Čorbadžija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Čorbadžija
Çorbacı
Janjičari se sa svojim čorbadžijom spremaju podijeliti čorbu
Janjičari se sa svojim čorbadžijom spremaju podijeliti čorbu

Čorbadžija ili čorbadži (turska složenica: Çorbacı[1], od riječi Çorba = čorba, juha, supa + ci = raditi, izvršavati, dijeliti) je bio janjičarski vojni čin u Otomanskom carstvu, a odgovarao bi načelno činu pukovnika u evropskim vojskama.

Čorbadžija je zapovjedao jednim ort-om (pukom), riječ je doslovno prevedena značila dijelitelj čorbe (juhe, supe). Možda je riječ potekla iz stare turske riječi korbaşı (korbaši) = zapovjednik jedinice / logora. Ta titula se još zadržala po Turkmenistanu (Centralna Azija) sve do 1940-ih, tamo su korbaši bili vođe pobunjeničkih konjaničkih odreda zvanih Basmači koji su se borili protiv Crvene armije i sovjetske vlasti.

U mornarici, titula čorbadžija se odnosila na zapovjednika palube, uloga slična onoj evropskog - nostroma. U nekoliko pokrajina Otomanskog carstva u kojima su kršćani bili većinsko stanovništvo, kao u Republici Makedoniji i Bugarskoj, riječ čorbadžija (makedonski: чорбаџија, bugarski: чорбаджия) se upotrebljavala kao oznaka za seosku (kršćansku) elitu, seoske glavešine i bogate seljake. Njih su osmanske vlasti znale upošljavati za razne admistrativne poslove; prikupljanje poreza, pri sudovanju. Međutim od kraja 19. vijeka ta upotreba se postepeno izgubila, kako je nestao otomanski sistem.

Riječ čorbadžija se još uvijek koristi u slengu (žargonu) po Bugarskoj, Turskoj i Makedoniji za gazdu. Čorbadžija, u raznim varijantama je također često prezime među Albancima, Bugarima, Turcima i Ukrajincima (zamjenik gradonačelnika Odese zove se Ivan Čorbadži (Иван Чорбаджи).

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]