Palpacija (medicina)

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Palpacija (pipanje) trbuha prstima ruke

Palpacija,pipanje, (lat. palpatio), je postupak u medicini kojim se procenjuje kvalitet osećaja, koji ispitivač dobija pipanjem, rukama, određenih delova tela bolesnika. Palpacija je jedna od metoda objektivnog (fizikalnog) pregleda i služi za prikupljanje znakova bolesti. Palpacija zahteva od ispitivača dobro znanje osnovnih medicinskih disciplina (normalne i patološke anatomije, normalne i patološka fiziologije itd.) ali i veliko, kroz svakodnevnu praksu stečeno iskustvo, sposobnost uočavanja nenormalnosti i pravilno tumačenje rezultata palpacije.[1] [2]

Vrste osećaja u palpaciji[uredi - уреди | uredi izvor]

Stavljenjem ruku na pojedine delove tela ispitanika, ispitivač (lekar) prima sledeće osećaje;

  • Osećaj dodira, omogućava ispitivaču stvaranje različitih utisaka o dodirnutom delu tela, koji se najbolje ostvaruje vrhovima jagodica prstiju, (koji su najosetljivije na dodir).
  • Osećaj treperenja, ispitivač ostavruje polaganjem donje strane šake na ispitivani deo tela.
  • Osećaj pokreta, ispitivač ostvaruje dodirom kože pacijenta dorzalnom stranom šake ili pristima.
  • Osećaj položaja, ispitivač ostvaruje pipanjem vrhovima prstiju.
  • Osećaj toplote, (temperature), ili temperaturne razlike pojedinih delova ili celog tela, ispitivč ostvarje prstima ili gornjom stranom šake, koje polaže na površinu kože.
  • Osećaj čvrstine, ostvaruje se pipanjem vrhovima prstiju.

Vrste palpacije[uredi - уреди | uredi izvor]

Površna palpacija[uredi - уреди | uredi izvor]

Ima za cilj, da na pojedinim delovima tela, utvrdi postojanje osteljivosti i otpora na pipanje. Izvodi se laganim pipanjem, ispruženim prstima i donjom stranom šake ...„koja ne sme da utone više od jednog santimetra“... u ispitivani deo tela.

Duboka palpacija[uredi - уреди | uredi izvor]

Služi za utvrđivanje stanja ostljivosti predela, koji se nalaze dublje ispod površine tela i za eventualno utvrđivanje promena koje nisu otkrivene površnim pipanjem. Ona se izvodi nakon površne palpacije, postavljanjem prstiju ruke na ispitivani deoa tela ...„i njihovim utiskivanjem do dubine od 4 do 5 sm“... Poseban oblik duboke palpacije je oberučna palpacija, kojom se obema rukama obuhvata neka masa, i na taj način procenjuje njen kvalitet.

Balotman[uredi - уреди | uredi izvor]

Udarna palpacija ili balotman je poseban oblik palpacije kojom se potiskuje naglim pokretima prstiju neka slobodna čvrsta masa u dubini tečnosti prisutne u telu (ascites), nakon čega se prima i procenjuje, osećaj povratnog udara te mase u prste ispitivača.

Treperenje[uredi - уреди | uredi izvor]

Je poseban način ispitivanja grudnog koša palpacijom, koji ima i naziv fremitus (lat. fremitus pectoralis). Ovom vrstom palpacije, koja se izvodi stavljanjem dlanova i prstiju intimno uz simetrične delove grudnog koša, registruje se turbulencija vazduha koja prolazi kroz disajne puteve, nakon što ispitanik glasno izgovaa reči u kojima je glas „r“ u sredini reči ispred samoglasnika (primer; taraba, truba, itd). U slučaju postojanja bilo kakve prepreke u disajnim putevima, treperenje je oslabljeno ili ugašeno (atelektaza, pleuralni izliv, priraslice plućne maramice, strano telo u bronhu, upala pluća, tumori itd).

Palpacija treperenja primenjuje se i u kardiologiji kada se procenjuje treperenje predsrčanog predela i velikih krvnih sudova srca. treperenje srca može biti sinhrono sa sistolom ili sa dijastolom ili može biti sistolo-dijastolno treperenje. Najčešće se sreće kod suženja velikih krvnih sudova srca, promena na srčanim zaliscima, defekta komorske pregrede, anurizme grudne aorte itd.

Talasanje[uredi - уреди | uredi izvor]

Ova metoda pipanja primenjuje se za procenu slobodne tečnosti u telesnaim šupljinama (trbuh). Dokazivanje slobodne tečnosti postiže se prijemom osećaja talasanja masa u dlanovima jedne ruke ispitivača, nakon potiskivanja suprotne strane zida ispitivane šupljine drugom šakom.

Fluktuacija[uredi - уреди | uredi izvor]

To je metoda palpacije koja se primenjuje za pipanje otečenih predela tela (zglobovi, potkožno tkivo, itd). Izvodi se tako što se jednom rukom, vrši pritisak sa bočne starne otekline, a vrhovima prstiju druge ruke, postavljene sa suprotne, bočne strane opipava pokretanje tečnog sadržaja u otečenom delu tela.

Značaj palpacije[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Antić R. Interna propedevtika, Institut za stručno usavršavanje i specijalizaciju zdravstvenih radnika, Beograd, 1976.
  2. Ristić S. M. Klinička propedevtika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1990.
  3. Pešić M. H. Lj. Interna propedevtika, Prosveta, Niš 1991.
  4. Popovac. D, Bolesti pluća i propedevtika, Privredni pregled, Beograd 1987.

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Utvrđivanje bolesti
Istorija bolesti GeneralijeAnamnezaSadašnja bolestSadašnje stanje po sistemimaRanije bolestiNavike bolesnikaPorodična anmnezaSocijalno-epidemiološki podaciAnamnezni zaključak
Fizikalan pregled InspekcijaPerkusijaPalpacijaAuskultacija
Dopunska ispitivanja Invazivna dijagnostikaMinimalno invazivna dijagnostikaNeinvazivna dijagnostika