Oliver Cromwell

Izvor: Wikipedia
Oliver Cromwell

Portrait Samuela Coopera iz 1656
Portrait Samuela Coopera iz 1656

Datum rođenja 25. april 1599.
Mesto rođenja Huntingdon ( Engleska)
Datum smrti 3. septembar 1658.
Mesto smrti London ( Engleska)
Grob Tyburn, London
Titula 1 lord zaštitnik (premijer) Ujedinjene Engleske, Škotske i Irske
Period 25. decembar 1653. - 3. septembar 1658.
Prethodnik Državni savjet
Naslednik Richard Cromwell
Poreklo i porodica
Otac Robert Cromwell
Majka Elizabeth Steward
Supružnik Elizabeth Bourchier
Deca Robert Cromwell, Oliver Cromwell, Bridget Cromwell, Richard Cromwell, Henry Cromwell, Elizabeth Cromwell, Mary Cromwell, Frances Cromwell

Oliver Cromwell (Huntingdon, 25. april 1599. - London, 3. septembar 1658.), bio je engleski državnik i vojskovođa, prvi premijer preuranjene engleske republike od 1653. do 1658.

Cromwell je bio jedan od najmarkantijih državnika novije evropske historije, čovjek velikih mogućnosti i snažnog karaktera, uvjereni kalvinist, koji je pored toga vjerovao u vjersku toleranciju. [1]

Biografija[uredi - уреди]

Oliver Cromwell rođen je kao jedini sin, aristokrata i veleposjednika Roberta Cromwella i njegove žene Elizabethe Steward. Otac mu je samim svojom statusom bio član engleskog parlamenta za vrijeme vladavine kraljice Elizabethe I. Nakon relativno solidnog školovanja, oženio se 1620. sa Elizabeth Bourchier, kćerkom londonskog trgovca. [1]Po nasljedstvu je postao član parlamenta, u kojem se ispočetka po ničim nije isticao, osim po simpatijama za puritance sa kojima je održavao veze. [1]

Kad je 1642. dugotrajni sukob između kralja Charlesa I. i parlamenta prerastao u građanski rat došle su do izražaja njegove sposobnosti kao sjajnog organizatora i vojskovođe. Cromwellovi konjanici odigrali su odlučnu ulogu u velikoj pobjedi vojske parlamenta nad rojalističkom vojskom kod Marston Moora 1644., u kojoj je zarobljen i sam kralj. Cromwell pa je postao zamjenik vrhovnog komandanta parlamentarne vojske i njen heroj.

Tri godine kasnije, dok je parlament odlučivao o kraljevoj sudbini, ponovno je izbila rojalistička pobuna, to je iskoristila vojska, pa je da spriječi eventualnu nagodbu kralja i crkvenog vrha zarobljenog Charlesa I. osudila na smrt i smaknula u januaru 1649. Tako je monarhija ukinuta, a Engleska je postala republika pod nazivom Commonwealth Engleske, Škotske i Irske ili Free State sa Oliverom Cromwellom kao predsjednikom državnog vijeća. [1]Nakon što je kraljev sin Charles II. potaknuo rojalističke pobune u Irskoj i Škotskoj Cromwell je na čelu vojske krenuo u pokoravanje tih zemalja. što je napravio do kraja 1650. Od 1653. postao je premijer (doživotni lord-protektor države). Nakon tog je uspješno završio pomorski rat sa Holandijom 1654. Kad se nakon tog postavilo pitanje kako zaposliti vojsku i mornaricu, došlo je do raskola u parlamentu oko tog problema. Cromwell je nakon tog odlučio sklopiti mir sa Francuskom na račun Španjolske i poslao jednu pomorsku ekspediciju na španjolske Karibe koja je u maju 1655. zauzela Jamajku. [1]

I pored svih svojih pobjeda, i povratka povjerenja u englesku vojsku i puritanski moral i svjetonazor Cromwell ipak nije uspio učvrstiti englesku republiku. Nakon njegove iznenadne smrti, naslijedio ga je sin Richard Cromwell, koji je svrgnut nakon samo devet mjeseci vladanja. nakon tog je u Engleskoj obnovljena monarhija godinu i pol nakon Cromwellove smrti, ustoličenjem Charlesa II. sina ubijenog kralja, koji se vratio iz progonstva.

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "Oliver Cromwell" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/143822/Oliver-Cromwell. pristupljeno 03. 02. 2013. 

Vanjske veze[uredi - уреди]