Setúbal

Izvor: Wikipedia
Setúbal
Panorama Setúbala sa mora
Panorama Setúbala sa mora
Zastava Setúbala
Zastava
Grb Setúbala
Grb
Koordinate: 38°31′N 8°53′W / 38.517, -8.883
Država  Portugal
Regija Lisabon
Distrikt Distinkt Setúbal
freguesias Gâmbia - Pontes - Alto da Guerra, Nossa Senhora da Anunciada, Sado, Santa Maria da Graça, São Julião, São Lourenço, São Sebastião, São Simão
Osnivanje 1249
Vlast
 - Gradonačelnik Maria das Dores Meira
Površina
 - Ukupna 170,6 km²
Visina 0-70
Stanovništvo (2005.)
 - Urbano područje 99 328 [1]
 - Područje utjecaja 120 117
 - Gustoća područja utjecaja 730 /km²
Poštanski broj 29хх
Pozivni broj +(351) 265
Službena stranica Câmara Municipal de Setúbal
Karta
Setúbal na karti Portugal
Setúbal
Setúbal
Setúbal na karti Portugala

Setúbal je grad od 99 328 stanovnika [1] i istoimena općina u sredini Portugala od 120 117 stanovnika, u Regiji Lisabon, administrativni centar istoimenog distikta Setúbal.

Setúbal je danas 5 grad po veličini u Portugalu, on je izrastao od kraja 19. - početka 20. vijeka kad se zbog blizine Lisabona i povoljne luke u njemu počela razmještati - teška (prljava) industrija.

Geografske karakteristike[uredi - уреди]

Setúbal je udaljen 50-tak km jugoistočno od Lisabona, leži na istoimenom Poluotoku Setúbal u estuariju rijeka Sado i Marateca, koje kod Setúbala imaju veliki duboki zaljev, koji s druge strane (atlanske strane zatvara poluotok Tróia. Pored grada u pravcu zapada nalazi se Park prirode Arrábida (Parque Natural da Arrábida) jedan od najvećih šumskih perivoja u Portugalu.

Statua pjesnika Bocagea u centru Setúbala
Castelo de São Filipe
Prizor iz centra grada

Historija[uredi - уреди]

Od neolitika do kršćanske reconquiste[uredi - уреди]

Setúbal se nalazi na pored izvora slatke vode i mora, zato je od prahistorije bio naseljen, pronađeni su brojni neolitski predmeti i nekropole pored grada, kao i artefakti Feničana, Grka i Kartažana, koji su doplovili do Iberije u potrazi za soli i kositrom.

Za vrijeme rimske vladavine najveće naselje u tom kraju, bio je Cetóbriga (danas dio Setubala) - prosperitetan grad u kom se solilo puno ribe, i proizvodila keramika.

Nakon propasti Rimskog Carstva, i provale barbara, uz stalno obalno piratstvo, taj kraj je postao loš za život, tako da između 6. i 12. vijeka u tom kraju nije bilo većeg naselja između kršćanske Palmele i maurskog Alcácer do Sal. Za maurske vladavine tadašnje selo zvalo se Šetubar (Arapski jezik: شَطُوبَر )

Od kršćanske reconquiste do 16. vijeka[uredi - уреди]

Za kršćanske reconquiste Alcácer do Sal i njemu podložan Šetubar osvojili su kršćani 1217. Setúbal je dobio povelju (foral) slobodnog kraljevskog grada, u martu 1249. Nakon tog je stao napredovati kao i susjedni gradovi Palmela i Alcácer do Sal.

U prvoj polovici 14. vijeka Setúbal je bio gradić sa relativno malo zemlje, koji se morao boriti za svaku pedlju sa susjednim gradovima Palmela i Alcácer do Sal, njihove stalne sukobe okončao je kralj Afonso IV. 1343., koji ih je natjerao da se teritorijalno razgraniče, nakon tog je izgrađena mreža zidova, između dojučerašnjih neprijatelja.

Za vrijeme velikih geografskih otkrića i portugalskih osvajanja po Africi Setúbal je doživio veliki napredak, iz njegove luke je 1458. otplovio kralj Afonso V. sa vojskom u osvajanje Ksar es-Seghir]] u Maroku]]. Tokom 15. vijeka, u Setubalu su se razvile brojne aktivnosti vezane uz brodarstvo i pomorsku trgovinu, luka je imala visoke prinose na račun taksi.

Krajem 15. i početkom 16. vijeka, izgrađen je najznačajniji spomenik u gradu - Convento de Jesus sa crkvom, u manuelinskom stilu. Taj samostan koji je osnovao Justa Rodrigues Pereira, najvjerojatnije je ukrasio skulpturama i kiparskom dekoracijom poznati Diogo de Boitaca. Kralj João II. imao je posebnu empatiju prema Setúbalu, on je započeo izgradnju trga - Praça do Sapal (danas glavni gradski trg - Praça de Bocage) i izgradio akvadukt 1487., koji je doveo vodu do grada, njega je dogradio i produžio Manuel I.. Kralj João III. dodijelio je Setúbalu titulu izvrsnog grada (notável villa) - 1525., u to vrijeme grad je imao 4 kvarta (župa) uz postojeće São Julião i Santa Maria, nikla su i dva nova São Sebastião i Anunciada. [2] Nakon što su 1580. Španjolci okupirali Portugal, kralj Filip II., dao je zadatak talijanskom vojnom inžinjeru Filippo Terziju da podigne utvrdu São Filipe na brdu iznad grada. [2]

Od 17. vijeka do danas[uredi - уреди]

17. vijek bio je zlatno razdoblje Setúbala tad je sol postala vrlo cijenjena roba, a Setubal je toga imao u izobilju, s druge strane uz pomoć drugih evropskih država (prije svega Engleske) Portugal se ponovno osamostalio. Oko 1640. u Setubalu su dograđene zidine i izgrađene dvije nove utvrde, jedna na poluotoku Tróia a druga kod Palhaisa, one su trebale osigurati nezavisnost zemlje.

Ovaj prosperitet je prekinut nakon katastrofalnog potresa iz 1755., kod je i stradao i Setubal od tsunamija uzrokovanog potresom tad su naročito stradali kvartovi São Julião i Anunciada.[2]

Oporavak Setúbala počeo je od 19. vijeka, 1860 je došla je željeznica do grada, tad je počela izgradnja nasipa na rijeci, i otpočela sa radom prva tvornica ribljih konzervi u gradu. [2]U to vrijeme Setúbal je bio slavan po srdelama, narančama i svom muškatu. Pravi napredak Setúbala otpočeo je u 20. vijeku kad su izgrađene tvornice cementa, gnojiva, celuloze i papira, željezara i brodogradilište. [2] Tad se i grad radikalno povećao.

Setúbal je postao administrativno sjedište istoimenog distrikta 1926. a 1975., i sjedište biskupije.[2]

Rast stanovništva općine Setúbal[uredi - уреди]

Stanovništvo općine Setúbal od 1801. do 2004.
1801 1849 1900 1930 1960 1981 1991 2001 2004 2008
15 442 15 060 35 990 50 456 56 344 98 366 103 634 113 934 120 117 124 555

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Setúbal je ima ugovore o prijateljstvu sa slijedećim gradovima; [3]

I ugovore o suradnji sa;

Bilješke[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 "2005 population estimates for cities in Portugal " (engleski). mongabay. http://www.mongabay.com/igapo/2005_world_city_populations/Portugal.html. pristupljeno 18. 11. 2011. 
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 José Hermano Saraiva. "História de Setúbal" (portugalski). Setúbal Unofficial site. http://vfc.no.sapo.pt/setubal/index.html#historia. pristupljeno 18. 11. 2011. 
  3. 3.0 3.1 "Geminações" (portugalski). Câmara Municipal de Setúbal. http://www.mun-setubal.pt/pt/pagina/geminacoes/155. pristupljeno 20. 11. 2011. 
Panorama Setúbala
Panorama Setúbala

Vanjske veze[uredi - уреди]