Stari Istok

Izvor: Wikipedia
Karta Starog Istoka

Stari Istok je zajednički naziv za rane civilizacije na području koje otprilike odgovara suvremenom Bliskom Istoku: Mezopotamija (suvremeni Irak i Sirija), Perzija (suvremeni Iran), Anadolija (suvremena Turska), Levant (suvremena Sirija, Libanon, Izrael, Palestina i Jordan) te Drevni Egipat, a koje su se razvijale od uspona Sumera u 4. milenijumu pne. do vremena kada je oblast osvojio Kir Veliki u 6. vijeku pne., odnosno u Brončanom i ranom Željeznom dobu. Kao takav, izraz se koristi u bliskoistočnoj arheologiji, proučavanju antikei and egiptologiji.

Neki su stručnjaci skloni isključiti Egipat iz pojma Bliski Istok, s obzirom da je bila riječ o geografski i kulturno izoliranom području. Međutim, s obzirom na važnu ulogu koju je Egipat imao historiji oblasti, pogotovo od 2. milenijuma pne., taj stav se rijetko susreće.

Stari Istok se smatra kolijevkom civilizacije. Ta je oblast prva prakticirala intenzivnu poljoprivredu; prva pronašla pismo, izumila grnčarski kotač a potom i kotač, stvorila prve centralizirane vlade, zakonike i imperije, kao i socijalnu stratifikaciju, ropstvo i organizirano ratovanje, kao i temelje astronomije i matematike.

Periodizacija[uredi - уреди]

Periodizacija starog Istoka predstavlja pokušaj da se kategorizira ili podijeli vrijeme Bliskog Istoka u jasno određene blokove. Rezultat tog pokušaja je sistem koji koliko-toliko olakšava snalaženje u bogatoj historiji.

(Kameno dona) Kalkolit
(4500. pne. - 3300. pne.)
Rani kalkolit 4500. pne. - 4000. pne. Ubaidski period
Kasni kalkolit 4000. pne. - 3300. pne. Ghassulijanski period, Uručki period, Gerzeh, Pred-dinastijski Egipat
Brončano doba
(3300. pne. - 1200. pne.)
Rano brončano doba
(3300. pne. - 2000. pne.)
Rano brončano doba I 3300. pne. - 3000. pne. Protodinastijski i Rani dinastijski period Egipta
Rano brončano doba II 3000. pne. - 2700. pne. Rani dinastijski period Sumera
Rano brončano doba III 2700. pne. - 2200. pne. Staro egipatsko kraljevstvo, Akadsko Carstvo
Rano brončano doba IV 2200. pne. - 2000. pne. Prvi prijelazni period Egipta
Srednje brončano doba
(2000. pne. - 1550. pne.)
Srednje brončano doba I 2000. pne. - 1750. pne. Srednje egipatsko kraljevstvo
Srednje brončano doba II 1750. pne. - 1650. pne. Drugi prijelazni period Egipta
Srednje brončano doba III 1650. pne. - 1550. pne. Hetitsko staro kraljevstvo, Minojska erupacija
Kasno brončano doba
(1550. pne. - 1200. pne.)
Kasno brončano doba I 1550. pne. - 1400. pne. Novo egipatsko kraljevstvo, Hetitsko srednje kraljesvtvo
Kasno brončano doba II A 1400. pne. - 1300. pne. Hetitsko novo kraljevstvo, Mitanni, Ugarit
Kasno brončano doba II B 1300. pne. - 1200. pne. (Mračno doba, Narodi s mora)
Željezno doba
(1200. pne. - 586. pne.)
Željezno doba I
(1200. pne. - 1000. špne.)
Žljetno doba I A 1200. pne. - 1150. pne. Troja VII, Erupcija Hekla 3
Željetzno doba I B 1150. pne. - 1000. pne. Neo-hetitske države
Željezno doba II
(1000. pne. - 586. pne.)
Željezno doba II A 1000. pne. - 900. pne. Treći prijelazni period Egipta, Neo-asirsko Carstvo
Željezno doba II B 900. pne. - 700. pne. Kraljevstvo Izrael, Urartu, Frigija
Željezno doba II C 700. pne. - 586. pne. Neo-babilonsko Carstvo

Vanjske veze[uredi - уреди]

  • Ancient Near East.net — an information and content portal for the archaeology, ancient history, and culture of the ancient Near East and Egypt
  • Ancient Near East.org — A database of the prehistoric Near East as well as its ancient history up to approximately the destruction of Jerusalem by the Romans ...
  • Archaeowiki.org—a wiki for the research and documentation of the ancient Near East and Egypt
  • ETANA — website hosted by a consortium of universities in the interests of providing digitized resources and relevant web links
  • Resources on Biblical Archaeology
  • Ancient Near East Photographs This collection, created by Professor Scott Noegel, documents artifacts and archaeological sites of the ancient Near East; from the University of Washington Libraries Digital Image Collection
  • Near East Images A directory of archaeological images of the ancient Near East