Eunuh

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Евнух)
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Evnuh ili eunuh je kastrirani muškarac. Termin se obično odnosi na one koji su kastrirani radi vršenja neke specifične dužnosti u društvu, kao što je to bio običaj u mnogim društvima u prošlosti. Najraniji zapisi o namernoj kastraciji radi stvaranja evnuha datiraju iz sumerskih vremena, iz 21. veka pre n. e. Tokom vekova, evnusi su vršili razne dužnosti u mnogim različitim kulturama, kao što su bili čuvari i sluge haremova, operski pevači, religiozni stručnjaci, državni službenici, vojni komandanti. U nekim društvima, značenje reči evnuh je obuhvatalo i impotentne muškarce ili muškarce u celibatu.

U Vizantiji, evnusi su zauzimali veoma visoke položaje i bili su veoma cenjeni i najčešće veoma učeni ljudi kojima su se poveravali zadaci od vitalnog značaja za državu[1].

Poreklo reči[uredi - уреди | uredi izvor]

Reč evnuh potiče od grčke reči eune („postelja“) i ekhein („čuvati“), što bi bukvalno značilo „čuvar postelje“. Kastracija je bila poznata još od najstarijih vremena i svedočanstva o njoj nalazimo u grčkoj, egipatskoj i kineskoj mitologiji, kao i u samoj Bibliji[1]. Smatralo se da evnusi nisu bili lojalni ni vojsci ni aristokratiji, ili sopstvenoj porodici (jer nisu imali dece) i da su zbog toga bili od poverenja i manje zainteresovani da stvore „sopstvenu dinastiju“.

Kao kazna, kastracija se koristila još u drevnoj Asiriji u 2. milenijumu pre n. e. Evnusi koji bi bili kastrirani po kazni, obično su završavali u haremima Dalekog i Srednjeg istoka kao osoblje. Međutim, nisu samo prestupnici bili kastrirani. Takođe su kastrirani i dečaci koji su otkupljivani od siromašnih roditelja i pretvarani u sluge imućnim ljudima[1]. Evnusi su potpuno zavisili od svojih gospodara i verno su im služili kao telesna garda, savetnici ili vojskovođe. U Kini su evnusi vršili funkciju savetnika, počev od dinastije Čou (1122. pne.)[1]. Evnusi su takođe radili kao savetnici i u Persijskom carstvu u doba Ahmenida (559330. pne.)[1]. U Rimskom carstvu, carevi Neron, Vitelije i Tit su koristili evnuhe za savetnike, a takođe i u muslimanskim zemljama nakon 750. godine, kao i u Vizantiji. U Italiji su se vekovima kastrirali dečaci kako bi očuvali glasove soprana kad odrastu, dok to papa Lav XIII nije zabranio 1878. godine[1].

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Radić, R. Carigrad. Priče s Bosfora. Evoluta, Beograd, 2007. str. 62-72