Položaj LGBT osoba u Bosni i Hercegovini

Izvor: Wikipedia
Položaj LGBT osoba u
Bosni i Hercegovini
Bosna i Hercegovina
Zastava Bosne i Hercegovine Zastava duginih boja
Zastava Zastava duginih boja
Položaj Bosne i Hercegovine
Legalizacija Da
*od 1996. u RS
*od 1998. u FBiH
Antidiskriminacioni zakoni Da
Uzrast seksualne saglasnosti Da – izjednačeno na 14 godina
Brak Ne
Istopolna zajednica Ne
Usvajanje Ne
In vitro fertilizacija
za lezbejke
Ne
Vojska Da
Zakonska promena pola Da
Organizacije Udruženje Q, Fondacija CURE, Sarajevski Otvoreni Centar, Okvir
Događaji Queer Sarajevo festival
Wikipedia-LGBT.png LGBT portal

Dekriminalizacija homoseksualnosti[uredi - уреди]

Homoseksualnost u BiH dekriminalizovana je već 1991. godine izmjenama i dopunama Krivičnog zakona tadašnje Republike Bosne i Hercegovine, što je kasnije i potvrđeno donošenjem krivičnih zakona koji ne kriminaliziraju homoseksualnost, prvo u Republici Srpskoj, 1996., a potom i u Federaciji BiH, 1998. Uzrast za konsenzualno stupanje u seksualne odnose izjednačena je za heteroseksualne i za homoseksualne seksualne odnose i iznosi 14 godina.

Zaštita od diskriminacije[uredi - уреди]

Zabrana diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije u BiH prvi put je uvedena 2003. godine donošenjem Zakona o ravnopravnosti spolova Bosne i Hercegovinekojim je zabranjena diskriminacija na osnovu spola i seksualne diskriminacije (član 2.).

Bolja zaštita LGBT osoba od diskriminacije propisana je 2009. godine kada je donešen Zakon o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, koji eksplicitno pominje "spol, spolno opredjeljenje i spolno izražavanje" kao zabranjenje osnove diskriminacije(član 2.). Iako su zbog doslovnog prevoda, umjesto pojmova seksualna orijentacija i rodni identitet ili izražavanje, u zakon uvedeni spolno opredjeljenje i spolno izražavanje, ovi termini u pravnoj praksi tumače se kao seksualna orijentacija i rodni identitet.

Aktivizam u BiH[uredi - уреди]

U Bosni i Hercegovini postoji više organizacija koje rade za i sa LGBTIQ osobama: Udruženje Q, osnovano 2002. godine, Fondacija CURE feminističko-aktivistička organizacija osnovana 2005. godine, koja djeluje za jednakost spolova i rodova, Sarajevski otvoreni centar osnovan 2007. godine koji zagovara za prava seksualnih i rodnih manjina tj. žena i LGBT (lezbejki, gej muškaraca, biseksualnih i transrodnih) osoba i Okvir, LGBTIQA udruženje osnovano 2011. godine koje se zalaže za promociju i zaštitu kulture, identiteta i ljudskih prava LGBTIQA osoba.

Udruženje Q i napad na Queer Sarajevo festival[uredi - уреди]

Udruženje Q je registrovano kao prvo LGBTIQ udruženje u februaru 2004. godine. Ovo Udruženje radilo je na promicanju i zaštiti kulture, identiteta, ljudskih prava i pružanju podrške LGBTIQ osobama te uklanjanju svih oblika diskriminacije i nejednakosti na osnovu spola, roda, seksualne orijentacije, spolnog identiteta, rodnog identiteta, rodnog izražavanja, interspolnih karakteristika.

2008. godine u Sarajevu Udruženje Q je organizovalo Queer Sarajevo festival, međutim tokom prvog dana održavanja napadnuti su učesnici_ce i povrijeđeno je osam osoba, uključujući i policajce_ke. Napad je organizovala grupa islamskih fundamentalista. Ostatak festivala je održan kao privatna manifestacija. Udruženje Q smatra da je policija dozvolila da se napadaču isuviše približe mjestu održavanja festivala, što je ugrozilo bezbjednost učesnica_ka. Ovaj festival bio je prva javna LGBT manifestacija u Sarajevu

U septembru 2010. godine, sa izlaskom iz nacionalnog projekta, i početkom 2011. godine, sa zatvaranjem kancelarije u Sarajevu, Udruženje Q je prestalo aktivno da djeluje na teritoriji BiH i regiona. Udruženje Q i dalje održava web stranicu i mejling liste, te je dostupno za informacije, konsultacije, podršku i određene vidove saradnje.

Fondacija CURE[uredi - уреди]

Fondacija CURE (CURE) je feminističko-aktivistička organizacija osnovana 2005. godine, koja djeluje za jednakost spolova i rodova zalažući se za pozitivne društvene promjene putem obrazovnih, umjetničko-kulturnih i istraživačkih programa. CURE je organizacija profesionalaca_ki i volontera_ki koji_e izlaze na ulice u znak javnog protesta protiv nasilja, diskriminacije, kršenja zakona i osnovnih ljudskih prava, organiziraju performanse protiv nasilja, pozivaju umjetnike_ce, naučnike_ce, edukatore_ice, aktiviste_ice, građane_ke na akciju i konkretan lični doprinos za kreiranje boljeg i zdravijeg bosanskohercegovačkog društva.

Fondacija CURE teži da ravnopravnost spolova u BiH i svijetu bude priznata i zastupljena u svakom društvenom segmentu (kako privatnom, tako i javnom), da pozitivne društvene promjene budu ostvarene zajedničkim naporima i suradnjom svih pojedinaca/ki i organizacija koje rade na osiguravanju prakticiranja ljudskih prava, da se žene aktiviraju u razvoju društva kroz pozicije u procesima odlučivanja, kao i putem kreativnog izražavanja.

Sarajevski otvoreni centar[uredi - уреди]

Sarajevski otvoreni centar (SOC) je nezavisna, nepolitička i neprofitna organizacija koja promoviše puno poštivanje ljudskih prava i radi na smanjivanju nivoa diskriminacije i nasilja na osnovu spola, seksualne orijentacije i rodnog identiteta, osnažujući marginalizirane grupe kroz aktivnosti u zajednici, promovišući ljudska prava u društvu i zagovarajući promjene politika vlasti prema državnim institucijama.

Sarajevski otvoreni centar osnovan je 2007. godine i od tada neprekidno radi i širi obim svog djelovanja, od međureligijske edukacije i kulturnih programa do programa ljudskih prava, pogotovo prava žena, te prava lezbejki, gej, biseksualnih i transrodnih (LGBT) osoba.

Tim Sarajevskog otvorenog centra fokusiran je na podizanje svijesti unutar državnih institucija/zvaničnika_ca o potrebi da se u potpunosti implementiraju međunarodni, evropski i državni standardi iz oblasti ljudskih prava žena i LGBT osoba, te na podizanje svijesti građana_ki o pravima LGBT osoba i političkim, društvenim i ekonomskim pravima žena. Jedan od naših bitnih ciljeva jeste i osnaživanje i jačanje LGBT zajednice kroz implementaciju aktivnosti koje joj pružaju podršku vezanu za njena prava i potrebe.

Sarajevski otvoreni centar u sklopu svog rada organizuje različite aktivnosti za LGBT osobe, od radionica osnaživanja, kulturnih i umjetničkih manifestacija, različitih društvenih okupljanja i druženja za LGBT osobe, do pravnog savjetovanja. Nedavno je pokrenuo i LGBT-prava.ba - magazinski web portal o pravima LGBT osoba u BiH koji je prvenstveno namijenjen osnaživanju LGBT osoba, kroz pravno savjetovanje, mogućnost online prijave diskriminacije i zločina iz mržnje, ali i mjesto na kojem će se objavljivati informacije o aktivnostima i događajima vezanim za LGBT osobe i njihova prava i kulturu u BiH, regiji i svijetu.

U maju 2013. Sarajevski otvoreni centar po prvi put u BiH, organizovao je medijsku kampanju povodom IDAHO dana. Kampanja pod nazivom Neka ljubi ko god koga hoće!imala je za cilj da podigne vidljivost problema sa kojim se LGBT osobe suočavaju u bh. društvu, te da doprinese smanjenju homofobije i transfobije koje su na veoma visokom nivou u BiH i prisutne u svim oblastima života.

Kampanju su medijski pokrivali portali radiosarajevo.ba radiosarajevo.ba i LGBT-prava.ba, te radio stanice Radio Sarajevo i Radio Balkan Banja Luka, a podržao je i veliko broj poznatih osoba kako iz bh. društva tako i iz Europe i SAD-a, koje su željele doprinijeti uvođenju teme o pravima LGBT osoba u medijski prostor, te da ih na taj način približiti široj javnosti i prenijeti poruku: Neka ljubi ko god koga hoće!.

Udruženje Okvir[uredi - уреди]

Grupa mladih aktivista_kinja je došla na ideju 2010. godine u Sarajevu o osnivanju udruženja za LGBTIQ zajednicu zbog želje za slobodnim javnim prostorom i osjećaja uskraćenosti osnovnih ljudskih prava. Nakon nasilno prekinutog QSF te gašenja Udruženja Q probudila se nova ideja. Vodeći se tom idejom 2011. godine u junu je registrovano udruženje oKvir.

Udruženje oKvir je kvir udruženje koje se zalaže za promociju i zaštitu kulture, identiteta i ljudskih prava LGBTIQA osoba; rad na vidljivosti i osnaživanju te pružanju podrške osobama iz LGBTIQA zajednice; prevenciju diskriminacije, nasilja i stigmatizacije nad LGBTIQA osobama kroz edukaciju, kritičko promišljanje i pravo na samoodređenje.

Drugi javni LGBTIQA performans kojeg je izvelo Udruženje oKvir ispred Sarajevske Katedrale bio je Transinformiši se. Ovim performansom željela se skrenuti pažnja na stigmatizaciju koja je opšteprisutna u bosanksohercegovačkom društvu. Također kako se svakodnevno svi građani_ke BiH, posebno LGBTIQA osobe suočavaju sa raznim stigmama poput: lezbača, pederčina, debela, džanki, glupača, ženturača itd.

Vidi dalje[uredi - уреди]

Spoljne veze[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]


Gay flag.svg Nedovršeni članak Položaj LGBT osoba u Bosni i Hercegovini koji govori o LGBT temi je u začetku. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Gay flag.svg Položaj LGBT osoba u Evropi
Suverene države Albanija • Andora • Armenija** • Austrija • Azerbejdžan* • Belorusija • Belgija • Bosna i Hercegovina • Bugarska • Crna Gora  • Češka • Danska • Estonija • Finska • Francuska • Grčka  • Gruzija* • Holandija  • Hrvatska • Irska • Island • Italija • Kazahstan* • Kipar** • Letonija • Lihtenštajn • Litvanija • Luksemburg • Mađarska • Makedonija • Malta • Moldavija • Monako • Nemačka  • Norveška • Poljska • Portugal • Rumunija • Rusija* • San Marino • Slovačka • Slovenija • Srbija • Španija • Švajcarska • Švedska • Turska* • Ujedinjeno Kraljevstvo  • Ukrajina  •Vatikan
Autonomije, zavisne i druge teritorije Abhazija* • Ažarija* • Åland • Akrotiri i Dekalija •Džersi  • Krim • Farska ostrva • Gernzi • Gibraltar • Nagorno-Karabah* • Nahčivan* • Ostrvo Man • Turska Republika Severni Kipar**
* veliki deo teritorije je u Aziji
** država je u Zapadnoj Aziji, ali se smatra evropskom iz kulturnih, političkih i istorijskih razloga.
Položaj LGBT osoba u svetu
Svet
Položaj LGBT osoba u Africi
Afrika
Položaj LGBT osoba u Južnoj Americi
Južna Amerika
Položaj LGBT osoba u Severnoj Americi
Severna Amerika
Položaj LGBT osoba u Aziji
Azija
Položaj LGBT osoba u Okeaniji
Okeanija
Ova kutijica: pogledaj  razgovor  uredi