Napad na Aranđelovac (1943.)
Napad na Aranđelovac izvršile su jedinice 1. šumadijskog udarnog partizanskog bataljona NOVJ, noću između 28. i 29. juna 1943. godine.
Cilj napada je bio snabdevanje bataljona odelom, vešom i obućom i "likvidacija nekoliko izrazitih petokolonaca".[1]
27. juna 1943. U selu Garašima (kod Aranđelovca) Glavni štab NOV i PO za Srbiju održao sastanak s vojnopolitičkim rukovodiocima iz Šumadije. Odlučeno je da se unutar partizanskih odreda formiraju udarni bataljoni kao jezgra za formiranje brigada.[2]
Partizanska obaveštajna služba učestvovala je u pripremama za napad na Aranđelovac. Ona je pribavila informacije o jačini neprijateljskih snaga, njihovoj lokaciji, izradila plan i skicu zgrada i prolaza, gde su se nalazile neprijateljske snage i slično. Za vreme priprema napada kontakti su bili stalni i po nekoliko puta dnevno.[3]
28. juna 1943. godine u 11 časova noću[1] u Aranđelovac je upao 1. šumadijski udarni partizanski bataljon. U Aranđelovcu se nalazilo oko 700—800 Nemaca, vojnika nemačkog 5. SS policijskog puka, oko 100 pripadnika SDS i jedan bugarski bataljon.[2] Partizani su blokirali deo grada gde su živeli petokolonaši, a postavljene su na sve strane zasede odakle bi im Nemci pritekli u pomoć.[1]
Uprkos prisustvu jakih osovinskih snaga, partizani su brzom akcijom uspeli da uhvate i likvidiraju 10 okupatorskih agenata i zaplene veću količinu odeće i obuće i preko 1,000.000 dinara.[2] Svi likvidirani bili su aktivni neprijatelji oslobodilačke borbe, špijuni dostavljači i organizatori špijunskih mreža po selima i u gradu za račun okupatora i kao takve "narod ih je mrzeo u čitavom kraju".[1]
Udarni bataljon se potom nesmetano povukao na planinu Bukulju.[2]
29. juna 1943. na planini Bukulji delovi nemačkog 5. SS policijskog puka i delovi SDS iz Aranđelovca napali 1. šumadijski udarni bataljon. Posle oštre višečasovne borbe osovinske snage su odbačene u Aranđelovac. Poginulo je 6 nemačkih vojnika i 14 vojnika SDS a ranjen ih je veći broj. Partizanski Bataljon je imao 6 mrtvih i 3 ranjena.[2]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 2. jula 1943. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o formiranju 1. bataljona, njegovom upadu u Aranđelovac i borbi s Nemcima na Bukulji
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 HRONOLOGIJA NARODNOOSLOBODILAČKOG RATA 1941-1945
- ↑ PREGLED ISTORIJE NOB U ŠUMADIJI - knjiga I
- Aranđelovac u drugom svetskom ratu
- Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Aranđelovac od 2. jula 1943. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o formiranju 1. bataljona, njegovom upadu u Aranđelovac i borbi s Nemcima na Bukulji
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
