Martin Luther King, Jr.

Martin Luther King, Jr.
King 1964.
Rođen/a	Michael King, Jr. 15. januar 1929. (1929-01-15) Atlanta, Georgia, SAD
Umro/la	4. april 1968. (starost 39) Memphis, Tennessee, SAD
Nacionalnost	američka
Alma mater	Morehouse College (B.A.) Crozer Theological Seminary (B.D.) Boston University (Ph.D.)
Vjeroispovjest	baptist (Progresivna nacionalna baptistička konvencija)
Suprug/a/zi/ge	Coretta Scott King (1953–1968)
Djeca	Yolanda Denise-King (1955–2007) Martin Luther King III (* 1957) Dexter Scott King (* 1961) Bernice Albertine King (* 1963)
Roditelji	Martin Luther King, Sr. Alberta Williams King
Nagrade	Nobelova nagrada za mir (1964), Predsjednička medalja slobode (1977, posthumno), Kongresna zlatna medalja (2004, posthumno)
Potpis

Martin Luther King Jr. (15.1. 1929. - 4.4. 1968.) je američki baptistički svećenik, mnogo poznatiji kao vođa pokreta za građanska prava američkih crnaca.

Godine 1957. je osnovao Konferenciju južnjačkog kršćanskog vodstva (Southern Christian Leadership Conference, SCLC), organizaciju koja će postati srž pokreta za ukidanje segregacije bijelog i crnog stanovništva u južnim državama SAD. Pokret se pri tome koristio marševima, demonstracijama, bojkotom i drugim nenasilnim metodama koje su, zahvaljujući brutalnoj reakciji lokalnih vlasti zabilježenom na televiziji, pokretu donijele velike simpatije od američke i svjetske javnosti. King je za svoje zalaganje za nenasilje godine 1964. dobio Nobelovu nagradu za mir.

Kingov pacifizam je bio razlogom zašto je on, kao jedan od najuticajnijih Amerikanaca svog vremena, prvi progovorio protiv rata u Vijetnamu. Njegovi stavovi su s vremenom evoluirali od borbe za zakonsku prema borbi za ekonomsku jednakost između bijelog i crnog stanovništva u SAD, što ga je počelo privlačiti prema uvođenju socijalističkog poretka u SAD kao mogućem rješenju tog problema.

Martin Luther King je pao kao žrtva atentata. Počinitelj, sitni kriminalac James Earl Ray je priznao zločin i bio osuđen, ali su s vremenom neki novootkriveni detalji i Rayovo povlačenje priznanja dali materijal za razne teorije zavjere koje kao naručitelje ubojstva navode tadašnje američke vlastodršce.

Rođendan Martina Luthera Kinga se od 1977. slavi kao nacionalni praznik u SAD.

Biografija

Rane godine i školovanje

Martin Luter King je rođen kao srednje dete u svešteničkoj porodici. Njegovi roditelji, istoimeni otac Martin Luter King i majka Alberta Vilijams King su imali troje dece, najstariju Vili Kristinu King, Martina Lutera King i najmlađeg sina Alfreda Daniela Vilijamsa Kinga.

Martin Luter King je rastao pored crkve i učestvovao u aktivnostima pored crkve. Sa 10 godina je sa crkvenim horom u Atlanti 1939. godine nastupio na premijeri filma „Prohujalo s vihorom“. Još kao dete, razmišljao je o hrišćanstvu i onome što ono propoveda. Njegova skeptičnost koju je u početku imao prema mnogim hrišćanskim tvrdnjama se ogleda i u tome što je kao trinaestogodišnjak u Nedeljnoj školi poricao telesno vaskrsenje Isusa Hrista. Međutim, vremenom je zaključio da Biblija sadrži „mnoge duboke istine od kojih se ne može pobeći“ i odlučio da se upiše na bogosloviju.

Odrastući u Atlanti, King je pohađao srednju školu „Buker T. Vašington“ (engl. Booker T. Washington High School). Preskočivši prvu i četvrtu godinu, prevremeno je upisao Morhaus Koledž (engl. Morehouse College) sa petnaest godina, a da nije formalno ni završio srednju školu. 1948. godine je na Morhausu diplomirao iz sociologije, da bi se odmah upisao na Krozer Teološku Bogosloviju u Česteru, u Pensilvaniji, gde je nakon tri godine diplomirao iz bogoslovlja.

Martin Luter King sa svojom suprugom Koretom Skot King

18. juna 1953. King se oženio Koretom Skot u kući njenih roditelja u njenom rodnom gradu Hejbergeru (Heiberger) u Alabami. Njih dvoje su imali četvoro dece - Jolandu, Martina Lutera III, Dekstera Skota i Bernisu. Sa 25 godina, 1954., King je postao sveštenik baptističke crkve Dekster avenije u Montgomeriju u Alabami. Nakon toga je započeo svoje doktorske studije iz sistematične teologije na Bostonskom Univerzitetu, da bi 5. juna 1955. doktorirao filozofiju sa disertacijom „Upoređivanje koncepcije Boga u razmišljanjima Paula Tiliča i Henri Nelsona Vimana" ("A Comparison of the Conceptions of God in the Thinking of Paul Tillich and Henry Nelson Wieman"). Osamdesetih godina dvadesetog veka, između dvadeset i trideset godina nakon njegovog doktoriranja, istraga je utvrdila da su delovi njegove disertacije plagirani i da se King ponašao nepropisno, alu da njegova disertacija i dalje „daje inteligentan doprinos nauci“.

Kasniji život

Marš na Vašington 1963.

Odlomak sa konferencije Martina Lutera Kinga na "Shiphol" aerodromu 15. septembra 1964. godine

King 1955. godine započinje promociju na polju sistematične teologije. Iste godine je predvodio protestne akcije u okviru Bojkota autobusa Montgomerija podstičući ljude da akcije ostanu nenasilne. Sledeće godine biva uhapšen, jer je vozio 30 milja na sat u zoni gde je dozvoljeno voziti 25 milja na sat. Te godine je 30. januara izvršen i bombaški atentat na njegovu kuću. Dve godine kasnije, 1958. godine, izašla je njegova prva knjiga „Koračati prema slobodi“ ("Stride Toward Freedom"), u kojoj je on opisao svoja sećanja na ovaj bojkot.

Južnoistočna hrišćanska konferencija o vođstvu

King je 1957. godine nominovan za prvog predsednika Južnoistočne hrišćanske konferencije o vođstvu (Southern Christian Leadership Conference), organizovanu od strane afroamerikanskih sveštenika. Tokom ove godine, za koju su demonstracije bile tipične, King je proputovao 780 hiljada milja i održao 208 govora.

Uticaj Mahatme Gandija

King je posetio Indiju 1959. godine. Njegovo divljenje Mahatma Gandiju dovelo je do toga da je on njegove metode uspešno primenio u borbi Pokreta za građansku ravnopravnost. I narednih godina je radio na borbi za građanska prava. 1962. godine se susreo sa predsednikom Džonom F. Kenedijem, a 1963. je vodio proteste protiv rasne podele u robnim kućama i drugih načina diskriminacije. U aprilu 1963. godine je bio uhapšen, nakon što je, uprkos sudskoj zabrani, učestvovao u demonstracijama. U zatvoru je napisao poznato „Pismo iz Birmingam zatvora“ ("Letter From Birmingham Jail"), koje je postalo klasični dokument pokreta za građanska prava.

Marš na Vašington

Takozvani Marš na Vašington je održan 28. avgusta 1963. na Linkoln Memorijalu, kada se okupilo 250 hiljada ljudi ispred kojih je King održao poznati govor „Ja imam san“ ("I have a dream"). 1963. godine King biva proglašen „Čovekom godine“ od strane Tajm Magazina (Time Magazin).

Nobelova nagrada

Pod imenom „Zašto ne možemo da čekamo“ ("Why We Can't Wait") King je 1964. godine objavio svoju drugu knjigu, da bi iste godine posetio predsednika zapadnog Berlina, Vilija Branta, kao i Papu Pavla VI 10. decembra 1964., sa svojih trideset pet godina, postaje najmlađi nosilac Nobelove nagrade svih vremena.

Marš od Selme do Montgomerija

King se sledeće godine uspešno registrovao kao učesnik na izborima u Selmi, u Alabami. Međutim, u februaru King ponovo dospeva u zatvor, nakon što je demonstrirao protiv diskriminacije crnaca pri registrovanju na učešće u izborima. Uspeo je da se susretne sa predsednkom Lindonom B. Džonsonom i drugim važnim ličnostima i s njima razgovara i o izbornom pravu za crnce. Zajedno sa 3.200 ljudi King je učestvovao je u maršu od Selme do Montgomerija.

Atentat i kraj života

Martin Luter King je ubijen u Tenesiju, u Memfisu, 4. aprila 1968. godine, nakon što je na njega Džejms Erl Rej izvršio atentat. Kingov rođendan se prvi put slavi kao nacionalni praznik 20. januara 1968. godine.

Imam san

Najpoznatiji govor Martina Lutera Kinga, održan 28. avgusta 1963. godine, u okviru tzv. Marša na Vašington za poslove i slobodu, koji predstavlja jedno od najvećih okupljanja ljudi u američkoj istoriji.

„ ... Moj san je da na crvenkastim proplancima Džordžije, jednog dana za stolom bratski sede sinovi nekadašnjih robova i sinovi nekadašnjih robovlasnika. Moj san je da Misisipi, država koja gori od nepravde, jednog dana postane oaza slobode i pravde. Moj san je da moje četvoro dece (Jolanda, Bani, Dekster Skot, Martin III) jednog dana žive u zemlji gde će ljudi o njima suditi ne na osnovu boje kože, već na osnovu njihovog karaktera ... Istinu po kojoj smo svi stvoreni jednaki, ne treba dokazivati. ... Imam još jedan san. On je duboko ukorenjen u američkom snu. Sanjam da će ova nacija jednoga dana ustati kako bi uživala u snazi svojih članova. Imam san ...“

()

Spoljašnje veze

• ((sh)) Biografija Martina Lutera Kinga
• ((sh)) Prevod skraćene verzije čuvenog govora „Imam san“ („-{I have a dream}-“)

}}