Logor smrti Chelmno

Izvor: Wikipedia
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Chelmno
Spomenik žrtvama
Spomenik žrtvama
Postojao decembar 1941. - januar 1945.
Mesto selo Chełmno (Reichsgau Wartheland)
Pod kontrolom  Nacistička Nemačka SS-Totenkopfverbände
Upravnik Herbert Lange
Hans Bothmann
Broj zatočenika do 360 000[1]
Broj žrtava 170 000 - 360 000[1]
Logor smrti Chelmno na karti Poljske
Logor smrti Chelmno


Koordinate: 51° 15′ 54" SGŠ, 23° 21′ 13" IGD

Chelmno (njemački: Vernichtungslager Kulmhof) bio je nacistički logor smrti smješten u selu Chełmno u današnjem poljskom Velikopoljskom vojvodstvu.[1]

Historija i karakteristike[uredi | uredi kôd]

Chelmno je bio prvi logor smrti u poljskim zemljama koje je okupirao Treći Reich, a započeo je sa radom 8. decembra 1941[2], samo nekoliko sati nakon Napada na Pearl Harbor.[1]

Njegov glavni zadatak bila je eliminacija poljskih Židova, ali su u njemu pobijeni i neki sovjetski ratni zarobljenici i nešto više od 4 000 Roma (Cigana).[1] Njegove žrtve ponajviše su bile su iz Geta u Lodzu i ostalih 36 geta iz zapadnih krajeva Okupirane Poljske.[1] U Chelmnu je završilo i 88 djece iz češkog grada Lidice, čije je stanovništvo desetkovano kao kolektivna osveta zbog atentata na Reinharda Heydricha u maju 1942.[1]

Procjene o broju žrtava Logora Chełmno kreće su od 170 000 do 360 000 ljudi.[1]

Pored baraka za smještaj logoraša Chelmno je imao tri mobilne plinske komore.[1]To su bili preuređeni kamioni koji su plinove iz motora ispuštali u lažnu kupaonu.[2]

Najveći problem Nacista i SS-ovskog personala u logoru bio je premalo mobilnih komora, njihov ograničeni kapacitet, i sporost usmrćivanja.[1]

Neopisive muke žrtava, koje su umirale zbog gušenja ugljičnim monoksidom, SS-ovce nisu toliko brinule, koliko mukotrpan i neugodan posao istovarivanja leševa i čišćenja nakon svakog lažnog tuširanja. Jer su žrtve umirale sporo u velikim mukama, pa su im se pritom nekontrolirano praznila crijeva. Zbog tog su svi drugi naknadno izgrađeni logori smrti koristili stacionarne plinske komore koje je bilo lakše čistiti.[1]

Paradoksalno je da je i Chelmno stekao dobru reputaciju zbog svoje efikasne mašine za drobljenje kostiju (Knochenmühle).[1]

Ispočetka su žrtve pokopane u šumi Rzuchowski, približno 4 km od logora, ali je to prekinuto u ljeto 1942. zbog nesnosnog smrada iz masovnih grobnica.[2] Nakon tog su leševi spaljivani u dva izgrađena krematorija široka 10 metara i duga 5-6 m.[1]

Logor je prekinuo rad u aprilu 1943. i privremeno je zatvoren, aktivnosti su nastavljene tokom juna 1944.[2] SS-ovci su posljednje pogubljenje 47 logoraša izvršili 17. januara 1945., svega par dana uoči dolaska Crvene armije u Chełmno.[2] Nacisti su spalili i uništili sve što su zatekli u logoru i pokušali tako izbrisati sve tragove njegova postojanja.[1]

Za Logor u Chelmnu se saznalo relativno rano, jedan od prvih bjegunaca iz logora izvestio je o tom već u junu 1942. Poljsku vladu u egzilu u Londonu i lidera Geta u Lodzu Chaima Rumkowskog.[1]

Strahote Chelmna preživjela dva logoraša koji su pronađeni nakon Drugog svjetskog rata.[1]

Logor nakon rata[uredi | uredi kôd]

Komandanti logora Herbert Lange i Hans Bothmann izbjegli su suđenje, Lange je poginuo u obrani Berlina 1945., dok je Bothmann izvršio samoubistvo u britanskom zatvoru. Jedini koji odgovarao bio je Bothmannov zamjenik - Walter Piller koji je osuđen na smrt na sudu u Łódźu 1949.[2]

Izvori[uredi | uredi kôd]

Vanjske veze[uredi | uredi kôd]