Jugonostalgija
Jugonostalgija (također jugo-nostalgija, yugonostalgija ili YU-nostalgija) je izraz nastao spajanjem riječi Jugoslavija i nostalgija, a kojim u najširem smislu odražava pozitivan stav prema Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji kod građana država nastalih njenim raspadom. Izraz se u užem smislu koristi u dva značenja - negativnom i afirmativnom.
Sadržaj/Садржај |
Negativna upotreba[uredi - уреди]
Izraz se prvi put javio u negativnom smislu za vrijeme raspada Jugoslavije, odnosno kao pežorativni izraz kojim su se od strane separatista u Sloveniji ili Hrvatskoj omalovažavali ili ismijavali pobornici opstanka Jugoslavije. Kasnije je taj izraz postepeno u iste svrhe preuziman od strane srpskih nacionalista u Republici Srpskoj Krajini i Republici Srpskoj kako bi se difamirali zagovornici političkog kompromisa sa Bošnjacima i Hrvatima. Otada se od strane nacionalističkih i desnih krugova u novonostalim državama gotovo univerzalno koristi kao svojevrsni eufemizam za "anacionalne izdajnike".
Pozitivna upotreba[uredi - уреди]
Jugonostalgija u afirmativnom smislu pak može označavati otvoreno isticanje pozitivnih strana SFRJ u odnosu na postojeće stanje, odnosno određene prednosti koje je tadašnji poredak pružao njenim građanima, a kojih danas nema. Tu se prvenstveno ističe veća sloboda kretanja, socijalna prava, manja stopa kriminaliteta, manje izražene socijalne razlike. Pod time se također izražava pozitivan stav prema određenim aspektima kulture u bivšoj Jugoslaviji - bilo "službenim" kao što su Štafeta mladosti, kult ličnosti vezan uz Josipa Broza Tita ili partizanski filmovi, bilo "neslužbenim" kao što je novovalna rock-scena 1980-ih. Bivši srpski ministar vanjskih poslova Živadin Jovanović je opisao to žaljenje za idealiziranom slikom Jugoslavije vrlo precizno opisao kao žaljenje za tadašnjim prevladavajućim jugoslavenskim optimističkim osjećajima "da će biti bolje, zahvaljujući dojmu gospodarskog i društvenog napretka u tadašnjoj socijalističkoj Jugoslaviji. Vladao je optimizam, za razliku od pesimizma koji se danas svugdje osjeća" [1]
Jugonostalgija u afirmativnom smislu se odražava kroz manifestacije na kojima se ističu obilježja i simboli bivše države, slave njeni praznici ili heroji.
