Rašid (grad)

Izvor: Wikipedia

Rashīd (čitaj: Rašid; Rozeta, tal. Rosetta, Rosette; antički Volbitine), lučki grad u donjem Egiptu, sjeveroistočno od Aleksandrije, na lijevoj obali blizu ušća zapadnog ili rozetskog kraka delte Nila (67.400 stanovnika). Trgovačko i privredno središte; ljuštionice riže, uljare. Zapadno od grada nalaze se ležišta nafte.

Poznat je po rozeti, rozetskoj ploči, rozetskom kamenu ili kamenu iz Rosette, od 1802. smještenom u Britanskom muzeju, s tim da se kopija nalazi u Egipatskom muzeju. Taj kamen je pružio ključ za dešifrovanje egipatskih hijeroglifa. On predstavlja nepravilno oblikovani blok od crnog bazalta s istim tekstom na egipatskom jeziku napisanom hijeroglifskim pismom u gornjem dijelu (14 redova) i na egipatskom demotskom pismu u sredini (32 reda) te na grčkog jeziku i alfabeta u donjem dijelu (54 reda), a otkrili su ga Napoleonovi (1769-1821) vojnici 1799. godine. Kasnije je ustanovljeno da tekst opisuje djela faraona Ptolomeja V. Epifana (205-180. pne.) i da datira iz devete godine njegove vladavine.

Dvojezični tekst na tri pisma odmah je privukao pažnju naučnika. Hijeroglifi, egipatsko slikovno pismo, privlačilo je pažnju stručnjaka još od antike, ali kako je izašlo iz upotrebe potkraj antike nitko nije znao njihovu tajnu. Početkom 19. vijeka nekoliko je stručnjaka istovremeno pokušavalo naći odgovor kako hijeroglifske tekstove treba čitati. Ipak, najveći doprinos dešifriranju hijeroglifa dali su Englez Thomas Young (1773-1829) i Francuz Jean-François Champollion (1790-1832). Dešifriranje kamena iz Rozete započeo je T. Young, koji je izdvojio osobna imena u demotičkoj verziji, a dovršio ga je J. F. Champollion, koji je ustanovio da su neki hijeroglifi fonetski.