Srbi u Bosni i Hercegovini

Izvor: Wikipedia

Srbi su jedan od tri konstitutivna naroda Bosne i Hercegovine, koji u najvećem broju žive u entitetu Republika Srpska. Osim u Republici Srpskoj, gdje čine oko 90% stanovništva, određeni broj Srba živi i u drugom entitetu Bosne i Hercegovine, Federaciji Bosne i Hercegovine. U Bosni i Hercegovini Srbi naseljavaju oblasti Bosansku Krajinu, Semberiju, istočni dio Hercegovine, Posavinu, a manjim dijelom i središnji i istočni dio Bosne i Hercegovine.

Čedomir Antić tvrdi da u BiH postoje nastojanja da Republika Srpska bude lišena ovlašćenja i da rastu pritisci za reviziju Dejtonskog sporazuma na štetu srpskog naroda. U Federaciji BiH nije vraćena samo imovina Srpske pravoslavne crkve. Nisu vraćeni stanovi nosiocima prava pripadnicima JNA, a u Federaciji BiH ne postoje, kako on kaže, srpske škole. [1] Dvojezični natpisi na saobraćajnim znakovima u Federaciji BiH su postavljeni 2009. godine, međutim na većini su obrisani natpisi na ćirilici, a česti su i slučajevi uvrijedljivih poruka na račun Srba.[2]

Stanovništvo[uredi - уреди]

U Bosni i Hercegovini živi 1.479.930 Srba, koji formiraju 37,1% stanovništva Bosne i Hercegovine. Srbi uglavnom žive u Republici Srpskoj, dok ih u Federacije Bosne i Hercegovine ima u Unsko-sanskom i Kantonu 10. Srbi su teritorijalno najrasprostranjeniji narod u Bosni i Hercegovini. Govore srpskim jezikom ijekavskog izgovora, i većinom su pravoslavne vjere, dok su dijelom i ateisti.

Kultura[uredi - уреди]

Doprinos čovječanstvu[uredi - уреди]

Među znamenitim Srbima iz Bosne i Hercegovine nalaze se pisci Jovan Dučić, Petar Kočić, Aleksa Šantić, Ivo Andrić, Branko Ćopić i drugi, guslar i narodni pjesnik Filip Višnjić, Knez Ivo od Semberije, filozof i vizionar Dimitrije Mitrinović, slikar Kosta Hakman, istoričari Vladimir Ćorović i Jovan Deretić, likovni umjetnik Mirko Ilić i režiser Emir Kusturica.

Mehmed-paša Sokolović, Srbin iz Sokolovića pored Višegrada, bio je veliki vezir (predsjednik vlade) u Osmanskom carstvu. Makarije Sokolović je bio prvi patrijarh Srpske pravoslavne crkve kada je ona obnovljena kao Pećka patrijaršija 1557. godine. Luka Vukalović doprinio je oslobođenju Bosne od osmanlijske vlasti. Ubijeni premijer Srbije, Zoran Đinđić, rodio se u Bosanskom Šamcu, a bivši predsjednik Srbije Boris Tadić rođen je u Sarajevu.


Iz Hercegovine i Bosne porijeklom su vladaoci srednjevjekovne dinastije Mrnjavčevića, kao i vladaoci iz crnogorske dinastije Petrovića Njegoša.

Istorija[uredi - уреди]

1992-1995.[uredi - уреди]

U nekima od oblasti prije građanskog rata u Bosni i Hercegovini živjeli su većinom Srbi, ali su tokom rata te oblasti etnički očišćene. Isto tako, određeni broj Srba iz Bosne su morali napustiti svoje domove tokom rata od 1992. do 1995. godine. Oni su mahom izbjegli u Srbiju ili u druge krajeve BiH gde su prije njih živeli drugi narodi (Posavina, Semberija). Najviše izbjeglica je bilo iz Bosanske Krajine i centralne Bosne (Drvar, Glamoč, Grahovo, Livno, Kupres, Jajce i dr.). Istu sudbinu su doživjeli Srbi Sarajeva koji su prije Drugog svjetskog rata činili većinsko stanovnisctvo čitave BiH kao i Sarajeva, pretpostavlja se da se iz Sarajeva prisilno iselilo oko 250 000 Srba. Veliki broj Srba iz Bosne i Hercegovine se nalazi u dijaspori. Drvar i Bosansko Grahovo su opštine, koje su na popisu iz 1991, imale najveći procenat Srba, a danas se nalaze u Federaciji BiH.

Regionalna podjela[uredi - уреди]

Srbi iz BiH se najčešće dijele prema regionalnoj pripadnosti. Veće grupe Srba su: Krajišnici, Semberci, Bosanci, Hercegovci. Neki Srbi, najčešće iz Hercegovine u prošlosti su bili organizovani u plemena.

Srpski narod u Bosni i Hercegovini na popisu 1991.[uredi - уреди]

Po poslednjem službenom popisu stanovništva sprovedenom u Bosni i Hercegovini 1991. godine, broj stanovnika izjašnjenih kao Srbi, po opštinama, bio je sledeći:

Po opštinama Grada Sarajeva:

Ostale opštine u Bosni i Hercegovini:


U granicama današnjih opština u Bosni i Hercegovini, broj stanovnika izjašnjenih kao Srbi na popisu 1991. godine, bio je sledeći:

Brčko Distrikt[uredi - уреди]

Republika Srpska[uredi - уреди]

Federacija Bosne i Hercegovine[uredi - уреди]

Po opštinama Grada Sarajeva:

ostale opštine:

Literatura[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

Vidi još[uredi - уреди]