odgovornost i efikasnost, naročito u postizanju povjerljivih rezultata, uključujući i pravosnažne presude u predmetima korupcije i organizovanog kriminala na svim nivoima.

Crna Gora je napredovala u naporima da uspostavi strateški, zakonodavni i institucionalni okvir za borbu protiv korupcije. Međutim, strateški okvir se i dalje ne zasniva na analizi rizika, što ima negativne posljedice po njegovu djelotvornost. Ključni zakonski propisi se moraju izmijeniti i dopuniti kako bi se proširilo područje njihove primjene i poboljšalo sprovođenje. Institucionalni okvir za borbu protiv korupcije treba učiniti djelotvornijim i ojačati, kako bi se pažljivo pratile i rigorozno sprovodile obaveze državnih organa.

Postojeći okvir garantuje osnovne principe kojima se osigurava civilna kontrola snaga bezbjednosti. Uloga Skupštine je osnažena. Ipak, postoji prostor za dalje jačanje kontrole bezbjednosnih i odbrambenih struktura, naročito usvajanjem posebnog zakona o parlamentarnoj kontroli sektora odbrane i bezbjednosnih snaga, kao i poboljšanjem kapaciteta odbora.

Napredak u pregovorima[uredi - уреди | uredi izvor]

Poglavlja EU ocjenjuje na startu skrininga Počeo skrining Završen skrining Poglavlje otvoreno Poglavlje zatvoreno
1. Sloboda kretanja roba Znatni napori 17–01–2013 06–03–2013 20-06-2017
2. Sloboda kretanja radnika Znatno potrebno napora 07–06–2013 07–06–2013 11-12-2017
3. Pravo osnivanja i sloboda pružanja usluga Znatno potrebno napora 23–10–2012 11–30–2012 11-12-2017
4. Slobodno kretanje kapitala Znatno potrebno napora 18–01–2013 21–02–2013 24–06–2014
5. Javne nabavke Znatno potrebno napora 20–09–2012 19–11–2012 18–12–2013 -
6. Zakon o privrednim društvima Znatno potrebno napora 02–10–2012 22–11–2012 18–12–2013
7. Zakon o intelektualnoj svojini Znatni napori 11–10–2012 21–11–2012 31–03–2014
8. Tržišna konkurencija Znatno potrebno napora 05–10–2012 04–12–2012 decembar 2018
9. Finansijske usluge Znatno potrebno napora 17–04–2013 11–06–2013 22-06-2015
10. Informacijsko društvo i mediji Znatno potrebno napora 21–01–2013 22–01–2013 31–03–2014
11. Poljeprivreda i ruralni razvoj Znatni napori 06–11–2012 13–12–2012 13-12-2016
12. Bezbjednost hrane,veterinarska i fitosanitarna politika Znatni napori 16–10–2012 01–02–2013 30-06-2016
13. Ribarstvo Znatni napori 04–03–2013 06–06–2013 30-06-2016
14. Saobraćajna politika Znatno potrebno napora 17–04–2013 30–05–2013 21-12-2015
15. Energetika Znatno napora potrebno 27–02–2013 11–04–2013 21-12-2015
16. Oporezivanje Nema većih poteškoća 08–04–2013 30–04–2013 30-03-2015
17. Ekonomska i monetarna politika Znatno napora potreno 25–02–2013 25–02–2013 25-06-2018
18. Statistike Znatni napori 03–06–2013 25–06–2013 16-12-2014
19. Socijalna politika i zapošljavanje Znatni napori 23–01–2013 13–03–2013 13-12-2016
20. Preduzeća i industrijska politika Nema većih poteškoća 25–10–2012 28–11–2012 18-12-2013
21. Trans-Evropske mreže Znatno potrebno napora 22–04–2013 30–05–2013 22-06-2015
22. Regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata Znatni napori 14–11–2012 18–12–2012 20-06-2017
23. Pravosuđe i osnovna prava Znatni napori 26–03–2012 31–05–2012 18–12–2013
24. Pravda, sloboda i bezbjednost Znatni napori 28–03–2012 25–05–2012 18–12–2013
25. Nauka i istraživanje Nema većih poteškoća 25–09–2012 25–09–2012 18–12–2012 18–12–2012
26. Obrazovanje i kultura Nema većih poteškoća 26–09–2012 16–11–2012 15–04–2013 15–04–2013
27. Životna sredina potpuno nekompatibilna sa EU 04–02–2013 22–03–2013 decembar 2018
28. Potrošači i zaštita zdravlja Znatno potrebno napora 19–02–2013 16–04–2013 16-12-2014
29. Carinska unija Nema većih poteškoća 24–05–2013 21–06–2013 16-12-2014
30. Odnosi sa inostranstvom Nema većih poteskoća 14–05–2013 12–06–2013 30-03-2015 20-06-2017
31. Spoljna, bezbjednosna i odbrambena politika Nema većih poteškoća 17–05–2013 27–06–2013 24–06–2014
32. Finansinska kontrola Znatni napori 16–05–2013 19–06–2013 24–06–2014
33. Finansinske i budžetske odredbe Nema većih poteškoća 15–05–2013 27–06–2013 16-12-2014
34. Institutucije Ništa za usvajanje
35. Ostala pitanja Ništa za usvajanje
Napredak 33 od 33 33 od 33 31 od 33

Značajni datumi[uredi - уреди | uredi izvor]

Datum Događaj
15. oktobar 2007. Crna Gora potpisala sporazum o stabilizaciji i pridruživanju.
15. decembar 2008. Podnijela formalni zahtjev za članstvo.
22.jul 2009. EU komisija predala Crnoj Gori Upitnik EU o pristupanju u članstvo.
9. decembar 2009. Crna Gora podnosi odgovore na Upitnik EU Komisiji.
12.april 2010. Crna Gora predala odgovore na dodatna pitanja iz Upitnika EU.
9. novembar 2010. Evropska komisija odgovara na Upitnik s pozitivnim mišljenjem (Avis).
17. decembar 2010. Crna Gora dobija službeni status kandidata.
12. oktobar 2011. Komisija predlaže početak pregovora.
2.februar 2012. Crna Gora usvojila pregovarački okvir za pristupanje u EU.
26. mart 2012. Skrining počeo.
29.mart 2012. EU usvojila pregovarački okvir za pristupanje Crne Gore u članstvo.
26. jun 2012. Evropski savjet postavlja ciljni datum 29. jun za početak pristupnih pregovora.
29. jun 2012. Pristupni pregovori započeti sa procesom skrininga.
18. decembar 2012. Crna Gora otvorila i zatvorila 25.poglavlje nauka i istraživanje.
15. april 2013. Crna Gora otvorila i zatvorila 26.poglavlje obrazovanje i kultura.
27. jun 2013. Crna Gora završila skrining.
18. decembar 2013. Crna Gora otvorila poglavlja 5, 6, 20, 23 i 24.
31. mart 2014. Crna Gora otvorila poglavlja 7, 10.
24. jun 2014. Crna Gora otvorila poglavlja 4, 31 i 32.
16. decembar 2014. Crna Gora otvorila poglavlja 18, 28, 29 i 33.
30. mart 2015. Crna Gora otvorila poglavlja 16 i 30.
22. jun 2015. Crna Gora otvorila poglavlja 9 i 21.
21. decembar 2015. Crna Gora otvorila poglavlja 14 i 15.
30. jun 2016. Crna Gora otvorila poglavlja 12 i 13.
13. decembar 2016. Crna Gora otvorila poglavlja 11 i 19.
20. jun 2017. Crna Gora otvorila poglavlja 1 i 22 i zatvorila poglavlje 30.
11. decembar 2017. Crna Gora otvorila poglavlja 2 i 3.
25. jun 2018. Crna Gora otvorila poglavlje 17.
10. decembar 2018. Crna Gora će otvoriti poglavlja 8 i 27, čime će sva poglavlja biti otvorena.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]