Sinatrina doktrina

Izvor: Wikipedia
Na karti su označene države Varšavskog pakta na koje se odnosila "Sinatrina doktrina"

"Sinatrina doktrina" je naziv koje je sovjetska vlada Mihaila Gorbačova upotrebila da šaljivo opiše svoju politiku prema susednim državama Varšavskog pakta koja dozvoljava nacijama da slobodno odlučuju o vlastitim unutrašnjim pitanjima. Ime aludira na Frenk Sinatrinu pesmu "My way" - Sovjetski Savez je dopustio ovim nacijama da krenu svojim putem.

Situacija pre usvajanja doktrine[uredi - уреди]

vidi članak Brežnjevljeva doktrina

Brežnjevljeva doktrina pod kojom se vodio Sovjetski Savez od 1968 do 1989, pri strogom kontrolisanju unutrašnjih poslova satelitskih republika naišla je na otpor krajem 1980ih. Unutrašnji potresi u strukturi Sovjetskog sistema, sve veći ekonomski problemi, jačanje anti-komunističkih opcija u zemlji, i posledice rata u Avganistanu, smanjili su praktični uticaj Sovjetskog Saveza na njegove susede. Sinatrina doktrina je viđena u Moskvi kao davanje dozvole saveznicima da sami odlučuju o svojoj budućnosti. Činjenica je da je to retrospektivna politika, jer su sovjetski saveznici već odavno imali dosta veliku slobodu odlučivanja. Mesec dana pre Gerasimove izjave:

mađarska vlada nije htela da spreči egzodus.

Ovi događaji su veoma uznemirili tvrdokorne komuniste u Istočnoj Nemačkoj kao što je njen tadašnji vođa Erih Honeker, koji je osudio kraj tradicionalnog socijalizma u Sovjetskom bloku i apelovao da Moskva obuzda Mađare. Honeker se suočio sa rastućom krizom u svojoj zemlji, sa masivnim anti-vladinim demonstracijama u Lajpcigu i ostalim Istočno-nemačkim gradovima.

Usvajanje doktrine[uredi - уреди]

Fraza je skovana 25. Oktobra 1989. od strane izaslanika ministarstva za spoljne poslove Genadija Gerasimova. On se pojavio na popularnom američkom televizijskom programu Good Morning America, da objasni stav koji je pre dva dana izneo sovjetski ministar za inostrane poslove Eduard Ševarnadze. Rekao je da sovjeti priznaju slobodu izbora svim zemljama, a to se posebno odnosi na države članice Varšavskog pakta. Gerasimov je rekao novinaru: "Mi sada imamo Frenk Sinatrinu doktrinu. On je napisao pesmu, I Did It My Way: Pa tako svaka zemlja sama odlučuje kojim će putem ići." Na pitanje novinara da li to znači da Moskva prihvata moguće odbacivanje komunističkog režima u sovjetskom bloku on je odgovorio: "Svakako...političke strukture mora da bira narod koji živi tamo."

Posledice usvajanja doktrine[uredi - уреди]

Proglašenje "Sinatrine doktrine" imalo je dramatične posledice širom Sovjetskog bloka. Istočno-nemačka vlada je izgubila očekivanu pomoć iz Moskve, i intervencija kako bi se odbranio komunistički režim je izostala. Kada je Istočna Nemačka kao odgovor na apel iz Moskve dobila Ševarnadzeov govor i Gerasimov nezaboravni opis nove politike, Honekerova poruka je bila: "Ne zamarajte nas sa vašim problemima, rešite ih sami." Ovo je bio jasan znak da Istočno-nemački komunisti neće moći više da računaju na pomoć iz SSSR-a. Par nedelja kasnije zbačane su komunističke partije Istočne Nemačke, Čehoslovačke i Bugarske, signalizirajući kraj Hladnog rata i podele Evorpe.


Reference[uredi - уреди]

  • "'Sinatra Doctrine' at Work in Warsaw Pact, Soviet Says", Los Angeles Times, 25. Oktobar 1989