Gardoš

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Gardoš
Gardoš
Gardoš
Grad Beograd
Opština Zemun
Gardoš is located in Beograd
Gardoš
Gardoš
Gardoš (Beograd)


Koordinate: 44° 50′ 45" SGŠ, 20° 24′ 19" IGD

Gardoš je gradsko naselje i uzvišica u Beogradu, koje se nalazi na teritoriji opštine Zemun.

Istorijat[uredi - уреди | uredi izvor]

Na osnovu arheoloških iskopavanja na području Gardoša i Zemuna utvrđeno je da se na ovom području živelo već u doba starčevačke i vinčanske kulture.

U Antičko doba u ravnici ispred uzvišica Gardoš, Ćukovac i Kalvarija prostiralo se rimsko naselje Taurunum.

Dolaskom Slovena na Balkan to naselje prema zemunicama dobija naziv Zemun. U Srednjem veku na uzvišici iznad Zemuna sa desne obale Dunava podiže se utvrđenje koje ima za cilj kontrolu saobraćaja Dunavom. Vremenom se oko utvrđenja pormira naselje.

Na osnovu istorijskog istraživanja naziv Gardoš ima koren slovenskog porekla tj. izmenjen oblik slovenske imenice „grad“ kojoj su Mađari kasnije dodali nastavak OŠ. Prema drugom tumačenju[1] Gar-doš predstavlja groblje, što nije bez osnova jer su tu nađeni grobovi još iz keltskog doba. Predmeti nađeni tokom arheoloških istraživanja, oruđa i oružje napravljenih od glačanog kamena i kostiju, keramičko posuđe i ukrasi nalaze se i čuvaju u Zavičajnom muzeju u Zemunu (Špirtina kuća).

Lokacija[uredi - уреди | uredi izvor]

Gardoš je jedno od nekoliko malih naselja koje čine centar Zemuna, nekadašnjeg grada, a danas gradske opštine. Gardoš se graniči sa naseljima Ćukovac, Donji Grad i Gornji Grad. Ograničeno je ulicama Glavna, Trg Branka Radičevića Cara Dušana, Nade Dimić, Sibinjanin Janka, Sinđelićevom, Njegoševom i Karamatinom. Samo naselje presecaju sledeće ulice: Gardoška, Stara, Visoka, Grobljanska i Strma. S obzirom da naselje nema kišnu kanalizaciju odvod atmosverskih padavina se odvija stepeniština, ulicama i površinskim kanalima koji se često koriste i za pešački saobraćaj. Pored naselja na brdu se nalazi i zemunsko groblje.

Karakteristike naselja[uredi - уреди | uredi izvor]

Gardoš se nalazi na istoimenom brdu, jednom od tri brda na kojima je razvijeno staro gradsko jezgro Zemuna. Druga dva brda su Ćukovac i Kalvarija, stvarajući brdovite formacije u obliku polumeseca. Gardoš je pre svega bila tvrđava oko koje se formiralo stambeno naselje i poznato je po svojim kratkim i uskim ulicama i stepeništima. Naselje je dobilo ime po brdu Gardoš.

U podzemlju brda nalazi se mreža podzemnih laguma, koja datira iz perioda austrijske vladavine u Zemunu. Ovi lagumi povezuju Ćukovac, Muhar i Gardoš. Naselju Gardoš kao i Zemunskom groblju danas preti opasnost od klizišta prouzrokovanih neadekvatnom gradnjom, nemanju kanalizacije i lagumima koji su ispod njega iskopani a koji se danas ne namenski koriste što povećava nestabilnost terena [2]

Galerija naselja[uredi - уреди | uredi izvor]

Kultura na Gardošu[uredi - уреди | uredi izvor]

Svake godine (od 2002. godine) u periodu od početka jula do kraja avgusta meseca, na Letnjoj pozornici Gardoš u Zemunu se odvija kulturna manifestacija „Leto na Gardošu“ u okviru koje se izvode pozorišne predstave, programi za decu, koncerti i performansi. Na mestu gde se danas nalazi letnja pozornica, dok nije izgrađena sportska hala „Pinki“, nalazila se arena sa ringom na kome je bokserski klub sportskog društva „Jedinstvo“ iz Zemuna organizovalo bokserske mečeve.

Spomenici kulture na Gardošu[uredi - уреди | uredi izvor]

Gardoš je bogat spomenicima kulture:


Galerija znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Muzej grada Beograda, Godišnjak grada Beograda - Knjiga 23 - 62. stranica 1976. god.
  2. D.Bukvić, Problem zemunskog počivališta., Politika 28. 10. 2012., ISSN 0350-4395

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Petar St. Marković, Zemun od najstarijih vremena do danas, Štamparija Jove Karamate, Zemun, 1896. god.,
  2. Gojko Desnica, Zemun i prvi ustanak (1804-1813), Književni klub „Zemun“, Zemun, 1975.,
  3. D.Bukvić, Problem zemunskog počivališta., Politika 28. 10. 2012., ISSN 0350-4395
  4. Muzej grada Beograda, Godišnjak grada Beograda - Knjiga 23 - 62. stranica 1976. god.,
  5. Željko Škalamera, Staro jezgro Zemuna, tom 5., Zavod za zaštitu spomenika kulture grada, 1966., god.,

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]