Babilon

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ћирилична верзија

Čuvena Ištarska kapija u Pergamon muzeju u Berlinu.
Disambig.svg Ovo je članak o gradu. Za drevnu državu vidi Babilonija.

Babilon je drevni grad u Mezopotamiji, blizu suvremenog grada Al Hillah u Iraku. Babilon je bio glavni grad Babilonije. Ime potječe od akadske riječi Babilu, što znači "božja kapija", a koja je bila prijevod sumerskog imena Kadingirra.

Grad se prvi put spominje na pločici Sargona Akadskog iz 24. vijeka pne., kad je Sargon Akadski od grada napravio središte svoje države. Moć i stanovništvo su pali tokom narednih nekoliko vjekova, i grad je bio prilično nevažan sve dok nije postao glavni grad Hamurabijeve monarhije u 18. vijeku pne. Od tada, grad je bio glavni grad Babilonije, mada je tokom vladavine Kasita bio nazvan Karanduniaš.

Grad je bio na rijeci Eufrat, podjeljen jednako na obe strane rijeke i sa strmnim nasipima da bi se zadržale sezonske poplave. U narednim godinama Babilon je rastao u veličini i raskoši, ali je također postao podložan Asiriji. Grad se pobunio protiv asirske vladavine u doba Mušezib-Marduka i ponovo u doba Šamaš-šum-ukina, ali je oba puta bio pod opsadom i ponovo osvojen, prvi put od strane Sanheriba i drugi put od strane Asurbanipala.

Tokom vladavine Sanheriba Babilon je bio u stalnom stanju ustanka, koje je bilo ugašeno tek nakon što je 689. pne. Senakerib naredio kompletnu destrukciju grada. Svi zidovi, palače, i hramovi su bili uništeni, a ostatci bačeni u kanal Arakhtu. Ovaj čin je razbudio vjersku svijest Mezopotamije, i vjerojatno je zbog toga Sanherib nedugo kasnije bio ubijen. Njegov nasljednik Esarhadon je odmah ponovo izgradio stari grad, okrunio se tu, i napravio dom u gradu za dio godine. Nakon njegove smrti Babilonija je određena njegovom najstarijem sinu Šamaš-šum-ukinu, koji je kasnije vodio pobunu protiv brata Asurbanipala.

Još jedanput se Babilon našao pod opsadom Asiraca. Asurbanipal je brzo osvojio grad, ali kad je 612. pne. pala Niniva, Babilon se oslobodio asirske vlasti i postao glavni grad novog Babilonskog Kraljevstva. Godine 605. pne. Babilonci su pobijedili Egipćane u bitci kod Karkemiša i maknuli ih sa svjetske pozornice. Tokom ovog doba neovisnosti pod Nabopolasarom počelo je novo razdoblje arhitektonskih radova, a njegov sin Nabukodonosor II je od grada napravio čudo starovjekovnog svijeta. Nabukodonozor je izgradio Vrata Ištar, obnovio Etamenanski hram, i izgradio viseće vrtove Babilona (jedno od sedam svjetskih čuda).

Godine 538. pne. Babilon osvaja Kir Veliki, kralj Perzije, koji je dopustio Jevrejima u Babilonu da se vrate svojim kućama. Pod vladavinom Kira i kasnije Darija I, Babilon je postao centar učenja i znanstvenog napretka. Babilonski znanstvenici su napravili karte zviježđa i uspostavili temelje suvremene astronomije i matematike. Međutim, tokom vladavine Darija III, Babilon je počeo stagnirati.

Godine 331. pne. perzijski kralj Darije III doživio je poraz od makedonskog vladara Aleksandra Velikog u bici kod Gaugamele. U listopadu iste godine, Aleksandar osvaja Babilon. Pod njegovom vladavinom, Babilon je ponovo prosperirao kao središte učenja i trgovine. No, nakon Aleksandrove tajanstvene smrti 323. pne., njegova država je podijeljena među njegovim generalima i slijede desetljeća ratovanja. Zbog toga je Babilon gotovo posve napušten već 275. pne.