Petar Gračanin

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
PETAR GRAČANIN
Petar Gračanin.png
Datum rođenja 22. jun 1923.
Mesto rođenja Flag of Kraljevina Jugoslavija Jagodina
Kraljevina SHS
Datum smrti 27. jun 2004. (81 god.)
Mesto smrti Flag of Srbija i Crna Gora Beograd, Srbija
SCG
Profesija vojno lice
Član KPJ od 1942.
Učešće u ratovima Narodnooslobodilačka borba
Služba Partizanska zvijezda.png NOV i PO Jugoslavije
Logo of the JNA.svg Jugoslovenska narodna armija
VSCG.jpg Vojska Jugoslavije
19411985, 1999.
Čin General-pukovnik JNA.jpg general-pukovnik JNA,
General armije JNA.jpg general armije VJ u rezervi
načelnik Generalštaba JNA
Period 19821985.
Prethodnik Branko Mamula
Naslednik Zorko Čanadi
Predsednik Predsedništva
SR Srbije
Period 19871989.
Prethodnik Ivan Stambolić
Naslednik Slobodan Milošević
Savezni sekretar
za unutrašnje poslove SFRJ
Period 19891991.
Prethodnik Dobroslav Ćulafić
Naslednik niko
Narodni heroj od 20. decembra 1951.
Odlikovanja
Orden narodnog heroja
Orden narodne armije
Orden partizanske zvezde
Orden zasluga za narod sa srebrnim vencem
Orden bratstva i jedinsta
Orden za hrabrost
Order of military merits with golden swords RIB.gif
Orden partizanske zvezde
Partizanska spomenica 1941.

Petar Gračanin Perica (22. jun 192327. jun 2004) je bio učesnik Narodnooslobodilačke borbe, general-pukovnik JNA i general armije Vojske Jugoslavije u rezervi, društveno-politički radnik SFRJ i SR Srbije i narodni heroj Jugoslavije. U perodu od 1982. do 1985. godine je obavljao funkciju načelnika Generalštaba JNA, od 1987. do 1989. godine predsednika Predsedništva Socijalističke Republike Srbije a od 1989. do 1991. godine Saveznog sekretara za unutrašnje poslove SFRJ.

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođen je 22. juna 1923. godine u Jagodini. Potiče iz siromašne seljačke porodice. Posle završene osnovne škole, učio je mesarski zanat. Radio je u Jagodini i Kragujevcu, a kratko vreme i u Beogradu. Član Saveza komunističke omladine Jugoslavije postao je krajem 1940. godine.

Narodnooslobodilačka borba[uredi - уреди | uredi izvor]

Jula 1941. godine, kada je stupio u Beličku partizansku četu i sa njom učestvovao u mnogim borbama - u napadu na magacin baruta kod sela Vinorača, septembra 1941. godine, napadu na nemački transporti voz, kod sela Gilje i drugim akcijama. Prilikom napada na Varvarin, među prvima je upao u žandarmerijsku stanicu, u kojoj su neprijatelji savladani i razoružani.

Belička četa je kasnije ušla u sastav Drugog šumadijskog partizanskog odreda, a marta 1942. godine u sastav Druge proleterske udarne brigade, u kojoj je Perica napredovao od desetara do komandanta bataljona. Sa samo devetnaest godina kao desetar Prve desetine, u Trećoj četi Trećeg bataljona, Perica je uspeo, da u borbama s ustašama, kod Han-Pijeska, uništi višestruko jačeg neprijatelja i onemogući njegovo nadiranje ka Sokocu. Za taj uspeh Perici je odato priznanje, posle čega je primljen u Komunističku partiju Jugoslavije.

Učestvovao je u svim borbama koje je Druga proleterska brigada vodila protiv četnika na Durmitoru, protiv ustaša u Boraču, u bici za Kupres, gde je bio zamenik komandira čete. Borio se na planini Manjači i drugim mestima tog dela Bosne.

U Četvrtoj neprijateljskoj ofanzivi Perica se istakao u jurišima na četnike pri forsiranju Neretve, u borbama kod Čičeva i Glavatičeva, a potom kod Kalinovika. Istakao se i pri forsiranju Drine u aprilu 1943. godine i borbama protiv Italijana i četnika.

U jesen 1943. godine mladi kapetan Perica postao je zamenik, a potom komandant bataljona Druge proleterske brigade. Komandovao je bataljonom u borbama kod Bijelog Polja, Berana, na Zlatiboru, na Limu, kod Rudog, Ivanjice, Kosjerića i na mnogim drugim mestima.

U toku rata je pet puta ranjavan. Teško je ranjen u nogu 22. aprila 1944. godine i prebačen na lečenje u Italiju. Vrativši se iz Italije, kraće vreme je proveo u jedinici, a potom je upućen u rodni kraj gde postaje šef odeljenja Odeljenja za zaštitu naroda za Moravski okrug. Pod njegovim rukovodstvom uništene su zaostale četničke grupe.

Posleratna karijera[uredi - уреди | uredi izvor]

Tokom 1946. godine bio je slušalac Kursa za prekvalifikovanje Tenkovskog vojnog učilišta. Obavljao je dužnosti komandanta Tenkovske brigade, načelnika Štaba, i ujedno zamenika komandanta oklopne divizije i načelnik Školskog centra oklopno-mehanizovanih jedinica. Završio je Višu vojnu akademiju JNA.

U Saveznom sekretarijatu za narodnu odbranu bio je načelnik odseka i načelnik odeljenja Personalne uprave. U Sedmoj armiji bio je načelnik štaba i zamenik komandanta. Takođe je vršio dužnost načelnika Komandno-štabne akademije (19741978), kada je postavljen za komandanta Prve armije. Biran je za člana Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije 1978. i 1982. godine.

Bio je načelnik Generalštaba Jugoslovenske narodne armije od 24. maja 1982. do 1. septembra 1985. godine.

Gračaninova aktivna vojna služba prestala je 31. decembra 1985. godine. Nakon toga obavljao je visoke državne funkcije, kao što su - predsednik Predsedništva SR Srbije, od 1987. do 1989. godine i Savezni sekretar za unutrašnje poslove SFRJ, od 1989. do 1991. godine.

Prvi oficirski čin je dobio maja 1943. godine. Čin general-majora je dobio 1970, čin general-potpukovnika 1974, a čin general-pukovnika 1978. godine.

Služba tokom NATO agresije[uredi - уреди | uredi izvor]

Poslednje vojno angažovanje imao je za vreme NATO agresije, 1999. godine kada se poštujući svoj visoki čin i zvanje i iako nije imao ratni raspored - dobrovoljno javio u ministarstvo odbrane i stavio se na raspolaganje vojnim vlastima. Bio je aktiviran i do kraja NATO agresije nosio je uniformu iako mu nije odobrena želja da ode na front. Zbog tog ličnog čina, unapređen je u najviši čin rezervnog starešine - čin generala-armije u rezervi.

Umro 27. juna 2004. godine u Beogradu.

Odlikovanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Nosilac je Partizanske spomenice 1941, Ordena narodne armije sa lovorovim vencem, Ordena zasluga za narod sa srebrnim zracima, Ordena bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem, Ordena za hrabrost i drugih visokih jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]