Menelaj Aleksandrijski

Izvor: Wikipedia

Menelaj Aleksandrijski (latinski: Menelaus; oko 70–140. n.e.) bio je grčki matematičar i astronom koji je definisao sferni trougao i prvi koji je prepoznao da su geodezijske linije na zakrivljenoj površini prirodni analozi pravih linija.

Život[uredi - уреди]

Mada se vrlo malo zna o Menelajevom životu, pretpostavlja se da je živeo u Rimu, gde se verovatno preselio nakon što je proveo mladost u Aleksandriji. Papo Aleksandrijski i Proklo ga zovu "Menelaj Aleksandrijski", a Plutarh je zabeležio jedan njegov razgovor u Rimu sa izvesnim Lucijem.

Astronomija[uredi - уреди]

Ptolemej (2. v. n.e.) pominje u svom Almagestu (VII.3), dva astronomska osmatranja koja je Menelaj obavio u Rimu, januara/siječnja 98. godine. Radilo se o okultaciji zvezdâ Spika i Beta Scorpii Mesecom, u razmaku od nekoliko noći. Ptolemej je ova osmatranja upotrebio da potvrdi precesiju ekvinoksa, fenomen kojeg je otkrio Hiparh u 2. st. pne.

Po njemu je nazvan lunarni krater Menelaj.

Matematika[uredi - уреди]

Njegovo najvažnije delo je Sphaerica, jedino sačuvano i to u arapskom prevodu. Sastavljeno je od tri knjige, bavi se geometrijom sfere i njenom primenom u astronomskim merenjima i proračunima. Knjiga uvodi koncept sferičnog trougla (telo koje čine lukovi tri velika kruga, koje je on nazivao "trilaterale") i dokazuje Menelajevu teoremu (proširenje jednog ranijeg rezultata na sferične trouglove). Delo je u 16. v. preveo astronom i matematičar Francesko Maurolico.

Bibliografija[uredi - уреди]

Poznati su naslovi nekih Menelajevih knjiga:

  • O izračunavanju tetiva u krugu, u šest knjiga
  • Elementi geometrije, u tri knjige, kasnije je sredio Thabit ibn Qurra
  • O poznavanju težina i raspodela različitih tela
  • Možda je napisao i zvezdani katalog.

Izvori[uredi - уреди]

(na engleskom:)

  • Ivor Bulmer-Thomas. "Menelaus of Alexandria." Dictionary of Scientific Biography 9:296-302.

Eksterni linkovi[uredi - уреди]

(na engleskom:)