Milan Stanivuković

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
MILAN STANIVUKOVIĆ
Milan Stanivuković.jpg
Profesija vojno lice
Član KPJ od marta 1941.
Učešće u ratovima Aprilski rat
Narodnooslobodilačka borba
U toku NOB-a komandant Dvanaeste divizije
Služba Vojska kraljevine Jugoslavije
NOV i PO Jugoslavije
Čin pukovnik
Narodni heroj od 13. marta 1945.
Odlikovanja
Orden narodnog heroja
Orden partizanske zvezde

Milan Stanivuković Oficir (19121944) je bio učesnik Aprilskog rata, organizator ustanka u okupiranoj Jugoslaviji, partizanski borac, komandant 12. slavonske divizije i narodni heroj Jugoslavije.

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođen je 4. maja 1912. godine u zaseoku Klenik, nedaleko od sela Vrbovlja, kod Okučana. Potiče iz siromašne seljačke porodice. Da bi prehranio osmoro dece, otac Pavle mu je radio kao kirijaš u obližnjim šumama. Kako bi se oslobodio teškog rada po preporuci seoskog učitenja kao pitomac Srpskog privrednog društva Privrednik odlazi 23. avgusta 1924. godine u Prokuplje kod Braće Petrović na izučavanje trgovačkog zanata.

Iako je izučio zanat, Milan nije volio trgovinu, nego je priželjkivao da se posveti vojničkom pozivu. Kad su se roditelji složili s njegovom namerom, Milan se javio na konkurs u Podoficirsku školu u Beogradu, u koju je primljen. Školu je završio uspešno i kao podnarednik otišao u Banja Luku. Nakon nekog vremena premešten je u artiljerijsko odeljenje Ministarstva vojske u Beogradu.

Tamo se ponovo posvetio školovanju i, položivši ispite uoči napada Trećeg rajha na Jugoslaviju, unapređen je u čin potporučnika. Već u to vreme Milan se povezao sa grupom levo orijentisanih oficira i primljen je u članstvo Komunističke partije Jugoslavije.

Okupaciju zemlje i rasulo jugoslovenske kraljevske vojske doživeo je u Slovenskoj Bistrici. Nije se predao, nego se vratio u Posavinu i uključio se u pripreme oružanog ustanka. Preko Nade Dragosavljević, odmah se povezao sa Dušanom Čalićem, sekretarom Okružnog komiteta Komunističke partije Hrvatske za Novu Gradišku, koji ga je u maju 1941. godine uključio u okučansku partijsku organizaciju.

Okupljao je omladinu, učio je rukovanju oružjem, sakupljao municiju i sanitetski materijal, a zatim stvorio udarnu grupu koja je sekla telefonske žice, rušila stupove, napadala manje neprijateljske posade i izvela prvu diverziju na pruzi u blizini Okučana. U jesen 1941. godine, Milan je posato komandir tzv. „Treće sekcije“, koja je delovala u Posavini ispod Okučana u tzv. „Srpskom trokutu“ (Rađenovići, Rajčići, Milisavci, itd.).

U toku zime 1941/42. godine, Milan i petorica njegovih saboraca bili su opkoljeni dok su spavali na štaglju njegove kuće. Petorica Milanovih drugova su, boreći se ceo dan, izginula, a on je, iako ranjen, uspeo da se probije. Posle toga prebacio se partizanima u Bosnu. U toj je četi, jurišajući na neprijateljsko utvrđenje, po drugi put ranjen u ruku. Bio je zatim komandant odreda, a u oktobru 1942. godine postavljen je za načelnika Štaba Dvanaeste slavonske udarne brigade. Na toj je dužnosti u borbi u Gradištu po treći put teže ranjen.

Nakon formiranja Šestog slavonskog korpusa, Milan je postavljen za načelnika Štaba korpusa, ali se nakon smrti Nikole Demonje, u leto 1944. godine, vratio u svoju Dvanaestu diviziju kao njen komandant.

U narodu je Stanivuković bio poznat kao pobornik bratstva i jedinstva jugoslovenskih naroda. To je jedinstvo isticao i u svojim jedinicama i među stanovništvom. Zbog toga su ga živog ili mrtvog tražili ne samo ustaše, nego i četnici koji su kraće vreme pokušavali da stvore svoje uporište u Slavoniji.

Krajem 1944. godine Milanova divizija nalazila se iza leđa neprijateljskih snaga, u istočnoj Slavoniji. Napadajući značajnije komunikacije, Dvanaesta divizija je ozbiljno remetila snabdevanje glavnina neprijateljskih trupa. Zato je okupator, želeći pošto-poto da osigura zaleđe, 27. decembra 1944. godine s jakim snagama napao Dvanaestu diviziju na njenim položajima na sektoru Levanjske Varoši.

Nakon ogorčene bitke u kojoj je neprijatelj upotrebio teške tenkove, uvidevši da bi zadržavanje položaja zahtevalo velike žrtve u ljudstvu, Milan je svojim jedinicama naredio da se povuku s položaja, a sam se povlačio među poslednjima. Jedna granata iz neprijateljskog minobacača pala je u njegovoj blizini i na mestu ga usmrtila.

Milan je sahranjen 1. januara 1945. godine između Psunja i Ravne gore, u blizini groba Nikole Demonje. Nakon rata je među narodom bila poznata pesma o Milanu, koju je komponovao akademik Mihajlo Vukodragović. Do 1991. godine, kasarna Jugoslovenske narodne armije u Osijeku nosila je njegovo ime.

Imao je čin pukovnika NOVJ. Još za života je, odlukom Predsedništva AVNOJ-a, septembra 1944. godine, je odlikovan Ordenom partizanske zvezde prvog reda, a 13. marta 1945. godine, među prvim borcima Narodnooslobodilačke vojske, proglašen je za narodnog heroja.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Partizanska spomenica 1941. Segment isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi.