Po šumama i gorama
| "По долинам и по взгорьям" | |
|---|---|
 Kolona slovenačkih partizana u zimu 1942. | |
| Pjesma | |
| jezik | ruski |
| domaći naziv | Po šumama i gorama |
| objavljena | 1915. prva ruska verzija 1922. konačna ruska verzija 1941. srpskohrvatska verzija |
| žanr | partizanska pjesma, koračnica |
| autor | Petar Semenovič Parfenov |
| kompozitor | Dmitry Pokrass |
Po šumama i gorama (poznata i kao Partizanska ili Partizanka) je jugoslovenska partizanska pesma nastala tokom narodnooslobodilačkog rata prepevom ruske partizanske pesme Po dolinama i gorama (ruski: По долинам и по взгорьям) iz vremena ruskog građanskog rata.
Prva verzija ove pesme je Marš Sibirskih strelkov (1915), koji je napisao pisac V. A. Giljarovski. Tokom ruskog građanskog rata napisano je nekoliko verzija teksta, a najpoznatiji je Marš daljnevostočnyh partizan (1922), koji je na Dalekom istoku napisao boljševički poet Petar Semenovič Parfenov. Ruska verzija je 1929. proglašena za Partizansku himnu i vremenom se proširila izvan granica Sovjetskog Saveza.
Tokom Španskog građanskog rata nastala je verzija na španskom jeziku. Za vrijeme drugog svjetskog rata odomaćila se kao partizanska, ne samo u SSSR, nego i drugde, pre svega u Jugoslaviji, Poljskoj, Bugarskoj i Čehoslovačkoj, gdje su nastali i novi tekstovi.[1] Takođe nastaju verzije na i francuskom, nemačkom i grčkom.
Posebnu popularnost stekla je tokom drugog svetskog rata u Jugoslaviji, gde je postala nezvanična himna jugoslovenskih partizana, sa više verzija teksta.[2] U Bosni je bila poznata kao Pjesma Bosanska partizanska ("Dolinama i gorama nase Bosne ponosne"), dok se u Sloveniji zvala Po dolinah in po gorah.[1]
Prvobitnu verziju "Partizanke", koja je počinjala rečima: "Partizan sam tim se dičim", je početkom ustanka u Srbiji napisao borac Kolubarske čete Dragan Tatović.[3] Mirko Kovačević je autor teksta pesme "Po šumama i gorama", ili barem prve strofe.[4] Puniša Perović se takođe navodi kao autor dela teksta.[5]
| original na ruskom | prevod |
|---|---|
|
По долинам и по взгорьям |
Po dolinama i po gorama |
Po šumama i gorama[6]
Po šumama i gorama
naše zemlje ponosne
idu čete partizana,
Slavu borbe pronose!
Neka čuje dušman kleti
Krvavi se vodi rat,
Prije ćemo mi umrijeti
Nego svoje zemlje dat'!
Kaznićemo izdajice,
Oslobodit narod svoj,
Kazaćemo cijelom sv'jetu
Da se bije ljuti boj!
Crne horde nas ne plaše,
Krv herojska u nas vri,
Mi ne damo zemlje naše
Da je gaze fašisti!
Basil Davidson navodi tekst pesme koju je čuo od jugoslovenskih partizana:[7]
Partizan sam tim se dičim:
To ne može biti svak
Umrijeti za slobodu,
Može samo div junak.
Puška mi je drugarica,
Mitraljez mi moji brat:
Svakog časa odjim na straži,
Da tiranu skršim vrat.
Narodu sam zavjet dao,
Ja, narodni partizan:
Da ću čuvat' stijeg slobode,
Boriti se noć i dan.
- Čitaković, Sreten (1988). Na ilegalnim stazama. Valjevo: Milić Rakić.
- ↑ 1,0 1,1 Ante Nazor, Pjesme međunarodnog radničkog pokreta u revolucionarnim previranjima u Jugoslaviji
- ↑ https://znaci.org/poezija/lanci-nam-se-kuju-kleti.php
- ↑ Čitaković 1988: str. 29
- ↑ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%9F%D0%BE_%D1%88%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%B8_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0.jpg
- ↑ http://www.yugopapir.com/2014/05/nob-komandant-sava-ovako-je-nastala.html
- ↑ „Po šumama i gorama”. Zagreb: Antifašistički vjesnik. 22. decembra 2022. Pristupljeno 16. januara 2023.
- ↑ Davidson, Basil (1946). „3.2. Spring 1944 Beyond the Danube: Srem Our Oyster”. Partisan Picture. Bedford Books. OCLC 2019137.
