Mala hidroelektrana Sokolovica

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Mala hidroelektrana Sokolovica

Lokacija
Vodotok Veliki Timok
Mjesto Čokonjar
Država  Srbija
Koordinate 44°1′49″N22°22′25″E
Gradnja
Status operativna
Završetak gradnje 29. novembar 1948.
Tehnički podaci
Vrsta brane graviticiona
Visina brane 17,5 m
Duljina brane 100 m
Kapacitet preljeva 750 m³/s
Akumulacija
Volumen 0,011 km²
Hidroelektrana
Turbine 3 x Francis
Instalirana snaga 5,2 MW
Godišnja proizvodnja 11 GWh
Karta
Mala hidroelektrana Sokolovica is located in Србије
Mala hidroelektrana Sokolovica
HE Sokolovica na karti Srbije

Mala hidroelektrana Sokolovica je prva hidroelektrana izgrađena posle Drugog svetskog rata. Puštena je u rad na Dan republike 29. novembra 1948. na Velikom Timoku kod Čokonjara, 22 km nizvodno od Zaječara.[1]

Bila je od velikog značaja za celu Timočku Krajinu, posebno za privredni razvoj tog kraja.[2] Izgrađena je kao pribransko postrojenje na 100 metara nadmorske visine. Brana je graviticiona. Visina brane u odnosu na najnižu kotu temelja iznosi 18 metara, a u odnosu na kotu terena iznosi 17,5 metara i ukupne dužine 100 metara. Projektovana zapremina akumulacionog jezera iznosi 1,100.000 m³, a maksimanlni kapacitet preliva pri koti normalnog uspora iznosi 750 m³/s. Prvi agregat je postavljen 1948. i dobijen je iz ratne odštete. Radi se o Francisovoj turbini iz 1930-ih godina, koja je autonomna, može da krene bez pobude, dok su drugi i treći agregat projektovali jugoslovenski proizvođači Rade Končar i Litostroj. Prosečna godišnja proizvodnja iznosi oko 11 miliona kWh. Kada je izgrađena, bila je najveća u Istočnoj Srbiji.[3]

Mada skromnog kapaciteta po današnjim merilima, ova hidroelektrana u slučaju raspada elektroenergetskog sistema, što se do sada dogodilo dva puta, služi za podizanje celog sistema. S obzirom da jedna od turbina može ručno da se pusti u rad, nakon dostizanja pune snage njenog generatora, mogu da se pokrenu i ostala dva. Sva tri zajedno imaju snagu dovoljnu za pokretanje generatora u HE Đerdap II, koji zatim može da pokrene generatore u HE Đerdapu I, sa čime bi se pokrenuli i svi ostali.[4]

HE Sokolovica je jedna od retkih u Srbiji koja ima tzv. riblju stazu, odnosno mogućnost nesmetanog prolaska ribe sa obe strane brane, što značajno pomaže očuvanju ribljeg fonda.[3]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Bosanac, Nebojša (2016). Đekić, Mirjana. ur. Konferencija sa međunarodnim učešćem Tehnike i tehnologije kroz vreme Zbornik radova. Beograd: Etnografski muzej, Društvo konzervatora Srbije, 25 - 26. septembar 2015. ISBN 978-86-7891-090-6. 
  • Popović, Jovan (30. 12. 2017). "Počeci elektrifikacije u Srbiji". Politika onlajn (Beograd: Politika novine i magazini d.o.o.). Pristupljeno 4. 3. 2018. 
  • Stajčić, Saša (27. 5. 2016). "Hidroelektrana Sokolovica". Zaječar: ZTV. Pristupljeno 4. 3. 2018. 
  • Majdin, Zoran (26. 4. 2012). Žarković, Dragoljub, ed. "Malo po malo do mnogo". Vreme (Beograd: NP Vreme) 1112. Pristupljeno 4. 3. 2018.