Tuzlanska kolona
Tuzlanska kolona je bitka koja se dogodila 15.5.1992. između 92 motorizirane brigade JNA i bosanskohercegovačke policije i dobrovoljaca u kojoj je poginulo 49 [1] ili 59 [2] vojnika. 15. maj se slavi kao dan oslobođenja Tuzle.
Nekadašnji starešina Ministarstva unutrašnjih poslova Bosne i Hercegovine, Ilija Jurišić, je 2009. u Beogradu prvo osuđen na 12 godina zatvora zbog napada na kolonu JNA u Tuzli[3], ali je 2010. pušten na slobodu, a proces je vraćen na početak.[4]
Slučaj "Tuzlanska kolona" je izvor političkih tenzija u odnosima Srbije i Bosne i Hercegovine.
Sadržaj/Садржај |
Raniji događaji [uredi - уреди]
Tijekom rata u Bosni i Hercegovini koji zavisno od interpretacija počinje 1.4.1992. ili 8.4.1992. vojne snage samoproglašene Republike Srpske, zajedno s JNA i dobrovoljcima iz Srbije su počeli osvajati Bosnu i Hercegovinu koja je proglasila nezavisnost suprotno volji svog srpskog stanovništva. Nakon prvomajskog neuspjeha JNA u osvajanju Sarajeva i brzom završetku rata njeni vojnici su ostali blokirani u kasarnama tog grada i Tuzle. Tijekom pregovora u sljedećih desetak dana tijekom kojih je više od trećine Bosne i Hercegovine palo u ruke napadača postignut je dogovor između JNA i bosanskohercegovačkih snaga o mirnom napuštanju kasarni u centru gradova po kontrolom druge strane.
Bitka [uredi - уреди]
U skladu s tim dogovorom 92 motorizirana brigada JNA je 15.5.1992. godine počela napuštati kasarnu u smjeru izlaska iz Tuzle. Nakon početnog mirnog izlaženja kada je motorizirana brigada došla do dijela Tuzle zvanog Brčanska Malta otvorena je vatra i počela bitka. Po mišljenju srpke strane, ova bitka je počela nakon izdajničkog napada bosanskohercegovačkih sigurnosnih snaga kojim je prekršen dogovor o mirnom izlasku iz grada, dok su po bosanskohercegovačkom mišljenju vatru otvorili vojnici takozvane 92 motorizirane brigade JNA koja je bila po njima sastavljena od srpskih dobrovoljaca s teritorija pobunjene Republike Srpske. Po misljenju vecine ljudi koji su prisustvovali napadu, napad je otvorila teritorialna odbrana BIH koristeci snajpere rasporedjene na civilnim objektima.
U bitki će zbog pre svega eksplozija kamiona natovarenih eksplozivom (koji, po bosanskoj strani, tamo nije smio biti) sveukupno poginuti 49 ili 59 vojnika 92 motorizirane brigade JNA i 4 tuzlanska policajca.
Kasniji događaji [uredi - уреди]
Ova bitka kao i ona s Sarajevskom kolonom predstavljaju 20 godina kasnije kamen spoticanja u odnosima Srbije i Bosne i Hercegovine pošto Srbija diže optužnice i sudi zapovednicima obrane Tuzle (i Sarajeva) zbog po njoj ratnog zločina počinjenog nad vojnicima što strani komentatori kritiziraju kao pokušaj opravdanja agresije [5] , dok s druge strane Bosna i Hercegovina te iste zapovednike slavi kao nacionalne heroje i spasitelje Bosne i Hercegovine, a sam dan bitke je službeni dan grade Tuzle.
