Artur Takač

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Artur Takač
Rođen/a 9. jun 1918. (1918-06-09)
Varaždin, Austro-Ugarska Monarhija
Umro/la 28. januar 2004. (dob: 85)
Kopaonik, Srbija i Crna Gora
Počivalište Aleja zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu
Nacionalnost Jugoslaven
Etnicitet Židov[1]
Državljanstvo Srbija i Crna Gora
Djeca Goran Takač
Roditelji Emil i Kornelija Takač

Artur Takač (Varaždin, 9. 6. 1918Kopaonik, 28. 1. 2004), jugoslavenski atletski reprezentativac, proslavljeni sportski radnik, član Međunarodnog olimpijskog komiteta (MOK) i pukovnik Jugoslavenske narodne armije (JNA).

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Podrijetlo i djetinjstvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Artur Takač je rođen 9. 6. 1918 godine u Varaždinu u židovskoj porodici Emila i Kornelije Takač. Otac mu je bio mašinbravar i električar, a majka domaćica. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u rodnom gradu.[2]

Sportska karijera[uredi - уреди | uredi izvor]

Sportu i atletici ga je privukao varaždinski sportski radnik Dragan Grims. Sportsku karijeru je započeo 1934, sa 16 godina igrao je fudbal u HŠK Slavija iz Varaždina. Bio je omladinski prvak i rekorder Kraljevine Jugoslavije u trčanju na 800 i 1.500 metara. Godine 1935 učestvovao u atletskoj reprezentaciji Kraljevine Jugoslavije u susretu sa univerzitetskom reprezentacijom Ujedinjenog Kraljevstva. Te godine osvojio je omladinsko Tenisko prvenstvo Kraljevine Jugoslavije u igri parova. Godine 1937, u Varaždinu je sa Dragutinom Fridrihom osnovao klub za hokej na ledu u kojem je igrao beka i koji je 1940 osvojio Prvenstvo Hrvatske u hokeju na ledu i drugo mesto na Prvenstvu Kraljevine Jugoslavije. Godine 1940 je došao u zagrebački HAŠK, u kojem je bio jedan od aktera tadašnjih uspeha.[2]

Drugi svetski rat[uredi - уреди | uredi izvor]

Po izbijanju Aprilskog rata tj. okupacije Kraljevine Jugoslavije, Artur je bio interniran u logor u Italiji. Posle kapitulacije Italije 1943 godine prebegao je u Švajcarsku gde je kao ratni zarobljenik bio interniran u Iverdon kraj Lozane. Tamo je bio takmičar i trener atletskog kluba. Sa ostalim izbeglim ratniim zarobljenicima osnovao je igrao za Jugoslovenski fudbalski klub. U to vreme Olimpijski institut u Lozani organizovao je kurseve za sportske instruktore u logorima za izbegle ratne zarobljenike, a jedan od njih je pohađao i Artur. Brzo je zapažen i kao pedagog, pa je prihvaćen kao nastavnik i saradik Međunarodnog biroa za sportsku pedagogiju i Olimpijskog instituta u Lozani. Njegov talenat i entuzijazam su bili primećeni od strane direktora Instituta dr Frensisa Meserlija, koji ga je izabrao za svog pomoćnika. Tokom 1944 godine Artur, Meserli i drugi su organizovali mini olimpijske igre za bivše zarobljenike u kampu poreklom iz Jugoslavije, Sjedinjenih Američkih Država, Engleske, Grčke, Italije, Francuske i drugih zemalja. Na proslavi 50-godišnjice osnivanja Olimpijskih igara moderne ere (od 16 do 20. 6. 1944) održan je Kongres sportske pedagogije i psihologije na kojem je Artur podneo referat "Pedagogija u atletskom treningu". Na atletskim takmičenju koje je organizovao tom prilikom, pobeđuje u trčanju na 400 i 1.5000 metara. Krajem avgusta 1944 prebegao je iz Švajcarske u Francusku i pridružio se borcima pokreta otpora, a zatim se prebacio preko Barija u Italiji na Vis i tu se pridružio Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije (NOVJ).[2]

Karijera u SFR Jugoslaviji[uredi - уреди | uredi izvor]

Nakon rata Artur je organizirao sportski život u Jugoslovenskoj armiji (JA). Učestvovao je 1945 pri formiranju Sportskog društva Partizan. Osnivačka skupština je održana u Domu Armije, u Beogradu. Skupštinom je predsjedavao general JA Franjo Tuđman koji je tada u oficirskim krugovima JA bio neporikosnoveni autoritet. Kada je na red došlo davanje imena novom sportskom društvu, Tuđman je predložio da se zove Jugoslovensko sportsko društvo Partizan. Kako tada niko nije smio protivurječiti Tuđmanu, u dvorani je vladala tišina. Ćutanje je uvijek bilo znak odobravanja. Jedino se za riječ javio Artur. "Generale Tuđman, znači li to da Crvena zvezda nije jugoslovensko društvo?" U dvorani je opet nastao muk. Pošto se niko više nije javljao za riječ, Tuđmanov prijedlog je bio prihvaćen aklamacijom. U pauzi skupštine, Tuđman je prišao Arturu i rekao mu: "Takač, ja sam uvijek govorio da ti na ramenima umjesto glave nosiš fudbalsku loptu."[3] Od 1946 do 1948 bio je prvi komandant Škole za fizčku kulturu JA. U periodu od 1946 do 1969 bio je generalni sekretar, te potpredsednik i predsenik AK Partizan. Istoveremno je od 1946 do 1960 bio generalni sekretar Atletskog saveza Jugoslavije, a do 1969 i potpredsenik.

Olimpijski rad[uredi - уреди | uredi izvor]

Godine 1948 Artur je bio vođa Jugoslovenskog atletskog tima na Olimpijskim igrama 1948 u Londonu. Nakon uspeha sa kandidovanjem Beograda za Pojedinačno atletsko prvenstvo Evrope 1962 godine, Artur je postao član Veća Međunarodne atletske federacije (IAAF). Već 1964 godine, imenovan je za tehničkog direktora MOK-a i član Organizacionog odbora Olimpijskih igara 1968 u Ciudad de Meksiku. Kao jedan od sudija koji su ručno merili rezultat, odigrao je važnu ulogu u priznavanju skoka u dalj Boba Bimona (8.90 metara) za svetski rekord. Uspeh tih igara promovisao ga je za tehničkog delegata na Olimpijskim igrama 1972 godine u Minhenu i Olimpijskim igrama 1976 u Montrealu. Tokom tih zadataka Artur je radio i na unapređenju pojedinih olimpijskih pravila. Radio je na masovnijem učešću žena na olimpijskim igrama, ali i na pitanjima upotrebe droge u sportu. Nakon toga Artur se vratio u SFR Jugoslaviju, gde je vodio Mediteranske igre 1979 u Splitu, a potom Zimske olimpijske igre 1984 u Sarajevu. Artur je u to vreme bio lični savetnik predsednika MOK-a Huana Antonija Samarana. 1990 godine Samaran je uputio Artura u Zagreb da posjeti Tuđmana, koji je tada bio predsjednik Predsjedništva SR Hr­vat­ske, sa oštrim upozorenjem da ne otkazuje Europsko atletsko prvenstvo u Splitu.[4] 1998 objavio je svoje memoare u knjizi "60 olimpijskih godina".

Nestanak i smrt[uredi - уреди | uredi izvor]

Artur Takač je nestao 28. 1. 2004 tokom skijanja na Kopaoniku.[5] Njegovo telo je pronađeno 17 meseci kasnije, u junu 2005 godine, u Čavorovskoj reci blizini sela Gumnište, 25 kilometra od Leposavića. Prema izjavi Takačevog sina Gorana, na tijelu, koje je bilo u skijaškom odijelu, nađeni su osobni predmeti koji su nedvosmisleno pokazali da je riječ upravo o Arturu, odjeća, obuća, sat Rolex koji je dobio od predsjednika MOK-a Samarana i ski-pass s fotografijom. Uz tijelo su pronađeni samo skijaški štapovi, ali ne i skije.[6][7] Sahranjen je 4. 7. 2005 godine u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.[8]

Memorijalni turnir[uredi - уреди | uredi izvor]

U Beogradu, na stadionu FK Partizana se od 2006 godine održava međunarodni atletski miting posvećen sećanju na Artura Takača. Pobednik trke na 800 metara dobija statuu Artura Takača, a ostali pobednici trofeje u obliku Beogradskog pobednika.[9]

Zanimljivosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Sin Artura Takača, Goran Takač bio je 2004 godine optužen u emisiji nezavisne produkcije emitovanoj na BBC za korupciju i pomaganje Londonu u nelegalnom dobijanju Olimpijskih igara 2012 godine. Te tvrdnje protiv njega nisu dokazane. Britanski novinari su bili optuženi za prevaru, te se od te tužbe odustalo.[10]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Ognjen Kraus, 1998, str. 266
  2. 2,0 2,1 2,2 Aleksandar Nećak, 2011, str. 227, 228
  3. Ekrem Dupanović (7. 2. 2014). Neke stvari se dogode samo jednom u životu. Mediacentar Sarajevo. Preuzeto 23. 7. 2015
  4. Josip Čop, 2011, str. 15
  5. Nestao Artur Takač. B92 (29. 1. 2004). Preuzeto 23. 7. 2015
  6. Elinka Barišić (28. 6. 2005). Pronađeni posmrtni ostaci Artura Takača. skijanje.hr. Preuzeto 23. 7. 2015
  7. S. Stanković; M. Nićiforović (27. 6. 2005). Pro­na­đe­no te­lo Ar­tu­ra Ta­ka­ča. Novosti. Preuzeto 23. 7. 2015
  8. A. Đ. (5. 7. 2005). Ar­tu­r Ta­ka­č u Aleji velikana. Kurir. Preuzeto 23. 7. 2015
  9. K. J. (2. 6. 2006). Svetska atletska elita u Beogradu. Glas javnosti. Preuzeto 23. 7. 2015
  10. Robert Bajruši (12. 9. 2005). Nisam korumpirao MOO, BBC mi je namjestio igru. Nacional. Preuzeto 23. 7. 2015

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Kraus, Ognjen (1998). Dva stoljeća povijesti i kulture Židova u Zagrebu i Hrvatskoj., Zagreb: Židovska općina Zagreb. ISBN 953-96836-2-9
  • Nećak, Aleksandar (2011). Znameniti Jevreji Srbije, Beograd: Savez jevrejskih opština Srbije. ISBN 978-86-915145-0-1
  • Čop, Josip (2011). Croatian olympic family, Zagreb: Hrvatski olimpijski odbor. ISBN 978-953-96571-7-6

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]