Krčedin

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Krčedin
Osnovni podaci
Država  Srbija
Pokrajina Vojvodina
Upravni okrug Sremski
Opština Inđija
Stanovništvo
Stanovništvo ((2002)) 2429
Gustina stanovništva 58* st./km²
Geografija
Koordinate 45°08′14″N 20°07′34″E / 45.137333°N 20.126°E / 45.137333; 20.126
Nadmorska visina 122 m
Površina 54,2* km²
Krčedin is located in Srbije
Krčedin
Krčedin
Krčedin (Srbije)
Ostali podaci
Poštanski kod 22325
Pozivni broj 022
Registarska oznaka IN


Koordinate: 45° 08′ 14" SGŠ, 20° 07′ 34" IGD

Krčedin je naselje u Srbiji u opštini Inđija u Sremskom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 2878 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 2852 stanovnika).

Položaj[uredi - уреди | uredi izvor]

Krčedin se nalazi ispod južnih obronaka istočnog dela Fruške gore. Selo pripada teritorijalno opštini Inđija. Nadmorska visina je 115 metara u centru sela. Ono je izgrađeno na depresiji koja se u stručnoj geografiji naziva Krčedinska. Površina krčedinskog atara je 57,43 km², što iznosi blizu 15% teritorije inđijske opštine. Najveći deo atara leži na fruškogorskoj lesnoj zaravni. Lesna zaravan je prekrivena černozemom ili crnicom, najkvalitetnijom vrstom zemljišta, na kome uspeva veliki broj poljoprivrednih kultura.

Fizičko-geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Klima[uredi - уреди | uredi izvor]

Klima ovog prostora je umereno-kontinentalna, s jasno izražena četiri godišnja doba i s kontinentalnim karakterom, a na to u najvećoj meri utiče:

  • Geografska širina, teritoriju Srema preseca 45-ti uporednik, što znači da se opština Inđija, a samim tim i Krčedin, nalazi u središnjem delu umerenog klimatskog pojasa
  • Geografska dužina, u smislu udaljenosti od blagog maritimnog uticaja Atlantika (oko 2000 km) i okolnih mora
  • Generalna izolovanost panonskog basena planinskim vencima (na jugu-Dinaridi; na severu i istoku Karpati; a na zapadu Alpi).

Drugostepeni, ali ipak znatan, uticaj na klimu imaju lokalne prilike:

  • Visinska razlika između Fruške gore i terena gde se nalazi Krčedin
  • Pedološki pokrivač tj. černozemi i crnice koje se leti jako zagrevaju, povećavajući temperature vazduha (a zimi se brzo rashlade snižavajući temperature)
  • Površine pod kulturnom vegetacijom - niska vegetacija ne sprečava ni insolaciju ni radijaciju, nema šumskih terena koji bi umanjivali temperaturne amplitude i brzinu vetrova.

Temperatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Zbog velikog kolebanja srednjih mesečnih temperatura dešava se da hladniji od januara bude februar ili decembar a topliji od jula avgust ili jun. Za klimatske prilike značajno je to što se zimske temperature nekih godina naglo menjaju, januarske su prosečno u minusu, a srednja februarska ide i do +8 C°. Ovakve promene uslovljavaju brzo topljenje snega, a na to obično dolaze i obilne padavine u obliku kiše.

Za planiranje nekih vidova turizma (rekreacija, izleti, kupališta...) pozitivno utiče to da postoji veliki broj letnjih dana, kao i dani u kojima se minimalna dnevna temperatura ne spusti ispod 20 C° tzv. dani sa tropskim noćima.

Vetar[uredi - уреди | uredi izvor]

U predelu Krčedina najučestaliji vetrovi su severozapadnog pravca i ovaj vetar zajedno sa zapadnim donosi kišu. Ovi vetrovi duvaju ravnomerno i brzina im nije velika. Drugi po učestalosti su vetrovi iz istočnog kvadranta, naziv im je košava i to su po pravilu suvi, hladni i jaki vetrovi koji duvaju u naletima (udarima).

Padavine[uredi - уреди | uredi izvor]

Karakteristično za podneblja Srema je da se u toku jedne godine izluči duplo više padavina u odnosu na prethodnu ili neku kasniju godinu. Ta razlika u pojedinim godinama iznosi i do 500 mm. U izrazito sušnim godinama izlučuje se za oko 30% manje padavina nego prosečno, a neki meseci mogu biti potpuno bez padavina. Nasuprot njima, u kišnim godinama količina padavina je visoka kako po mesecima tako i godišnje.

Reljef[uredi - уреди | uredi izvor]

Prostor inđijske opštine reljefno se sastoji iz dve osnovne geomorfološke celine: istočnih ogranaka Fruške gore i fruškogorske lesne zaravni. Najveći prostor obuhvata fruškogorska lesna zaravan. Mezooblike reljefa predstavljaju rečne doline, pre svega dolina „Patka“, bare odnosno Budovara, dolina Ljukovskog potoka i granična dolina prema opštini Irig, dolina Šelovrenca. Severnom granicom opštine teče Dunav sa svojim širokim koritom i gradi oblike vezane za rečnu eroziju i akumulaciju. U okviru fruškogorskog pobrđa mogu se izdvojiti dve celine: Kalakača i Koševac.

Osnovna geološko-stratigrafska formacija na posmatranom području jeste diluvijalni les čije naslage pokrivaju celi prostor. To je kompaktna geološka masa koja je pod uticajem klime i vegetacije na površini izmenila svoje osobine i postala površina sa osobinama černozema koji je pogodan za poljoprivrednu delatnost.

Hidrografija[uredi - уреди | uredi izvor]

U hidrografskom pogledu Krčedin je veoma bogat vodom. Severno od Krčedina nalazi se dolinska ravan Dunava. Na toj ravni Dunav pravi veliki broj okuka, rukavaca i meandara kao i ada. Jedno od najvećih dunavskih ostrva, Krčedinska ada, nastalo je pomeranjem toka Dunava na jug kada je presekao sopstveni meandar i formirao ostrvo. Sa južne strane ade je glavni tok Dunava a sa severa je stari tok koji se naziva Dunavac. Površina Krčedinske ade je 8,8 km².

Površinska hidrografija u Krčedinu je izražena u postojanju manjih potoka. Potok koji teče sa južne strane Fruške gore zove se Patka. Potok čije se izvorište nalazi u selu sastaje se sa Patkom u delu krčedinskog atara koji se zove Budžak. Obale potoka su obrasle trskom i šikarom pa su vrlo privlačne za barsku faunu.

Pedologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Na teritoriji opštine Inđije prostire se sremska lesna terasa koja je veoma pogodna za nastajanje najboljeg zemljišta, černozem. Černozem pokriva najveći deo teritorije Inđije. Aktivni sloj zemljišta je dubok oko 1-1,5 m.

Biljni i životinjski svet[uredi - уреди | uredi izvor]

Lesna zaravan je nekada bila obrasla travom i služila kao pašnjak. Doseljavanjem su pašnjaci razoravani i pretvarani u oranice. Pošto je na lesu izdan dosta duboka, na njemu se nalaze biljke koje puštaju koren dosta duboko u zemlju. Viši predeli lesne zaravni su pod kukuruzom, pšenicom, industrijskim (suncokret i šećerna repa) i stočnim biljkama. Neki predeli lesne zaravni su livade i pašnjaci, gde rastu: bela detelina, majčina dušica, štirak, a od životinjskih vrsta rasprostranjeni su: poljski miševi, pacovi, prepelice, vrane, jarebice, vrapci, itd. Od domaćih životinja gaje se: goveda, konji, ovce, stoka, koze i živina.

Biljni i životinjski svet dolinske ravni se razlikuje od lesnih. To su uglavnom vlažni predeli i zato tu nemaju duboko korenje. Predstavnici ovih biljaka su lokvanj, ljutić, i dr. Od ptica ima roda, divljih pataka, češlji i gnjuraca. Na obali Dunava ima račića, vodenih algi, glista i dr.

Društveno-geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Nastanak i istorijat naselja[uredi - уреди | uredi izvor]

Na plodnim obalama krčedinskog dela Dunava ljudska naselja su postojala još od praistorije. To dokazuju predmeti pronađeni prilikom obrade njiva i gradnje. Najčešće su to delovi keramičkih i kamenih predmeta i životinjske kosti. Odnose se na doba neolita.

Pravoslavna crkva u Krčedinu

U keltsko doba je na mestu Krčedina postojalo naselje koje je ličilo na utvrđenje. Prvo naselje je bilo smešteno severozapadno od današnjeg Krčedina u predelu Kalakače. U vreme turske vladavine selo je postojalo na mestu gde je i danas. Krčedin je bio pod turskom vlašću oko 100 godina i za to vreme je imao poseban status, jer se nalazio na putu između Beograda i Budima i taj status je propisivao sultan svojim fermanima. Posle je selo bilo pod vlašću Habzburške monarhije do kraja Prvog svetskog rata. Pošto se nalazilo u Vojnoj granici, svi stanovnici su bili vojnici – graničari. Iz tog doba postoji Graničarska zgrada – današnja biblioteka.

Morfologija naselja[uredi - уреди | uredi izvor]

Krčedin je danas tipično ravničarsko selo panonskog tipa. Osnova mu je četvrtasta i ulice se seku pod pravim uglom. U selu postoji 17 ulica. Ukupna dužina im je 20,5 km. Glavne ulice koje se sastaju u centru su Cara Dušana (prema Beški), Dunavska (prema Dunavu), Uče Zekovića (prema Sl. Vinogradima) i Nade Janošević. U centru sela se nalaze najvažnije ustanove: OŠ „22. jul“, pravoslavna crkva Svetog Nikole, zgrada tzv. „opštine“, gde se nalaze prostorije Mesne zajednice, Mesne kancelarije i pošte, kao i već pomenuta zgrada mesne biblioteke.

U Krčedinu postoji tri tipa kuća: panonski tip, moderan tip prizemnih i moderan tip jednospratnih i dvospratnih kuća. Kuće panonskog tipa građene su od naboja i ćerpiča. Pravljene su uzduž, sa jednom sobom napred iza koje se nalazi kuhinja i tzv. stražnja soba iza koje se nadovezuju prostorije za ostavu, šupe i staje za stoku. Svaka takva kuća ima dva dvorišta, prednje u kom se obično nalazi bašta sa cvećem i zadnje u kom su smeštene staje, obori i poljoprivredna mehanizacija.

Demografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Kao naseljeno mesto Krčedin je postojao još u XVII veku a u XVIII veku (1702. godine) je zabeleženo da je imao četrdeset i jedno domaćinstvo a stanovništvo su uglavnom činili Srbi, poreklom iz Srbije, Bosne i Like. Deo stanovništva je doseljen u prvoj i drugoj seobi pod Čarnojevićem i Šakabendom i to iz južne Srbije i sa Kosova.

U naselju 2002. godine živi 2.297 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 41,1 godina (39,5 kod muškaraca i 42,7 kod žena). U naselju ima 987 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,92. Naselje je uglavnom naseljeno Srbima.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija
Godina Stanovnika
1948. 2810 [1]
1953. 2799
1961. 3167
1971. 3134
1981. 2877
1991. 2852 2794
2002. 2941 2878
Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Srbi
  
2587 89.88%
Slovaci
  
76 2.64%
Romi
  
50 1.73%
Jugosloveni
  
27 0.93%
Hrvati
  
26 0.90%
Crnogorci
  
12 0.41%
Mađari
  
7 0.24%
Nemci
  
4 0.13%
Ukrajinci
  
3 0.10%
Slovenci
  
1 0.03%
Rusi
  
1 0.03%
Rumuni
  
1 0.03%
Muslimani
  
1 0.03%
nepoznato
  
31 1.07%


Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Vinogradarstvovinogradi se nalaze na padinama Fruške gore. Klimatske prilike su pogodne kao i zemljište. U vinogradima se gaji po nekoliko vrsta grožđa, počev od stonog pa do grožđa od koga se pravi isključivo vino.
  • Povrtarstvo – postoje veoma povoljni uslovi za gajenje povrća u dolinama potoka pa se skoro svako domaćinstvo bavi povrtarstvom. Najviše se gaje: krompir, kupus, paradajz, grašak, luk, itd.
  • Lov i ribolov - lov je sve više oblik razonode i povod za razvoj turizma dok ribolovna delatnost omogućava naturalni prihod domaćinstvima, kao i dopunsku privrednu granu kojom se bave krčedinski alasi.

Napomene[uredi - уреди | uredi izvor]

Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Krčedin, na kojoj se nalaze dva naselja Krčedin i Slankamenački Vinogradi.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  2. Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]