Decim Laberije

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Decim Laberije (lat. Decimus Laberius, oko 107‒43. pne.) bio je pripadnik rimskog viteškog staleža i znameniti pisac mimova,[1] laganih zabavnih skečeva koji su većinom obrađivali situacije iz svakodnevnog života.

Prema Makrobiju,[2] Laberije se, kad mu je već bilo šezdeset godina, po Cezarovom naređenju pojavio na pozornici kao glumac u jednom vlastitom mimu tokom igara priređenih u sklopu trijumfalnih svečanosti (verovatno 46. pne.) i tom se prilikom morao javno takmičiti sa mlađim Publilijem Sirijcem, glumcem i takođe mimografom. Laberije je izgovorio vrlo dostojanstven prolog, u kome je govorio i o poniženju koje mora trpeti u starosti, a uputio je i nekoliko oštrih aluzija na Cezarov račun. Naposletku, Cezar je pobedu u tom nadmetanju dodelio Publiliju, ali je Laberiju vratio članstvo u viteškom staležu, koje je ovaj, po tadašnjem običaju, automatski izgubio kad se pojavio kao glumac u predstavi mima.[1] Sišavši s pozornice, Laberije je krenuo da zauzme svoje mesto u gledalištu među ostalim rimskim vitezovima i prolazeći pokraj mesta rezervisanih za senatore Ciceron mu je dobacio: "Da nismo ovde ovako stisnuti, napravio bih mesta za tebe" ― što je bila aluzija kako na poniženje koje je pretrpeo jedan vitez pojavivši se kao glumac na pozornici, tako i na broj senatora niskoga porekla i onih iz provincija koje je postavio Cezar. No Laberije je odgovorio: "Čudim se, Cicerone, da si stisnut ti, koji obično sediš na dve stolice" ― što je, pak, bila aluzija na Ciceronovu navodnu nepostojanost i sklonost ka promeni strana u politici.[1]

Laberije se smatra tvorcem književnog mima, dakle osobom koja je mim u rimskoj književnosti iz sfere pučke lakrdije uveo u sferu književne rimske komedije. Ova oskudna dramska književnost mnogo je dugovala palijati i togati, ali se, kao i ranija atelana, služila običnim jezikom, često i vulgarnim uličnim govorom.[3] Od Laberija je sačuvano ukupno 178 stihova i 43 naslova, među kojima, na primer, Valjaoničar (Fullo), Trgovac solju (Salinator), Devica (Virgo). Ti naslovi i fragmenti ukazuju, pored svojevrsne mitološke travestije, uglavnom na italske teme, kao što su pučke svetkovine, imitacije, ljubavni doživljaju i sl.[4] Na osnovu oskudnih fragmenata, Laberije bi se po svojoj dramskoj snazi mogao svrstati uz Plauta i Terencija.[1] Smisao za humor priznaje mu Horacije, koji ipak nije previše oduševljen takvom poezijom.[5] Aul Gelije prebacuje mu to što je bio previše slobodan i odvažan pri stvaranju novih reči, kao i to što koristi mnoge reči o kojima bi se dalo raspravljati jesu li uopšte latinske.[6] S druge strane, čini se da je Laberije bio originalni mislilac, cenjen među svojim savremenicima.[1]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870, s.v. "Laberius, Decimus".
  2. Makrobije, Saturnalije, II, 7.
  3. Milan Budimir, Miron Flašar, Pregled rimske književnosti, Naučna knjiga, Beograd, 1991, str. 225.
  4. Simon Hornblower & Antony Spawforth, The Oxford Classical Dictionary, 3rd ed., 2003, s.v. "Laberius, Decimus".
  5. Horacije, Satire, I, 10, 6.
  6. Aul Gelije, Atičke noći, XVI, 7.