Operacija Reinhard

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Za drugu operaciju istog naziva vidi Operacija Reinhard (1944)
Komandant Operacije Rajnhard, Odilo Globočnik

Operacija Rajnhard (nem. Aktion Reinhard; Einsatz Reinhard) je bilo kodno ime nacističkog plana za istrebljenje poljskih Jevreja u Generalnom gubernatorstvu. Ovaj plan je označio najsmrtonosniju fazu Holokausta, jer je tokom ove operacije ubijeno više od 2 miliona ljudi, uglavnom Jevreja, u nacističkim logorima smrti Belzec, Majdanek, Sobibor, Treblinka i Helmno.[1]

Pozadina[uredi - уреди | uredi izvor]

Koncentracioni logori uspostavljeni su u Njemačkoj još 1933. godine, međutim, korišćeni su uglavnom za prisilni rad, zatvaranje i prevaspitavanje. Logori u početku nisu korišćeni za masovno ubijanje, ali su vremenom uslovi u njima postajali sve brutalniji. Prvi logori u kojima su počela masovna ubistva bili su Aušvic, Koncentracioni logor Bergen-Belzen i Koncentracioni logor Mauthauzen-Gusen.

Sledeća faza u provođenju Konačnog rešenja, bila je izgradnja logora koji će biti korišćeni samo za ubijanje ljudi, brzo i efikasno. U tu svrhu su izgrađeni logori Belzec,Sobibor, Helmno i Treblinka. Dakle, jedino po čemu se ovi logori razlikuju od logora smrti Majdanek i Aušvic, je to što su ovi prvi izgrađeni isključivo za ubijanje, dok su ovi drugi u početku korišćeni za prisilni rad i zatvaranje prije nego što su postali logori smrti.

Organizacioni aparat koji je korišćen u izgradnji i funkcionisanju logora smrti je razvijen ranije, tokom akcije T4, kada je ubijeno oko 70.000 hendikepiranih muškaraca, žena i djece u Njemačkoj. Glavni ljudi, koji su proveli akciju T4, imali su ključnu ulogu i u organizaciji Operacije Rajnhard.

Fabrike smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

U oktobru 1941. godine, SS komandant Odilo Globočniik, dobio je usmenu naredbu od Hajnriha Himlera da odmah započne sa izgradnjom prvog logora smrti Belzec u Generalnom gubernatorstvu, na okupiranoj teritoriji Poljske. Sledeće godine izgrađeni su i logori smrti Sobibor, Treblinka i Helmno.

Svi logori smrti imali su sličnu strukturu. Postojali su prostori za prijem žrtava, rampe, sobe za skidanje odjeće, odakle su žrtve ulazile u uski hodnik koji je vodio do gasnih komora i prostorija za kremiranje. Za razliku od logora Dahau i Aušvic, nije postojala eletkrična ograda jer je broj zatvorenika koji su se duže zadržavali bio relativno mali, odnosno postojao je jedan broj robova koji su primoravani da uklanjaju tijela i pomažu kada dođe novi transport. Međutim i ovi robovi su povremeno ubijani, i zamjenjivani drugim, kako bi bili uklonjeni svi potencijalni svjedoci masovnih ubistava.

Proces masovnih ubijanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Telegram od zamjenika komandanta Operacije Rajnhard, u kome je naveden broj ljudi koji su dovezeni u logore smrti Lublin, Belzec, Sobibor, i Treblinka. *Vidi tabelu za prevod

Kako bi proces ubijanja bio što brži i lakši, za vrijeme akcije T4, žrtve su uvjeravane da se radi o standardnom medicinskom pregledu, tako da nisu ni sumnjali da će biti ubijeni. Žrtvama je često govoreno da idu na posebni tretman (nem. Sonderbehandlung).

Na sličan način su i SS oficiri koristili razne taktike kako bi doveli žrtve do mjesta za ubijanje, a da pritom ne izazovu nepoželjnu paniku. Često su bili prisutni ljudi u bijelim mantilima, i znakovi na kojima je pisalo da se radi o centrima za dezinfekciju. Kada žrtve uđu u prostoriju za uklanjanje odjeće, stražari bi od njih tražili da dobrovoljno skinu odjeću i da odlože sve vrijednosti koje imaju kod sebe, uz obrazloženje da će im posle tretmana biti vraćene. Zatim su žrtve prisiljavane da uđu u gasne komore. Vrata komora bi se potom zatvarala, i u prostorije je puštan gas (najčešće ugljen-monoksid). Nakon 30 minuta vrata su se otvarala, a specijalni timovi ili zatvorenici su ulazili i odvozili tijela u masovne grobnice.

U ranoj fazi operacije tijela ubijenih su sahranjivana u masovnim grobnicama, međutim kasnije su te grobnice otkopavane i tijela spaljivana kako bi se uklonili svi tragovi. Međutim, u telegramu koji je Herman Hefle, zamjenik Odila Globočnika poslao Adolfu Ajhmanu u Berlin, jasno se vidi da je 1.274.166 ljudi otpremljeno u logore smrti do kraja 1942. godine.

Logor Broj dovezenih žrtava (poslednjih 14 dana 1942) Broj dovezenih žrtava (ukupno 1942)
Majdanek (Lublin) 12.761 24.733
Belzec 0 434.508
Sobibor 515 101.370
Treblinka 10.335 713.555
Ukupno 23.611 1.274.166
  • Podaci iz Hefleovog telegrama (vidi sliku)

Povezano[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]