Fitotomija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Anatomija biljaka je grana botanike koja proučava organizaciju ćelija, tkiva i organa biljaka.Biljke su, pored nekih bakterija, jedina živa bića sposobna da proizvode sopstvenu hranu. Majušne travčice i džinovsko drveće povezuje ista anatomija-imaju u osnovi istu građu. Postoje dve osnovne klase biljaka. Nevaskularne (niže) biljke kao što su mahovine i jetrenjače, nemaju tkiva koja sprovode hranu i vodu iz jednog dela biljke u drugi. Vaskularne (više) biljke ih imaju. One čine veću od ove dve klase, koja obuhvata i drveće i zeljaste biljke. Anatomija biljaka se sada često istražuje na ćelijskom nivou, a uključuje i sečenja tkiva i mikroskopiju.[1]

Šta je neophodno biljkama[uredi - уреди | uredi izvor]

Svim biljkama je neophodna svetlost, pošto koriste Sunčevu energiju za proizvodnju sopstvene hrane. Neophodna im je voda i mineralne materije koje većina biljaka usvaja kroz korenje i lišće. Radi razmnožavanja, većina biljaka ima cvetove u kojima se obrazuju semena. No, biljke se mogu razmnožavati i na druge načine - jagode, na primer ,ispuštaju vreže. Sve biljke su izgrađene od ćelija. Biljne ćelije se razlikuju od životinjskih po tome što usvajaju vodu i sa starošću biljake postaju veće i krupnije. Zbog toga je mlado povrće mekše i bolje za jelo od starijeg. Svaka ćelija izgrađuje čvrsti zid sačinjen od celuloze. Svaka ćelija se naslanja na čvrste zidove susednih ćelija.

Zeleno čudo[uredi - уреди | uredi izvor]

Biljne ćelije se razlikuju i od životinjskih i po tome što sadrže zeleni pigment hlorofil. On omoguđava biljkama da proizvode sopstvenu hranu uz pomoć Sunčeve svetlosti. Samo biljke i neke bakterije mogu izvesti ovaj hemijski trik. U svakoj biljci ima mnogo ćelija i svaka grupa ćelija ima sopstvene zadatke. Osnovni deo biljke su koren, stabljika, lišće, cvetovi i plodovi.

Hloroplast u listovima ćelija mahovine

Strukturne podele[uredi - уреди | uredi izvor]

Anatomija biljaka je često podeljena[2] u sledećim koracima:

  1. Anatomija cveta
    1. čašica
    2. krunica
    3. prašnici
    4. tučak
  2. Anatomija lista
    1. Struktura lista
  3. Anatomija stabla
    1. Struktura stabla
  4. Anatomija ploda
    1. Struktura ploda
  5. Anatomija semena
    1. semenjača
    2. jezgro
  6. Anatomija drveta
    1. kora
    2. pluta
    3. lika
    4. vaskularni kambijum
    5. grana
  7. Anatomija korena
    1. Struktura korena

Кoren[uredi - уреди | uredi izvor]

Кoren, poput sidra, učvršćuje biljku u tlo. On usvaja vodu i mineralne materije iz tla pomoću nežnih dlačica. Кorenova kapa štiti vrh korena dok se probija kroz zemlju u potrazi za vodom. Na vrhu korena nalazi se vegetaciona kupa čijom aktivnošću koren raste neprekidno tokom života. Vegetaciona kupa je zaštićena korenskom kapom (kaliptrom) da se ne bi oštetila pri probijanju kroz podlogu. Na korenu se morfološki razlikuje više delova (zona):

  • zona korenske kape
  • zona rastenja
  • zona izduživanja
  • zona apsorpcije
  • zona provođenja
Vrh korena

Stabljika[uredi - уреди | uredi izvor]

Stabljika nosi listove i cvetove. Unutar nje se nalaze cevčice-sprovodni sudovi, koje prenose i skladište vodu i hranljive materije. Ispunjene vodom, ove su cevčice veoma čvrste; kada nemaju dovoljno vode postaju slabe i biljka vene. Drveno tkivo drveća je, zapravo, masa očvrslih cevčica - sprovodnih sudova. Stabljika ima četiri glavne funkcije:

  • služi kao oslonac za ostale delove biljke kao što su listovi i cvetovi i dr; zbog stabljike biljka je uspravna i ima pristup svetlosti
  • služi prenosu tekućina ( vode i hranljivih materija ) između korena i nadzemnih delova biljke
  • u stabljici se skladište hranljive materije
  • izgrađuje novo živo biljno tkivo; normalni životni vek biljne ćelije je jedna do tri godine pa se trebaju izgrađivati nove ćelije i tkiva.

Listovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Anatomska građa lista pod mikroskopom

Listovi su biljne "fabrike" za proizvodnju hrane. Njihove ćelije sadrže hlorofil, koji koristi Sunčevu energiju za izgradnju hranljivih materija iz ugljen-dioksida iz vazduha i vode. Gasovi, kiseonik i ugljen - dioksid, prolaze kroz majušne otvore koji se nazivaju stome. Lisni nervi prenose vodu iz korena i hranu sintetisanu u listovima u ostale delove biljke. Anatomski, list je diferenciran na nekoliko tkiva: površinska (epidermis), provodna (ksilem i floem lisnih nerava), fotosintetska - tzv hlorenhim (palisadno i sunđerasto tkivo), ponekad i mehanička (sklerenhim, kolenhim). Listovi mogu biti raѕličitih oblika, ali svi imaju istu osnovnu građu. Liska - lisna ploča, izrasta iz peteljke koja se naziva lisna drška.

Cvetovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Cvetovi predstavljaju reproduktivne delove biljaka. Većina sadrži i muške i ženske organe. U muškim reproduktivnim organima se stvara polen, koji oprašuje ženske polne organe (obično drugog cveta iste vrste). Кao rezultat polinacije (oplođenja) nastaje seme, iz koga može izrasti nova biljka. Кod nekoh biljaka se polen prenosi sa cveta na cvet vetrom. Druge za to koirtse insekte,ili druge životinje . Neki cvetovi rastu pojedinačno, drugi u skupinama. Mnogi su jarkih boja i snažnog mirisa, ali ne svi.

Anatomska građa ljubičice

Živa fabrika[uredi - уреди | uredi izvor]

Proces proizvodnje hrane se naziva fotosinteza. Voda dobijena preko korena i ugljen-dioksid iz vazduha, spajaju se dajući glukozu (šećer) i kiseonik . Biljka koristi glukozu kao gorivo za dobijanje energije u procesu koji se naziva respiracija. Molekuli glukoze su vezani u duge lance . Jedna vrsta ovakvih lanaca je celuloza, koja se koristi za rast i izgradnju biljnih tkiva, a druga skrob, koji služi kao rezerva hrane u biljci . Biljke proizvode i amino-kiseline neophodne za izgradnju belančevina, enzima i hormona.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Evert, Ray Franklin and Esau, Кatherine (2006): "Ćelije i tkiva biljnih tela- njihova struktura, funkcija i razvoj"
  2. Craig, Richard and Vassilyev, Andrey: Plant anatomy

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Кampel I., Janković I. (2003): "Velika enciklopedija nauke", ITP "Zmaj", Novi Sad

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Кategorija:Biologija Кategorija:Botanika