Savez komunističke omladine Jugoslavije

Izvor: Wikipedia
Zgrada u Zagrebu u kojoj je oktobra 1919. osnovan SKOJ

Savez komunističke omladine Jugoslavije (skraćeno SKOJ) je bio omladinski ogranak Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) od 1919. do 1948. Iako je zabranjen samo dve godine od svog osnivanja i povremeno žestoko progonjan, nastavio je sa radom u ilegali i bio je uticajna organizacija među revolucionarnom omladinom u Kraljevini Jugoslaviji, a naknadno je postao važan organizator partizanskog otpora okupaciji Sila Osovina i domaćih kvinslinških snaga. Nakon Drugog svetskog rata, SKOJ je postao šira organizacija jugoslovenske omladine, Narodna omladina Jugoslavije, koja je kasnije postala Savez socijalističke omladine Jugoslavije.

Istorija[uredi - уреди]

Period Kraljevine Jugoslavije[uredi - уреди]

Crvena pravda u Zagrebu, grupa mladih komunista koja je sebi stavila u zadatak da se obračuna sa tvorcima zloglasne Obznane. S leva na desno: Alija Alijagić, Nikola Petrović, Rodoljub Čolaković, Stevo Ivanović i Dinko Lopandić.

SKOJ je osnovan u Zagrebu 10. oktobra 1919. kao zasebna političa organizacija revolucionarne omladine, koja je delila ideologiju Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista). Regionalni komiteti su prvobitno bili osnovani, ali su ukinuti 1920.

1921. godine organizacija je zabranjena zajedno sa Partijom, koja je u međuvremenu promenila ime u Komunistička partija Jugoslavije. Unutar SKOJ-a tada nastaje teroristička organizacija Crvena pravda, koja je atentatima rešila da se osveti odgovornima za Obznanu, pre svega regentu Aleksandru i ministru policije Draškoviću. U SKOJ-u je tada bila jaka struja anarhistički raspoloženih skojevaca.[1] Nakon atentata na regenta Aleksandra 1921. godine, mnogi partijski vođi KPJ beže iz zemlje u Beč, nakon čega im skojevci prigovaraju da su ostavili Partiju bez vodstva.[1]

Početkom 1920-ih u Zagrebu su delovale dve komunističke omladinske organizacije. Jedna se nazivala Savez komunističke omladine Jugoslavije, a druga Komunistička omladina.[2] Na čelu nezvanične organizacije bili su Milan Durman, Antun Mavrak i Stjepan Zinić. Obe grupe delovale su gotovo potpuno odvojeno. Održavale su posebne sastanke, izvodile posebne akcije.[3]

Dva kongresa su tajno održavana tokom 1920ih, Drugi kongres u junu 1923, a Treći kongres u junu 1926. SKOJ je postao i član Međunarodne komunističke omladine.

Nakon zavođenja diktature 1929. godine, mnogi komunisti su ubijeni od strane vlasti. Među njima je bilo i sedam sekretara SKOJ-a: Paja Marganović, Mijo Oreški, Janko Mišić, Pero Popović Aga, Josip Kolumbo, Josip Debeljak i Zlatko Šnajder.

U vreme Titovog dolaska na čelo KPJ, sekretar SKOJ-a je bio Ivo Lola Ribar. U periodu kada je Tito konsolidovao Partiju, članstvo KPJ i SKOJ-a je naglo uvećano.[4] Do septembra 1939, SKOJ je narastao na 17,800 članova.[5][6]

Regionalni komiteti SKOJ-a su ponovo uspostavljeni 1939, a uoči Drugog svetskog rata 1941. godine, organizacija je imala 30.000 članova.[7]

Narodnooslobodilačka borba[uredi - уреди]

Skojevke iz Črnomelja prave zastave za Cankarjevu, Gubčevu i Ljubljansku brigadu.
Milica Mušikić na 2. kongresu Antifašističke omladine Crne Gore i Boke, Cetinje 15, 16, i 17. decembra 1944.

Nakon što su Sile Osovine okupirale Jugoslaviju 1941, SKOJ je organizovao ujedinjeni omladinski front Antifašističke omladinske komitete, sa ciljem borbe protiv fašizma, koji su se na kongresu Antifašističke omladine Jugoslavije u Bihaću 1942. ujedinili u Ujedinjeni savez antifašističke omladine Jugoslavije (USAOJ). SKOJ je postao deo šire organizacije, ali je nastavio da nezavisno deluje u njoj.

Kasnije organizacije[uredi - уреди]

U maju 1946, USAOJ je promeio ime u Narodnu omladinu Jugoslavije (NOJ), i 1948. SKOJ i NOJ su se ujedinili u jednu organizaciju, koja je nastavila da koristi ime Narodne omladine Jugoslavije, a upotreba imena SKOJ je prekinuta.

NOJ je kasnije promenio ime u Savez socijalističke omladine Jugoslavije. Savez se raspao zajedno sa Jugoslavijom početkom 1990ih. Slovenački odbor se transformisao u Liberalno-demokratsku stranku Slovenije, jednu od većih slovenačkih stranaka.

Nakon raspada Jugoslavije, Nova komunistička partija Jugoslavije je osnovala omladinski ogranak sa istim imenom 25. januara 1992, koji deluje na teritoriji bivše SFRJ, a na pojedinim teritorijama (Hrvatska, Muslimansko-Hrvatska federacija) je ilegalan.

Istaknute ličnosti SKOJ-a[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

Vidi još[uredi - уреди]

Spoljašnje veze[uredi - уреди]

Šablon:SKOJ-USAOJ-SSOJ