Ljubo Novaković

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ljubo Novaković
Lični podaci
Datum rođenja 1883.
Datum smrti 1943.
Vojska Jugoslovenska kraljevska vojska
Jugoslovenska vojska u otadžbini
Četnici Koste Pećanca
Najviši čin Brigadni general
Bitke i ratovi Balkanski ratovi
Prvi svetski rat
Drugi svetski rat
Nagrade Orden belog orla

Ljubo Novaković (1883—1943) bio je brigadni general aktivan u Jugoslovenska kraljevskoj vojci, a tokom drugog svetskog rata jedan od samostalnih četničkih vođa.

Tokom rata je pokušavao da balansira sa četnicima i partizanima i osnuje sopstveni pokret otpora. Sa Dražom Mihailovićem, od kojeg je imao viši čin, je od početka okupljanja četnika bio u rivalskom odnosu. Generala Novakovića su 1942. godine Mihailovićevi četnici uhvatili i držali u zarobljeništvu. Veruje se da su ga 1943. godine uhvatili i streljali partizani.

Drugi svetski rat[uredi - уреди | uredi izvor]

Artiljerijski brigadni general Ljubo Novaković komandovao je u aprilskom ratu Komskim odredom, koji je u svom sastavu imao 48. pešadijski puk i jedan brdski artiljerijski divizion. Od 7. do 12. aprila 1941. ovaj odred je pod njegovom komandom "duboko prodro na albansku teritoriju pravcem Gusinje—dolina Šalje".[1] Nakon okupacije Jugoslavije u aprilu 1941. bio je zatočen u vojnoj bolnici u Valjevu.

Na Ravnoj gori[uredi - уреди | uredi izvor]

Iz bolnice je pobegao krajem maja i do juna 1941. je stigao na Ravnu goru, sedište Jugoslovenske vojske u otadžbini pukovnika Draže Mihailovića. Prema memoarima Ratka Martinovića, general Novaković je dočekan neprijateljski od prvog dana, jer je bio viši po činu od pukovnika Mihailovića, što je značilo da ima prvenstvo komande nad nepredatim delom Jugoslovenske vojske.[2] Generala Novakovića i njegovu grupu nije primio pukovnik Mihailović, već grupa njegovih oficira na čelu sa potpukovnikom Pavlovićem. General Novaković im je izložio svoj plan o tri centra ustanka, rekavši da je došao da pomogne gospodinu pukovniku u borbi. Novaković bi pristao da pukovnik Mihailović bude glavni vođa, a on bi bio starešina centra ustanka u Crnoj Gori.[2]

Mihailović i njegovi ljudi hladno su primili Novakovića; bio im je sumnjiv zbog svog višeg vojnog čina i bojali su se njegove eventualne ambicije da smijeni Mihailovića kao četničkog vođu.[3] Još neko vreme je boravio ulogoren sa grupom četnika na Ravnoj gori, dok mu nije poslat ultimatum da odmah napusti područje jer će biti silom oteran, navodno zbog pljačke seljaka (uzimanje vojne imovine), pa čak i zbog navodnog pokušaja silovanja neke devojčice.[2]

Oteran sa Ravne gore, Novaković je kasnije otišao i priključio se rivalskim četnicima Koste Pećanca. Kosta Pećanac ga je proizveo u vojvodu šumadijskog.[4] Bio je razmešten u Šumadiji pre nego što je napustio Pećančeve snage po izbijanju ustanka u Srbiji u septembru 1941. zbog njihove saradnje sa Nemcima.

Nakon toga je sredinom septembra posetio Aćimovića u Beogradu, rekavši mu da radi nezahvalan posao i da to narod ne odobrava, a potom se sastao sa predstanicima komunistima u Beogradu.[5]

Sa partizanima[uredi - уреди | uredi izvor]

Novaković se pojavio u istočnoj Bosni. Zarobili su ga partizani u januaru 1942. i odveli u Foču koja je bila centar partizanskog pokreta u to vreme. Novaković je ponudio partizanima saradnju. Kasnije je Novaković sreo britanskog majora Terensa Atertona koji je došao u partizanski štab u okviru misije Hidra. Novaković je imao planove da osnuje sopstveni pokret otpora. Nakon večere sa Vladimirom Velebitom uveče 15. aprila 1942. Aterton i Britanci su u tajnosti napustili Foču i poveli Novakovića sa sobom. 16. aprila, Tito je poslao poruku Đilasu, delegatu Vrhovnog štaba pri Glavnom štabu za Crnu Goru i Boku:

Wikiquote „Engleski gosti pripremili su nam veliko iznenađenje. Ove noći nestali su bez traga sva trojica, zajedno sa starom lopužom generalom Novakovićem i još par civilnih lica. Ja sve mislim da su oni krenuli ili prema Sandžaku ili prema Crnoj Gori, iako je ona stara generalska lopuža ostavila u svom stanu jedno pismo u kome nam preti sa nekih 5.000 bosanskih Srba. Preduzmite sve i sa vaše strane da ih zadržite ako se pojave na vašoj teritoriji.[6]
()

Novaković i Britanci su se razdvojili 22. aprila. Ubrzo nakon toga major Aterton je ubijen. Draža Mihailović ga je kasnije optužio za Atertonovo ubistvo. Prema posleratnom Mihailovićevom iskazu "ubistvo je izvršio Ljuba Novaković, kao intelektualni ubica, a stvarni je, možda, bio Dakić".[7]

U četničkom ropstvu[uredi - уреди | uredi izvor]

11. maja 1942. major Zaharije Ostojić izveštava Dražu Mihailovića da je general Ljubo Nedeljković zadržan i ispitivan kao saradnik partizana:

Wikiquote „Nedeljkovića sam zadržao i naredio da podnese detaljan izveštaj koji ću dostaviti ovih dana. Po njegovoj izjavi komunisti nemaju više od 6000 ljudi, svuda kuda je prošao narod je protivu njih pa čak i njihov saradnik Ljubo Novaković.[8]
()

General Novaković je neko vreme bio u četničkom zarobljeništvu. 14. decembra 1942. Petar Baćević traži od Draže Mihailovića naređenje da ga streljaju ili sprovedu na drugo mesto:

Wikiquote „Nezgodno je Novakovića čuvati u Kalinoviku, pošto je tamo radio za vreme komunista. Izdaj te naređenje da ga streljamo ili prevedemo na drugo mesto. Zašto Crnogorci nisu svršili sa njim?[9]
()

16. decembra 1942. Draža Mihailović naređuje Petru Baćeviću da zatvori generala Novakovića na sigurno mesto:

Wikiquote „Što se tiče Novakovića zatvorite ga gde hoćete u sporazumu sa Brankom ali samo na sigurno mesto.[10]
()

Smrt[uredi - уреди | uredi izvor]

Novaković je kasnije delovao u Crnoj Gori, pošto je Petar Baćović izvestio da se nalazio u Bjelopavlićkoj ravnici u drugoj polovini 1942. Izgleda da je tamo krajem 1943. počeo ponovno skupljati razasute ostatke četnika, ali uhvatili su ga partizani, sudili mu kao neprijatelju naroda i strijeljali ga.[3]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]