Jelena Bugarska

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jelena od Bugarske

Srpska carica Jelena
Srpska carica Jelena

Datum rođenja 1310.
Datum smrti 7. novembar 1374.
Poreklo
Porodica
Srpsko carstvo 1360. godine, u vreme cara Uroša, sa teritorijama oblasnih gospodara

Jelena Bugarska, poznata kao carica Jelena (oko 13101374) je bila sestra bugarskog cara Ivana Aleksandra i žena srpskog cara Stefana Dušana.

U Vizantiji je bio zakon da žene ne smeju u muške manastire, ni muški u ženske, ali je car Dušan svojim zakonikom promenio da ovo pravilo ne važi za caricu Jelenu.[1][2] Ona je zajedno s carem ulazila u svetogorske manastire i noćivala u njima. Posle Dušanove smrti je najviše prebivala kao kaluđerica u Menikejskom manastiru, koji je bio muški manastir.[1]

Bila je majka drugog i poslednjeg srpskog cara Uroša Nejakog.

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

I žene da ne noćivaju u crkvi, osim gospođa carica i kraljica.[3]

Dušanov Zakonik član 195.

Jelena je bila ćerka despota Stracimira i Kerace Petrice, rođena oko 1310. godine. Njen brat, Jovan Aleksandar (13311371), postao je bugarski car 1331. godine, posle državnog udara u kojem su sa vlasti zbačeni Dušanova tetka Ana Neda i njen sin Jovan Stefan (13301331). Oni su postavljeni na vlast u sklopu mirovnog ugovora, koji su Srbija i Bugarska sklopile, posle bitke kod Velbužda (1330), u kojoj je poginuo bugarski car Mihajlo III Šišman (13231330), otac Jovana Stefana i bivši muž Ane Nede. Iste godine i Dušan je izvršio državni udar i zbacio sa vlasti svog oca, Stefana Dečanskog (13221331). Dvojica vladara su sklopila sporazum koji je potvrđen Jeleninom udajom za Dušana, na Uskrs, 19. aprila 1332. godine, a odnosi između dve države su ostali dobri do kraja Dušanovog života.

Danas se smatra da je u braku sa Dušanom imala samo jedno dete, sina Uroša, dok pojedini autori smatraju da su imali i ćerku.

Jelena je bila građanin Venecije 1350. godine i regent Srbije između 1355-1356.

Posle smrti supruga, cara Dušana 1355. godine, Jelena se zakaluđerila kao monahinja Jelisaveta i sa sinom je završila gradnju manastira Matejče kod Kumanova.

Jelenini portreti očuvani su u više mesta (u Beloj crkvi u selu Karanu kod Užica, Sopoćanima, Dečanima, Lesnovu, Ljubotenu, Ohridu i u hramu svete Bogorodice kod Kumanova).

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 Nikola Selaković, Dušanov zakonik i pravni translplanti: uporedno-pravna studija (str. 77)
  2. "I žene da ne noćivaju u crkvi, osim gospođa carica i kraljica." (član 195)
  3. http://www.dusanov-zakonik.com/

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]