Ćustendilska eparhija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Ćustendilska eparhija je bila eparhija Srpske pravoslavne crkve i Bugarske pravoslavne crkve.

Istorijat[uredi - уреди | uredi izvor]

Današnji grad Ćustendil u jugozapadnoj Bugarskoj zvao se u srednjem vijeku Velbužd i bio je sjedište episkopije, koja se po njemu nazivala velbuždska, a kasnije i banjska, kolasijska i ćustendilska. Velbuždska episkopija spominje se 1018. među episkopijama Ohridske arhiepiskopije, a obuhvatala je, pored Velbužda, i gradove: Sontesk, Germaneja, Terimer,Stob, Donji Sontesk i Razlog, dakle krajeve oko Gornje Strume i odatle na jugoistok, sve do izvora Meste. Iz doba kasnije bugarske i srpske vladavine nad Velbuždom nije poznato ništa o episkopiji u njemu, i ako je nesumnjivo, da je postojala i imala sjedište u Banji velbuždskoj (Kalinik, episkop banjski, spominje se 1350), u kojoj je i Konstantin Dejanović imao svoju stolicu, pa su je po njemu i prozvali Turci Ćustendil (Konstantinova banja).

Češće spomene o toj episkopiji srećemo tek u 16. vijeku (Romil, episkop banjski, 1532), a naročito otkad je obnovljena Pećka patrijaršija (1557). Od toga doba, pored imena banjski, dolazi vrlo često i naziv kolasijski, po tadašnjem nazivu grada u blizini Banje, a zatim i kratovski i štipski, po mjestima, koja su u 17. i 18. vijeku potpadala pod tu episkopiju, i neko vrijeme služila kao sjedišta pojedinih ćustendilskih episkopa. Za sve vrijeme, dok je đustendilska eparhija potpadala pod srpsku Pećku patrijaršiju, obuhvatala je ona sve krajeve od starog Velbužda i Radomira na jug, do Štipa i Radovišta, pa je tako gotovo neizmijenjeno ostalo i pod Carigradskom patrijaršijom.

Bugarska egzarhija[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Bugarska egzarhija

Godine 1870, cijela đustendilska eparhija došla je u sastav novoustanovljene bugarske egzarhije, ali je s osnivanjem bugarske kneževine razdijeljena 1878. na dva dijela. Južni dio, s Kratovom i Štipom, ostao je pod Turcima i sjedinjen je uglavnom sa skopljanskom egzarhijskom episkopijom, a sjeverni dio, sa Ćustendilom i Radomirom, postojao je kao nastavak stare episkopije do smrti zatečenog, pri diobi, na njoj episkopa (1884), a zatim je sjedinjen sa sofijskom episkopijom.

Kada je 1776. godine ukinuta Pećka patrijaršija i đustendilska eparhija je došla pod vlast i uticaj grčke Carigradske patrijaršije, dok 1879. nije postala sastavni dio bugarske egzarhije.

Episkopi[uredi - уреди | uredi izvor]

Za vrijeme potčinjenosti đustendilske eparhije Pećkoj patrijaršiji od 16. do 18. vijeka pominju se u izvorima ovi njeni episkopi:

  • Visarion (1585),
  • Makarije (1619),
  • Ananije (1630),
  • Josif (1642),
  • Puspun(?) (1644),
  • Mihajlo (1652—1660),
  • Ananije (1666),
  • Visarion (1690),
  • Danilo (1700—1709),
  • Jefrem (1712—1728),
  • Atanasije (1732),
  • Serapion (1757) i
  • Gavrilo (1766).

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Narodna enciklopedija (1927 g.), članak napisao Radoslav Grujić.
  • Radosavlevich, Nedelko, „Eparhije Banje (Kjustendila) i Samokova u Pechkoj Patriarshije 1557-1766”, в Известия на Исторически музей, Кюстендил, т.Х, 2005 г.