Jelena Bugarska

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Jelena od Bugarske

Srpska carica Jelena
Srpska carica Jelena

Datum rođenja 1310.
Datum smrti 7. novembar 1374.
Poreklo
Porodica
Srpsko carstvo 1360. godine, u vreme cara Uroša, sa teritorijama oblasnih gospodara

Jelena Bugarska, poznata kao carica Jelena (oko 13101374) je bila sestra bugarskog cara Ivana Aleksandra i žena srpskog cara Stefana Dušana.

U Vizantiji je bio zakon da žene ne smeju u muške manastire, ni muški u ženske, ali je car Dušan svojim zakonikom promenio da ovo pravilo ne važi za caricu Jelenu.[1][2] Ona je zajedno s carem ulazila u svetogorske manastire i noćivala u njima. Posle Dušanove smrti je najviše prebivala kao kaluđerica u Menikejskom manastiru, koji je bio muški manastir.[1]

Bila je majka drugog i poslednjeg srpskog cara Uroša Nejakog.

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

I žene da ne noćivaju u crkvi, osim gospođa carica i kraljica.[3] — Dušanov Zakonik član 195.

Jelena je bila ćerka despota Stracimira i Kerace Petrice, rođena oko 1310. godine. Njen brat, Jovan Aleksandar (13311371), postao je bugarski car 1331. godine, posle državnog udara u kojem su sa vlasti zbačeni Dušanova tetka Ana Neda i njen sin Jovan Stefan (13301331). Oni su postavljeni na vlast u sklopu mirovnog ugovora, koji su Srbija i Bugarska sklopile, posle bitke kod Velbužda (1330), u kojoj je poginuo bugarski car Mihajlo III Šišman (13231330), otac Jovana Stefana i bivši muž Ane Nede. Iste godine i Dušan je izvršio državni udar i zbacio sa vlasti svog oca, Stefana Dečanskog (13221331). Dvojica vladara su sklopila sporazum koji je potvrđen Jeleninom udajom za Dušana, na Uskrs, 19. aprila 1332. godine, a odnosi između dve države su ostali dobri do kraja Dušanovog života.

Danas se smatra da je u braku sa Dušanom imala samo jedno dete, sina Uroša, dok pojedini autori smatraju da su imali i ćerku.

Jelena je bila građanin Venecije 1350. godine i regent Srbije između 1355-1356.

Posle smrti supruga, cara Dušana 1355. godine, Jelena se zakaluđerila kao monahinja Jelisaveta i sa sinom je završila gradnju manastira Matejče kod Kumanova.

Jelenini portreti očuvani su u više mesta (u Beloj crkvi u selu Karanu kod Užica, Sopoćanima, Dečanima, Lesnovu, Ljubotenu, Ohridu i u hramu svete Bogorodice kod Kumanova).

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 Nikola Selaković, Dušanov zakonik i pravni translplanti: uporedno-pravna studija (str. 77)
  2. "I žene da ne noćivaju u crkvi, osim gospođa carica i kraljica." (član 195)
  3. http://www.dusanov-zakonik.com/

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]