23. srpska divizija NOVJ

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dvadesettreća srpska divizija

[[Datoteka:23. srpska divizija.jpg|250px|{{{opis_slike}}}]]

Segment Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije
Lokacija osnivanja Toplica
Jačina *jun 1944: 2000 vojnika i oficira
*april 1945: 14000 vojnika i oficira
Formacija 7. srpska brigada
9. srpska brigada
Komandanti
Angažovanje
Bitke Bitka za Srbiju 1944.
Beogradska operacija
Karlovačka operacija
Završne operacije JA

23. srpska divizija NOVJ formirana je 6. juna 1944. godine u Toplici. Pri osnivanju u njen sastav su ušle Sedma i Deveta srpska brigada NOVJ. Isprva je nosila naziv Treća srpska divizija. Posle nekoliko dana, dobila je naziv udarna.

U njen sastav ušla je 17. juna Četrnaesta srpska brigada NOVJ, od 9. oktobra do 10. novembra 1944. Prva jugoslovenska brigada, a januara 1945. i Artiljerijska brigada.

Juna 1944, divizija je imala oko 2000, u oktobru 5929, 15. marta 1945. imala je 8854, a početkom aprila oko 14000 boraca.

Do 6. septembra 1944, divizija je bila pod komandom Glavnog štaba NOV i PO Srbije, potom do 6. decembra u sastavu Četrnaestog srpskog korpusa, pa pod komandom Štaba Južne operativne grupe divizija i od januara 1945. u sastavu Druge jugoslovenske armije.

Borbeni put divizije[uredi - уреди | uredi izvor]

U selima Mozgovu, Crnom Kalu i u Rujištu razbila je noću 21./22. juna Krajinski korpus JVuO, 22. juna na Bukoviku napala Krajinski, Timočki i Deligradski korpus JVuO (oko 3000 četnika), 28. juna napala i zauzela rudnik Dobra sreća, a 30. juna potpuno razbila Treći bataljon bugarskog 63. puka na Varničkom vrhu kod Knjaževca.

Zatim je 12. avgusta oslobodila Boljevac, 4. septembra Knjaževac, a 6. septembra ušla u sastav Četrnaestog korpusa NOVJ i učestvovala u borbama za oslobođenje istočne Srbije. U prodoru ka Dunavu oslobodila je 7. septembra Zaječar u borbama protiv jake grupacije nemačkih snaga, nedićevaca i četnika (oko 5000 njih), zaplenila 20 mitraljeza, 20 puškomitraljeza, 500 pušaka i ostalo.

Do 22. septembra vodila je borbe uglavnom protiv nemačke Prve brdske divizije u prostoru Zaječara, Negotina i Prahova, a od 22. septembra i u sadejstvu sa 113. streljačkom divizijom Crvene armije u prostoru Kladova, Brze Palanke, Bora i ostalih mesta. Dana 3. oktobra oslobodila je Bor i Brestovačku Banju. Po naređenju Vrhovnog štaba NOV i POJ upućena je 13. oktobra u prostor sela Vrčina i Ripnja gde je obezbeđivala desni bok Prve armijske grupe i Četvrtog mehanizovanog korpusa Crvene armije za vreme Beogradske operacije.

Učestvovala je od 17. do 20. oktobra u razbijanju i uništenju nemačke korpusne grupe „Štetner“ u rejonu Avala, Boleč, Vrčin. U novembru je učestvovala u borbama na levoj obali Zapadne Morave protiv nemačke 104. i 7. SS divizije „Princ Eugen“ i ostalih jedinica grupe armija E, u sastavu Četrnaestog korpusa kod Čačka, Požege, zatim u decembru u sastavu Južne operativne grupe divizija kod Ljubovije, kod Tuzle, a od 1. januara 1945. usastavu Druge armije JA u borbama na Ozrenu, za oslobođenje Gračanice 24. februara, Dervente 19. aprila, u sastavu Unske operativne grupe divizija za borbe prema Karlovcu 24. aprila, prema Samoboru 7. maja, sve do kraja završnih operacija.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Partizanska spomenica 1941. Segment isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi.