Spoznaja

Izvor: Wikipedia

Spoznaja ili kognicija je poimanje stvarnosti koje se zasniva na čovjekovu iskustvu i mišljenju.

Kognicija uključuje svaki mentalni proces koji se može opisati kao iskustvo saznanja, opažanja, prepoznavanja, rasuđivanja i zaključivanja. Razlikuje se od iskustva osećanja ili željenja. Kao pojam, odnosi se na mozak i na um.

Kada um generalizacijom načini koncept drveta, onda nalazi sličnosti u brojnim primerima, prelazeći na viši nivo razumevanja.

Pitanja o prirodi kognicije i veza između spoznaje umom i spoljašnjeg sveta, bila su predmet debate među filozofima još od Antike. Kognicija i razvoj različitih kognitivnih teorija, takođe su bile predmet mnogih debata i interpretacija. Suština kognicije je rasuđivanje, koje se dešava kada se određeni objekat prepoznaje kao različit od drugih objekata i označava određenim konceptom ili konceptima. Psiholozi se bave analizom kognitivnih procesa koji utiču na učenje i ponašanje.

Postoje dva šira pristupa istraživanja u savremenoj kognitivnoj teoriji.

Prvi se bazira na delu švajcarskog fiziologa Žana Pijažea, koji je gledao na kognitivnu adaptaciju kroz okvire dva osnovna procesa: asimilacije i akomodacije. Asimilacija je proces interpretacije stvarnosti u okvirima internog modela sveta individue (modela koji se bazira na prethodnom iskustvu); akomodacija podrazumeva promene u tom modelu kao rezultat usklađivanja sa životnim iskustvom. Američki psiholog Džerom Sejmur Bruner, je proširio kocept Pijažea sugerišući da na kognitivni proces utiču tri načina preko kojih predstavljamo svet koji nas okružuje. To su: proaktivni način koji uključuje predstavljanje nečega akcijom ili demonstriranjem; ikonografski način preko vizuelnih i mentalnih slika; i simbolički način, odnosno preko jezika i govora.

Drugi je, tzv., informaciono-procesni pristup gde se proces učenja i razmišljanja predstavlja preko poređenja uma sa sofisticiranim računarskim sitemom, projektovanim za prikupljanje, procesovanje, čuvanje i korišćenje informacija, kao što to rade računari uz pomoć različitih računarskih programa. Robert Sternberg, američki psiholog, ispitivao je informaciono-procesne procedure koje koriste ljudi za rešavanje problema preko testova inteligencije. Herbert Sajmon, američki sociolog, pokušao je da shvati način na koji um procesira informacije, programirajući računare da imitiraju procese učenja. Istraživači u ovoj oblasti teže da razviju ujedinjenu teoriju kognicije, pokušajima da stvore računarski program koji će biti osposobljen za učenje, rešavanje problema i pamtiti na način na koji to rade ljudska bića, što je takođe interesovanje naučnika u oblasti veštačke inteligencije.

Vidi još[uredi - уреди]

Ovaj članak, ili jedan njegov deo, izvorno je preuzet iz knjige Ivan Vidanović "Rečnik socijalnog rada" uz odobrenje autora.