Hotel Metropol
Hotel Metropol se nalazi u ulici Aleksandra I Karađorđevića, u gradskoj opštini Palilula, Beograd, Srbija. Građen je između 1949. i 1958. god. i predstavlja adaptaciju nedovršene zgrade Doma Centralnog komiteta Narodne omladine Jugoslavije.[1] Izgrađen je po projektu Dragiše Brašovana, u duhu jugoslovenske moderne arhitekture. Proglašen je za nepokretno kulturno dobro Srbije kao spomenik kulture.
Tokom 1960-ih i 1970-ih, Metropol je bio jedno od najpopularnijih i najelitnijih mjesta u Beogradu, a predsjednik Jugoslavije, Josip Broz Tito, organizovao je proslavu Nove godine u hotelu. Tokom prve zvanične konferencije Pokreta nesvrstanih 1961. godine, organizovan je prijem za 30 šefova država ili vlada i preko 3.000 gostiju. U to vrijeme, gosti hotela bili su brojne svjetske poznate ličnosti, među kojima su:
- državnici - car Haile Selasije, Naser, Nehru, Čaušesku, Leonid Brežnjev, Habib Burgiba, Če Gevara,
- književnici - Ivo Andrić
- filmski i pozorišni radnici - Kirk Daglas, Anthony Quinn, Brigitte Bardot, Vitorio de Sika, Gina Lollobrigida, Elizabeth Taylor, Sophia Loren, Jack Nicholson, Robert De Niro i dr,
- šahisti - Bobby Fischer, Tigran Petrosjan, Mihail Talj, Boris Spaski,
- muzičari - Igor Stravinski, Luj Armstrong
- astronauti - Armstrong i Oldrin
Temelji današnjeg objekta izgrađeni su 1949, a ljeti 1950. godine završeno je 8 spratova, zajedno sa krovom. Objekat je zamišljen kao "najveći kongresni centar na Balkanu". Radove su izvodile omladinske radne brigade iz cijele Jugoslavije, njih 15, sa 18.000 omladinaca (Vojvođanska, Mostarska, Resavska, Čačanska,...) i obustavljeni su u novembru 1950. godine. Novi projekat Brašovan je uradio 1953. god. Građevinski radovi su nastavljeni 1954. godine i završeni 1958. godine, iako je hotel je otvoren za goste 20. augusta 1957. godine.
Godine 2002. u hotelu je izbio veliki požar, koji je potpuno uništio dva posljednja sprata. Ostatak hotela je ostao otvoren do 2007. godine kada je zbog kompletnog renoviranja zatvoren i otvoren je opet u junu 2012. kao hotel sa 5 zvjezdica. Kompletna ulaganja u renoviranje, uključujući otkupnu cenu je bila približno 120 miliona evra. Građevina je presvučena bijelim impregriranim platnom, a Društvo arhitekata Beograda je u aprilu dodelilo priznanje za „Arhitektonski događaj godine” autorima rekonstrukcije iz „Lagrota”. U jesen 2012. je zvanično postao član američkog hotelskog lanca Starvud, pod luksuznom kategorijom.
Projekat modernog i funkcionalnog hotelskog objekta predstavlja prvu modernu poslijeratnu građevinu ovog tipa, koja teži da se nametne kao autonomna struktura nezavisna od svog urbanog okruženja. Hotel je zamišljen kao visoka kubna masa stereometrijskih formi, dopunjena nižim aneksima okrenutim prema ulici i parku Tašmajdan. Smirenost glavne fasade proizilazi iz njene redukovane dekorativnosti, koju formira obrazac linearno uokvirenih nizova prozora.
Prozorski otvori u najvišim zonama zgrade oživljeni su variranjem njihove veličine i položaja te povezivanjem u jedinstvenu cjelinu. U ovoj zgradi, postignuta je kombinaciju dosljedne primjene principa moderne arhitekture sa funkcionalističkim zahtjevima vremena u kojem je zgrada nastala.
Poslije rekonstrukcije spoljašnost objekta je ista, jer je hotel zaštićen kao spomenik kulture.
Na platou ispred obnovljenog zdanja je fontana u kojoj se nalazi skulptura "Devojka koja se kupa". Bijelim širokim stepenicama ulazi se u predvorje hotela, gde dominira slika sačinjena od kombinacije svijetlih i tamnih djelića drveta iz 1956. godine, sa motivima narodnih igara i prirode koju je Dragiša Brašovan, arhitekta zdanja, specijalno poručio za Metropol.
Hotel raspolaže sa 30.000 m2 raspoloživog prostora. Dizajniran je da bude najveći centar za sastanke u gradu, jer nudi raskošne sale za velike konferencije i prijeme. Sve tri sale zauzimaju oko 2.500 kvadrata i mogu da se pregrade po potrebi. Pogodne su i za privatne zabave, svadbe, večere. U glavnoj hotelskoj zgradi nalazi se 130 dvokrevetnih, dok se u aneksu do studentske biblioteke, na kome su dograđena još dva sprata prepoznatljiva po staklenoj fasadi, nalazi 69 soba i 40 apartmana. U aneksu su predsednički i kraljevski apartmani, a jedan je uređen u čast Nikole Tesle.
- „DRAGIŠA BRAŠOVAN - STVARALAC I NARUČILAC SOPSTVENE ZAOSTAVŠTINE: "Ima nečeg tajanstvenog u trenucima uhvaćenim u ogledalima, sadržaju ispražnjenih fioka"”. Blic - blic.rs 14. avgust. 2023.. Pristupljeno 19. 5. 2025.
- „Dragiša Brašovan – pionir srpske moderne arhitekture”. nađidom - blog.nadjidom.com, 6. juna. 2023.. Pristupljeno 19. 6. 2025.
- „Metropol Palas hotel”. Zvanična stranica - www.metropolpalace.com, 6. juna. 2023.. Pristupljeno 10. jul. 2025.
- „Kako je Metropol postao metropola”. Politika - www.politika.rs, 18. oktobra 2012.. Pristupljeno 10. jul. 2025.
- „Renesansa hotela „Metropol palas””. Politika - www.politika.rs, 8. septembra 2012.. Pristupljeno 10. jul. 2025.
- ↑ „Hotel Metropol”. Katalog nepokretnih kulturnih dobara na području grada Beograda - beogradskonasledje.rs. Pristupljeno 8. jul. 2025.
