Bački Monoštor

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Bački Monoštor

Bački Monoštor, Catholic Church.jpg

Osnovni podaci
Država  Srbija
Pokrajina Vojvodina
Upravni okrug Zapadno-bački
Opština Sombor
Stanovništvo
Stanovništvo ((2002)) 3920
Gustina stanovništva 42 st./km²
Geografija
Koordinate 45°47′22″N 18°56′05″E / 45.7895°N 18.934833°E / 45.7895; 18.934833
Nadmorska visina 86 m
Površina 94,4 km²
Bački Monoštor is located in Srbije
Bački Monoštor
Bački Monoštor
Bački Monoštor (Srbije)
Ostali podaci
Poštanski kod 25272
Pozivni broj 025
Registarska oznaka SO


Koordinate: 45° 47′ 22" SGŠ, 18° 56′ 05" IGD

Bački Monoštor (lokalno Monoštor, mađarski Monostorszeg [ˈmonoʃtorsɛɡ]), pretežno hrvatsko šokačko naselje u Srbiji koje administrativno pripada opštini Sombor u Zapadnobačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 3920 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 4205 stanovnika).

Geografski položaj[uredi - уреди | uredi izvor]

Nalazi se na 15 km severozapadno od Sombora, a sa zapadne strane njegove prostire se vrlo složena ravan DunavaMonoštorski rit. Nastao je 1902. godine skretanjem korita Dunava, koji je tekao pored samog sela. Tako je Dunav udaljen od sela 3-5 kilometara, pa su Monoštoru ostali rukavci i bare, koji su danas raj za ribolovce. Monoštor je postao centar Monoštorskog rita, bogatim jelenskom i drugom divljači, pa je lovni turizam vrlo uspešan, a sam rit je pod zaštitom države. Graniči se prema zapadu preko Dunava sa selom Zmajevac u Baranji, prema severu sa atarom Štrbac i Bezdanom, prema istoku sa šumom Kozara koju preseca asfaltirani put Sombor-Bezdan i prema jugu niz reku Dunav sa selom Kupusina i Apatinom, gradom kraj Dunava.

Monoštor je ostrvce okruženo dunavskim rukavcima i kanalima na koje se stiže jedino prelaskom preko mostova – odatle i naziv »selo na 7 Dunava«. Jedan most je postavljen na ulazu u selo sa strane od Sombora – takozvani »Pislin most« koji je nad Velikim bačkim kanalom, drugi je na ulazu u selo sa bezdanske strane – pontonski most, takodje preko Velikog bačkog kanala i treći sa jugozapadne strane sela preko Kanala Dunav-Tisa-Dunav, »Ciganski most«, koji spaja Monoštor sa njegovim šumama i vikend naseljima. Ranije je postojao još jedan most u monoštorskom ataru u blizini puta prema Somboru, postavljen preko Velikog bačkog kanala koji je spajao tadašnje posede i salaše sa glavnim putem, ali je srušen tokom II svetskog rata radi zaštite sela od neprijateljskih trupa.

Postoje i obeležene biciklističke staze – Panonske staze mira, koje dolaze preko Mađarske, Hrvatske, Vojvodine (Bezdan, Monoštor, Sombor – Novi Sad itd.).

Što se tiče dolaska u Monoštor vodenim putem, on je i najatraktivniji jer pruža mogućnost uživanja u nebrojenim lepotama prirode sela i okoline. U prošlosti, ne tako davnoj, Monoštor je imao pristanište za takozvane dunavske dereglije i manje brodove. Dolaskom novijih vremena, uredjenjem korita reke Dunav, izgradnjom odbrambenog nasipa za odbranu od poplava, selu je privremeno oduzet glavni tok Dunava, tzv. Živi Dunav, koji je sada nešto udaljeniji od sela, ali su ostali njegovi rukavci, ovde zvani Dunavci. U Monoštor se trenutno može doći kanalom Bezdan – Bečej i kanalom Bezdan – Prigrevica. To su plovni putevi ograničenih gabarita, a u kanal se može ući u Bogojevu i Novom Sadu.

Još iz istorijata vodoprivrednih poduhvata da se primetiti da je plovidba bila jedan od razloga prokopavanja kanala kroz močvarne terene Bačke. Tako je i 1802. god. nastao kanal Bački Monoštor – Bačko Gradište. Već danas izgradnjom Kanala Rajna – Majna – Dunav, može se u Monoštor plovnim putem doći i sa krajnjeg severa Evrope.

Programom revitalizacije Specijalnog rezervata prirode »Gornje Podunavlje« biće omogućeno i osposobljavanje niza rukavaca Dunava za plovidbu čamaca i brodića, kako u ekonomske, tako i u svrhe razvoja seoskog turizma i turizma uopšte.

Stanovništvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Većinu stanovnika, od ukupno 3920, čine hrvatski Šokci, ali ima i starih mađarskih, nemačkih i srpskih porodica. Prosek godina monoštorskih žitelja iznosi 40,1 godinu.

Naselje[uredi - уреди | uredi izvor]

Crkva je proširena 1806. godine, a sredinom 20. veka proglašena je spomenikom kulture od velikog značaja. Ima četiri oltarske slike, jedna je rad I. Lončarevića i pod zaštitom je države, kao i kip Žalosne gospe, dva stara oltara i propovedaonica sa klasicističkom rezbarijom. Narod vrlo uspešno održava tradiciju: imaju vrlo lepu bogatu nošnju, vesele bećarce i svetkovine. Mnogi muzikolozi i etnolozi iz celog sveta dolaze ovamo, kao i bogati svetski lovci. Ovde je vrlo često u lov dolazio Josip Broz Tito, kao i mnogi domaći i strani državnici. Sada su gosti imućni strani turisti, koje prihvata Lovačka vila, pored samog Starog kanala, na ivici prelepe šume. U neposrednoj blizini je i kanal Dunav Tisa Dunav, jednim delom prokopan koritom starog Dunava, tako da je Monoštor sa svih strana opkoljen vodom. Tajanstveni rukavci Dunava, smešteni između bajkovitih šuma, čine da Monoštor predstavlja poseban doživljaj prirode. Nije čudno da ovde ima tri vikend naselja na kanalima i dva na rukavcima Dunava. Turisti obilaze crkvu, etno kuću, slikaju se, a omogućen im je foto safari džipovima kroz šumu, a čamcima kroz zaboravljene rukavce Dunava. Domaćini su specijalisti u kuvanju starih jela, a posebno su čuveni po ribljem paprikašu. Imaju i prvaka gornjeg Podunavlja, dok su Zlatni kotlić Dunava osvajali desetak puta. U selu postoji Ambulanta, Osnovna škola, Šumska uprava, Brodogradilišna Radionica, trgovine, kafe barovi, čarde. Prošle godine, dakle 2003. prvi put su organizovano počeli da dolaze turisti na jednodnevne izlete, ili višednevni boravak u seoskim kućama, sa domaćom hranom. U sportskoj hali održavaju se razna, pa i međunarodna takmičenja, kao i koncerti. U zavičajnoj biblioteci seoski Literarni klub održava izložbe i književne susrete, dok dva kulturno umetnička društva sa svojim folklorom i izvornim pevanjem ulepšavaju boravak u ovom uvek romantičnom selu.

Bački Monoštor krasi autentično kulturno nasleđe koje se ogleda u mnoštvu izvornih običaja, folkloru, jeziku, tradicionalnim narodnim nošnjama hrani i muzici koje zadržavaju svoj osnovni oblik već više od 200. godina, a prirodna bogatstva sela upotpunjuju jedinstveni doživljaj sela.

Samo naselje nalazi se u srcu Specijalnog rezervata prirode Gornje Podunavlje, koji je zakonski definisan 2001. godine. Odvajkada je stanište ritskog jelena, srndaća, divlje svinje, lisice, kune, jazavca, orla belorepana, crne rode i drugih životinjskih vrsta. Ovi plavni tereni predstavljaju idealno mrestilište svih vrsta dunavske ribe. Što se, pak, medjunarodnog aspekta zaštite tiče, Gornje Podunavlje se zbog izuzetnog bogatstva ornitofaune nalazi na listi IBA (Important bird area), koje se ogleda u bogatstvu retkih i ugroženih vrsta na gnježdjenju, kao i značaju na migraciji i zimovanju severnih populacija ptica.

U selu se po dugoj tradiciji meštani bave pčelarstvom, pa 2005. godine osvajaju medalje za najbolji med. Medalje na svetskom nivou osvaja odgajivačnica rasnih pasa, nemačkih ovčara sa nekoliko evropskih šampionski titula. U selu postoji Lovačko društvo, Karate, Košarkaški i Fudbalski klub.

'Napomena: Tekst preuzet sa sajta www.soinfo.org

Demografija[uredi - уреди | uredi izvor]

U naselju Bački Monoštor živi 3112 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,1 godina (37,7 kod muškaraca i 42,4 kod žena). U naselju ima 1346 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,91.

Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno, a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka
Demografija
Godina Stanovnika
1948. 4555 [1]
1953. 4635
1961. 4560
1971. 4590
1981. 4432
1991. 4205 4017
2002. 4122 3920
Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Hrvati
  
2043 52.11%
Jugosloveni
  
570 14.54%
Srbi
  
371 9.46%
Mađari
  
211 5.38%
Rumuni
  
179 4.56%
Romi
  
100 2.55%
Nemci
  
32 0.81%
Slovaci
  
9 0.22%
Crnogorci
  
8 0.20%
Bunjevci
  
7 0.17%
Albanci
  
3 0.07%
Slovenci
  
2 0.05%
Rusi
  
1 0.02%
Muslimani
  
1 0.02%
Makedonci
  
1 0.02%
nepoznato
  
4 0.10%


Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
  2. Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]



Naseljena mesta opštine Sombor

Aleksa Šantić • Bački Breg • Bački Monoštor • Bezdan • Gakovo • Doroslovo • Kljajićevo • Kolut • Rastina • Riđica • Svetozar Miletić • Sombor • Stanišić • Stapar • Telečka • Čonoplja