Breča

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Bazaltna breča
Tektonska breča, Julijski Alpi, Slovenija
Nekarakteristična azuritno-malahitna breča

Breča (engl. Breccia, fr. Brèche, nem. Breccie, rus. Brekčiя) ili kršnik je stena izgrađena od nezaobljenih odlomaka veličine preko 2 mm istovrsnih ili različitih stena, povezanih nekim matriksom[1]. Breče pripadaju grupi klastičnih stena, podgrupi psefita, a nastaju vezivanjem ili cementacijom drobine nekim prirodnim vezivom(karbonatno, silicijsko i dr.). Ime je dobila po latinskoj reči breccia – lomljeni kamen.

Sastav[uredi - уреди | uredi izvor]

Breča se sastoji od nezaobljenih fragmenata jedne ili više vrsta stena i vezivne supstance. Veličina fragmenata i odnos količine fragmenata prema vezivnoj masi su različiti. Pošto je osnovni materijal iz koga breče nastaju neklasiran po krupnoći (drobina), to su fragmenti breče obično vrlo različitih dimenzija.

U brečama se, osim fragmenata stena, nalaze i fragmenti skeleta i ljuštura organizama, a neke breče su sastavljene isključivo od takvih fragmenata. To su najčešće ljušture školjaka ili fragmenti kostiju. Takve breče, u kojima preovlađuju organski fragmenti, nazivaju se lumakelama.

Podela[uredi - уреди | uredi izvor]

Prema načinu postanka, odnosno prema geološkom procesu koji dovodi do fragmentiranja, breče delimo na:

  • padinske – kada su nastale od padinskog (siparskog) materijala;
  • obalske – nastale u priobalskim regionima mora ili jezera usled razornog dejstva talasa;
  • tektonske – nastale drobljenjem materijala fragmentiranog na rasednim površima;
  • vulkanske – nastale vezivanjem grubozrnog nezaobljenog vulkanoklastičnog materijala;
  • kontaktne – nastale lomljenjem okolnih stena ili perifernih partija plutona i potom zahvatanih magmom kod raznih vrsta intruzija.

Podela breča vrši se i na osnovu sastava fragmenata, na: krečnjačke, dolomitske, mermerne, serpentinske, heterogene, itd. Kao i kod drobine, i ovde preovlađuje homogeni materijal, jer fragmenti od kojih je breča nastala nisu dugo transportovani.

Cement u brečama može biti vrlo različit. Ili je doveden spolja ili je nastao rastvaranjem materijala same drobine. Obično je cement istog sastava kao i sama breča, ali se sreće i cement drugačijeg sastava.

Prema načinu pojavljivanja, za breče se može reći da su u najvećem broju slučajeva neslojevite stene. Obično su masivne teksture, jer nisu stvarane u vodenoj sredini, nego najčešće na kopnu.

Breče imaju raznovrsnu primenu u građevinarstvu, naročito za dekorativne svrhe.

Povezano[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Geološka terminologija i nomenklatura IV petrologija, Beograd, 1975

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Đorđević V., Đorđević P., Milovanović D. 1991. Osnovi petrologije. Beograd: Nauka