Michigan

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Mičigen)
Disambig.svg Ovo je glavno značenje pojma Michigan. Za druga značenja, pogledajte Michigan (razvrstavanje).
State of Michigan
Zastava savezne države Michigan Grb savezne države Michigan
Nadimak: Wolverine State, Great Lakes State
Karta SAD-a s istaknutom saveznom državom Michigan
Glavni grad Lansing
Najveći grad Detroit
Guverner Rick Snyder
Službeni jezik engleski
Površina 250,493 km²
 - Kopno 147.255 km²
 - Voda 103.687 km²
Stanovništvo (2008.)
 - Broj 9,928,300
 - Gustoća 67.1/km²
Proglašenje saveznom državom SAD-a
 - Datum 26. siječnja 1837
 - Poredak 26.
Vremenska zona Eastern : UTC-5/-4
Geografska širina 41°41'N - 47°30'N
Geografska dužina 82°26'W - 90°31'W
Širina 385 km
Dužina 790 km
Visina
 - Najviša Mount Arvon 603 m
 - Najniža Lake Erie 174 m
Kratice
 - Poštanska MI
 - ISO 3166-2 US-MI
Internet stranica www.michigan.gov

Mičigen (engl. Michigan, IPA Šablon:Izgovor), savezna je država na srednjem zapadu Sjedinjenih Američkih Država. Mičigen je država regiona Velikih jezera. Ime potiče od naziva Mičigen jezera, čije ime je francuska adaptacija čipeva reči mišigama, što znači „velika voda“ ili „veliko jezero“.[1][2]

Deveta je najmnogoljudnija država SAD (9.883.360, popis iz 2012) i jedanaesta (250,493 km²) od pedeset najvećih. Glavni grad je Lansing (114.297, popis iz 2010), a najveći Detroit (713.777, po popisu iz 2010).

Sastoji se od dva poluostrva (Gornje i Donje), koja razdvaja kanal Makinak, dugačak 8 km. Poluostrva su povezana Makinak mostom. Četiri od pet Velikih jezera nalaze se u Mičigenu. Takođe ima čak 64.980 jezera i bara.[3]

Mičigen ima najdužu slatkovodnu obalu od bilo koje političke jedinice u svetu, graniči se sa četiri od ukupno pet Velikih jezera, plus sa jezerom Sent Kler.[4] 2005. godine, Mičigen je bio rangiran treći po broju rekreativnih čamaca, iza Kalifornije i Floride.[5] Mičigen ima ukupno 64.980 unutrašnjih jezera.[6]

Mičigen je jedina država koja se u potpunosti sastoji od dva poluostrva, od donjeg i gornjeg poluostrva.

Poreklo imena[uredi - уреди | uredi izvor]

Velika jezera
Karta Mičigena

Ime je dobila po francuskoj verziji čipevjanske reči -{mishigamaa}-, što znači „Velika voda“ ili „Ogromno jezero“.[7]

Geografske odlike[uredi - уреди | uredi izvor]

Mičigen se sastoji od dva poluostrva koja leže između 82°30' i 90°30' zapadne geografske dužine i odvojene su kanalom Makinak. Sa izuzetkom dva mala dela koji se prazne rekom Misisipi putem do reke Viskonsin na gornjem poluostrvu i do Kanaki-Ilionis reke na donjem poluostrvu, Mičigen se prazni vododelnicom Velikog jezera St. Lorens i jedina je država koja se tako prazni.

Gornje poluostrvo je prekirveno šumama i i na zapadu se odlikuje planinskim reljefom. Porkupinske planine su deo jednog od najstarijih planinskih venaca na planeti i visoke 610 metara. Najveći vrh države nalazi se na Hjuronu severozapadno od Marketa i to je Maunt Arvon visok 603 m. Ovo poluostrvo je veliko kao Konektikat, Delaver, Masačusets i Roud Ajland zajedno, ali ima manje od 330.000 stanovnika.

Donje poluostrvo u obliku je rukavca. Udaljeno je 446 km od severa pa do juga i 314 km od istoka do zapada. Najviša tačka je na Brajan Hilu i visoka je 520 m, a najniža je u niziji jezera Iri (174m).

Položaj[uredi - уреди | uredi izvor]

Mičigen se sastoji od dva poluostrva koja se leže između 82°30' i 90°30' zapadne geografske dužine i odvojene su kanalom Makinak. Nalazi se u severoistočnom delu SAD na granici sa Kanadom.

Reljef i klima[uredi - уреди | uredi izvor]

Mičigen ima kontintentalnu klimu, iako postoje dva različita regiona. U južnim i centralnim delovima Donjeg poluostrva je toplija klima, sa toplim letima i hladnim zimama. Severni deo Donjeg polostrva i celo Gornje polostrvo ima oštriju klimu sa toplim, ali kratkim letima i dugačkim hladnim do veoma oštrim zimama. U nekim delovima države prosečna temperatura od decembra do februara je ispod nule, a u severnijim delovima i do početka marta. U Misisipiju u proseku pada 75 do 100 cm snega godišnje, ali u nekim delovima padne i do 400 cm.[8] Najveća temperatura bila 44 °C u Majou 13. jula 1936. godine, a najniža je zabeležena 9. februara 1934. godine kada je u Vanderbiltu bilo -46 °C.

U celoj državi godišnje bude oko trideset snažnih oluja. Mogu biti oštre, pogotovo u južnim delovima države. U proseku godišnje bude oko 17 tornada, do kojih dođe najčešće u južnim delovima države, dok su u na Gornjem poluostvu tornadi retkost.[9]

Hidrografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Basen Mičigena

U državi imali veliki broj jezera i ostrva uz njih. Čuvena Velika jezera su Iri, Hjuron, Mičigen i Gornje jezero, a ostrva su Severni i Južni Manitou, Biver i Foks na jezeru Mičigen; Rojal i Grande na Superioru, zatim Market, Bojs Blank i Makinak na jezeru Huron.

Reke u državi su male, kratke i plitke i retko pogodne za plovidbu. Najpoznatije su Detroit, Sent Meri i Sent Kler koje spajaju grupu velikih ostrva i veliki broj reka koje utiču u sama Velika jezera.

Mičigen ima drugu najdužu obalu u SAD, ukupno dužine 5.292 km.[traži se izvor od 03. 2014.]

U državi postoji 11.037 kopnenih voda i još Velika jezera koja zauzimaju ukupno 99.910 km². U bilo kom delu Mičigena da se nerka osoba nalazi, u najgorem slučaju udasljena je svega 10 km od izvora vode ili 137 km od nekog od Velikih jezera.[traži se izvor od 09. 2014.]

Istorija[uredi - уреди | uredi izvor]

Kada su prvi Evropljani došli, najmnogobrojniji narod bili su Algonkvinci, među koje spada narod Odžibva (na francuskom Čipeva), Otava i Potavotomi. Ova tri naroda živela su u miru u savezu, zvanom Savez tri vatre. Najbrojniji su bili pripadnici Odžibva, kojih je bilo između 25,000 i 35,000.

Narod Odžibva naseljavao je gornje poluostrvo, severni i centralni Mičigen, Ontario, severni Viskonsin, južnu Manitobu i severne i centralne delove Minesote. Narod Otava živeo je južno od kanala Makinak u severnim, zapadnim i južnim delovima Mičigena, takođe i u južnom Ontariju, severnom Ohaju i istočnom Viskonsinu. Potavatomi su živeli u južnom i zapadnom Mičigenu, severnoj i centralnoj Indijani, severnom Ilinoisu, južnom Viskonsinu i južnom Ontariju.

Tokom Američkog revolucionarnog rata (1775–1783), Detroit je bio centar za dobavljanje namirnica Britanske vojske. Većina stanovnika bili su Francuski Kanađani i Indijanci i bili su u savezu sa Francuskom. Po dogovoru iz 1794. godine, Britanci su potpuno napustili Detroit i Mičigen 1796. godine. Gornje poluostrvo i Dramondska ostrva tek su 1818. i 1847. došli pod punu kontrolu SAD.

Demografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Šablon:DemografijaSAD


Rasprostranjenost stanovništva u Mičigenu

Prema popisnom zavodu SAD, Mičigen je imao 9.938.444 stanovnika u aprilu 2000. godine, dok je po popisu iz 2010, u državi živelo 9.883.635 stanovnika, što je znači da je Mičigen jedina savezna država u kojoj se broj stanovnika smanjio u pomenutoj deceniji.[10] Godine 2010. u Mičigenu je živelo 592,212 stanovnika rođenih u inostranstvu ili 6% od ukupnog broja.

Prema popisu u Mičigenu živi:

Deset najmnogoljudnijih manjina u Mičigenu su:

Najveći gradovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Šablon:Najveći gradovi u Mičigenu

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Biro za ekonomsku analizu procenio je 2010. godine bruto državni proizvod Mičigena na 384,1 B.[11] U aprilu 2013. godine, stopa nezaposlenosti bila je 8.4%. [12]

GM i Ford, dve najveće kompanije u Mičigenu, u top 10 su firmi po prihodu u celom SAD.[13] GM i Ford su od 2009. godine započeli strukturnu reorganizaciju nakon pada berzi početkom 2000-ih godina. Postigli su dogovor sa unijom ujedinjenih autoradnika i tim dogovorom porasla je prerađivačka industrija u državi na 6,6 % od 2001. do 2006.[14], ali je problem bila visoka cena nafte nakon ekonomske krize 2008. godine.

Od 2002. godine Mičigen je četvrti u SAD po broju radnika u visokoj tehnologiji. Ukupno ih je 568.000, od čega 70.000 radi u automobilskoj industriji.[15] Treći su po ukupnoj potrošnji na istraživanju i razvoju u SAD, a taj razvoj i istraživanja se uglavnom vrše za automobile, na kojima su zaradili više od svake države u SAD.

Mičigen je bio treći u državi po novim radnim mestima i povećavanju broja istih[16], međutim kriza krajem 2000-ih godina usporila je ekonomiju u državi. Automobilska industrija u Detoritu, dobila je 1.36 B iz američkog ministarstva za energetiku, za proizvodnju elektronskih vozila, od koje se očekuje da odmah otvori 6.800 novih radnih mesta, a do 2020. godine očekuje se čak 40.000.

Aerodrom Metropolit u Detroitu jedan je od najnovijih proširenih aerodroma u SAD, a uz to jedan je od najmodernijih i najvećih. Država vodi u SAD po kreativnosti posla od 2010. godine. [17]

Politika i administracija[uredi - уреди | uredi izvor]

Slika Mičigenskog senata od 2013. do 2015. godine

Vlada države podeljena je na tri nivoa - saveznu, okružnu i opštinsku vlast. Okruzi su administrativne jedinice države, a opštine su administrativne jedinice okruga. Okrug i opiština vrše jurisdikcije, kao što je predviđeno zakonom. U Mičigenu postoji 83 okruga.

Glasači biraju između dve glavne stranke, ko će biti na vlasti. Republikanski guverner Džon Engler tri puta je bio izabran u periodu od 1991. do 2003. godine, a posle njega 3 puta izabrana je Dženifer Granholm, guvernerka demokrata od 2003. do 2011. godine. Republikanska partija trenutno drži većinu u domu i senatu 'Mičigena. Stanovništvo je podržalo izbor republikanaca Ronalda Regana i Džordža Buša za predsednika. Trenutni guverner je republikanac Rik Snajder i na vlasti je od 2011.

USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Michigan


Okruzi (Counties)[uredi - уреди | uredi izvor]

Michigan se sastoji od 83 okruga (counties)

Najveći gradovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Grad Okrug Stanovnici
1. travnja 2000. 1. srpnja 2004.
Detroit Wayne 951.270 900.198
Grand Rapids Kent 197.800 195.115
Warren Macomb 138.247 136.118
Flint Genesee 124.943 119.716
Sterling Heights Macomb 124.471 127.476
Lansing Ingham 119.128 116.941
Ann Arbor Washtenaw 114.024 113.567
Livonia Wayne 100.545 98.936
Dearborne Wayne 97.775 95.470
Westland Wayne 86.602 86.316
Farmington Hills Oakland 82.111 80.787
Troy Oakland 80.959 81.432
Southfield Oakland 78.296 77.491
Kalamazoo Kalamazoo 77.145 73.960
Wyoming Kent 69.368 70.300
Rochester Hills Oakland 68.825 69.480
Pontiac Oakland 66.337 67.582
Taylor Wayne 65.868 65.383
Saint Clair Shores Macomb 63.096 61.864
Saginaw Saginaw 61.799 59.045
Royal Oak Oakland 60.062 58.573
Dearborn Heights Wayne 58.264 56.828
Battle Creek Calhoun 53.364 53.399
Roseville, MichiganRoseville Macomb 48.129 47.960
Novi Oakland 47.386 51.934

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. "Mičigen ukratko: Informacije o državi Mičigen" (PDF). Michigan.gov. http://www.michigan.gov/documents/hal_lm_MiB_156795_7.pdf. pristupljeno 28. 11. 2006.. 
  2. "Freelang Ojibwe Dictionary". Freelang.net. http://www.freelang.net/online/ojibwe.php?lg=gb. 
  3. "Compilation of Databases on Michigan Lakes". Michigan Department of Natural Resources. http://www.michigandnr.com/PUBLICATIONS/PDFS/ifr/ifrlibra/technical/reports/2004-2tr.pdf. pristupljeno 18. 4. 2009.. 
  4. NOAA Office of Ocean and Coastal Resource Management: My State: Michigan
  5. Press Release: The States of Boating: Report Shows Where Americans Take to the Water Most
  6. "Compilation of Databases on Michigan Lakes" (PDF). MichiganDNR.com. http://www.michigandnr.com/PUBLICATIONS/PDFS/ifr/ifrlibra/technical/reports/2004-2tr.pdf. pristupljeno 18. 4. 2009.. 
  7. "Michigan in Brief: Information About the State of Michigan". Department of History, Arts and Libraries. http://www.michigan.gov/documents/hal_lm_MiB_156795_7.pdf. pristupljeno November 28, 2006. 
  8. NWS Gaylord Region (31. 8. 2010.). "Mean Annual Snowfall". National Weather Service. http://www.crh.noaa.gov/apx/snow/snowfallAvg.php. 
  9. "Thunderstorm hazards". srh.noaa.gov. http://www.srh.noaa.gov/key/HTML/tstmhazards.htm. pristupljeno November 1, 2006. [mrtav link]
  10. "Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2012". 2012 Population Estimates. United States Census Bureau, Population Division. December 2012. http://www.census.gov/popest/data/state/totals/2012/index.html. pristupljeno 20. 12. 2012.. 
  11. "GDP by State". Greyhill Advisors. http://greyhill.com/gdp-by-state. pristupljeno 7. 9. 2011.. 
  12. "Local Area Unemployment Statistics". Bls.gov. http://www.bls.gov/lau/. 
  13. Sloan, Allan (10. 4. 2007.). "GM's High-Performance Pension Machine". Washington Post. pp. D02. 
  14. Staff (February 2008). "Facts about Michigan Manufacturing". National Association of Manufacturers. http://www.nam.org/~/media/Files/State_Data/Michigan.ashx. pristupljeno 17. 6. 2009.. 
  15. Jennifer Kopp-Owens (November 16, 2002). "Michigan: The High-Technology Automotive State". Michigan Economic Development Corporation. http://www.michiganadvantage.org/Press-Releases/Michigan-The-High-Technology-Automotive-State/. pristupljeno 21. 2. 2013.. 
  16. Staff (2005). "Michigan#2 in the Nation for New Corporate Facilities and Expansions in 2004" (Press release). Michigan Economic Development Corporation. 
  17. Headapohl, Jackie (28. 2. 2011.). "Michigan led the nation in job creation improvement in 2010". MLive. Booth Newspapers. http://www.mlive.com/jobs/index.ssf/2011/02/michigan_led_the_nation_in_job_creation.html. pristupljeno 8. 3. 2011.. 

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Bald, F. Clever (1961). Michigan in Four Centuries. New York: Harper. OCLC 478659. 
  • Browne, William P. & VerBurg, Kenneth (1995). Michigan Politics & Government: Facing Change in a Complex State. Lincoln, NE: University of Nebraska Press. ISBN 9780803212091. 
  • Bureau of Business Research (1987). Michigan Statistical Abstract. Wayne State University. 
  • Dunbar, Willis F. & May, George S. (1995). Michigan: A History of the Wolverine State. http://www.amazon.com/dp/0802870554. 
  • Press, Charles; et al. (1984). Michigan Political Atlas. 
  • Rich, Wilbur (1989). Coleman Young and Detroit Politics: From Social Activist to Power Broker. Detroit: Wayne State University Press. ISBN 9780814320938. 
  • Rubenstein, Bruce A. & Ziewacz, Lawrence E. (2008). Michigan: A History of the Great Lakes State (4th izd.). Wheeling, IL: Harlan Davidson. ISBN 9780882952574. 
  • Sisson, Richard; Zacher, Christian K. & Cayton, Andrew R.L., ur. (2006). The American Midwest: An Interpretive Encyclopedia. Bloomington, IN: Indiana University Press. ISBN 9780253348869. 
  • Weeks, George; Kirk, Robert D.; Blanchard, Paula L. & Weeks, Don (1987). Stewards of the State: The Governors of Michigan. Ann Arbor, MI: Historical Society of Michigan. ISBN 9780961434427. 

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Commons-logo.svg U Wikimedijinoj ostavi nalazi se članak na temu: Michigan