Dolmen
Dolmen (bretonski jezik: "kameni stol"[1]) ili dvoranska grobnica, cromlech i quoit (velški), anta (portugalski), Hünengrab/Hünenbett (njemački), adamra (abkazijski jezik), ispun (sjeverozapadni kavkaski jezici), hunebed (nizozemski), dös (švedski), goindol (korejski) - je vrsta jednoćelijske megalitske grobnice (svetišta ili primitivni hramovi), obično od nekoliko uspravnog kamenja (menhir) koji nose veliki plošni, horizontalno polegnuti, poklopni kamen (trilit, ili ploča). Mogu se pronaći širom svijeta, a većina datira u rani neolit (4000.-3000. pr. Kr.). Neki su bili prekriveni zemljom ili manjim kamenjem tako da su tvorili tumuluse (gomile ili gromile), a nekima je taj pokrov vremenom ispran.
- Jednostavni dolmen je rani oblik dolmena ili megalitskog groba manjih dimenzija, koji se pojavio u sjevernoj Evropi, u ranim danima razvoja megalitskih spomenika kulture lijevkastih pehara (TBK), oko 3.500. godine p.n.e.
- Veliki dolmen je grobno mjesto sa tri ili više završnih kamenova
- Poligonalni dolmen čini 5 do 9 devet potpornih kamenova koji oblikuju tlocrt poligonalne komore. Pokriva ih jedan, ponekad posebno veliki završni kamen. Spolja izgrađen ulazni prolaz, iako obavezan, često nije sačuvan.
- Prošireni (restangularni) dolmen je specifična vrsta megalita, pravougaonog oblika, sa uspravnim bočnim kamenjem i, obično, dva završna kamena. Termin se posebno koristi u njemačkoj državi Schleswig-Holstein, gdje se prvenstveno javljaju dolmeni sa ovom vrstom tlocrta. Javljaju se i sa trapezoidnim tlocrtima.
-
Mali dolmen -
Tlocrt velikog dolmena -
Veliki dolmen -
Tlocrt poligonalnog dolmena
- ↑ Prvi je ovaj pojam koristio Napoleonov oficir i kolekcionar svega keltskog, Théophile Corret de la Tour d'Auvergne, u svom djelu "Podrijetlo Gala" (Origines gauloises)
- The Megalithic Portal (en)
- Dolmeni u Irskoj (en)
- Hunebedden u Nizozemskoj (nl)
- Ruski megaliti Arhivirano 2008-06-01 na Wayback Machine-u (en)
- Dolmeni u Koreji Arhivirano 2007-03-24 na Wayback Machine-u - svjetska baština (en)