Hipertenzija

	Hipertenzija
	Hypertonia arterialis
ICD-10:	I10. I11. I12. I13. I15.
ICD-9:	401.x

Hipertenzija ili visoki tlak je bolest u kojoj je trajno povišen tlak krvi u arterijama.

Poznato je kako arterijski tlak nije stalna nego pulsatilna vrijednost te se neprekidno mijenja tokom 24 sata, i to od najviših vrijednosti tijekom sistole (sistolički arterijski tlak) do najnižih vrijednosti za vrijeme dijastole srca (dijastolički arterijski tlak). Ako su te vrijednosti povišene u odnosu na prihvaćene granice, takvo stanje nazivamo hipertenzijom. Vrijednosti normalnog arterijskog tlaka su arbitrarno određene te variraju između pojedinih država i zdravstvenih sustava, ali su ipak najšire prihvaćeni kriteriji Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) prema kojima se vrijednosti sistoličkog arterijskog tlaka više ili jednake 140 mmHg i/ili dijastoličkog arterijskog tlaka više ili jednake 90 mmHg, dobivene u tri uzastopna, adekvatna mjerenja tijekom 1-3 tjedna smatraju hipertenzijom. Iako je do danas opisano pedesetak različitih razloga povišenog arterijskog tlaka, ti sekundarni oblici mogu objasniti samo oko 5% slučajeva bolesti. Dijagnosticiranje hipertenzije dodatno je komplicirano određivanjem točnih vrijednosti arterijskog tlaka, kako zbog promjenjivog, pulsativnog karaktera arterijskog tlaka, tako i zbog dnevnih oscilacija koje uvelike ovise o okolnostima u kojima se jedinka nalazi.

Teorijska postavka

Prema uzroku nastanka, postoje dve vrste hipertenzije:

• esencijalna
• sekundarna

Termin esencijalna hipertenzija je misnomer (nepogodno izabran naziv), ali je do danas ostao nepromenjen. Potiče od teorije da povišenje krvnog pritiska nastaje kao stres-reakcija povećanja priliva krvi u oboleli deo tela. Brzo je utvrđeno da je ova teorija bila pogrešna, ali se terminologija nije promenila. Uzrok esencijalne hipertenzije je idiopatski (nepoznat). Nema nikakvih klinički ili laboratorijski prepoznatljivih oboljenja koji je mogu prouzrokovati, ali se ubraja u 95% svih klinički otkrivenih hipertenzija, što je navelo naučnike na pretpostavku geneteske predispozicije.

U sekundarnoj hipertenziji se može naći uzrok (npr. oboljenja bubrega, nadbubrežne žlezde itd), ali ovo objašnjava samo 5% otkrivenih hipertenzija.

Prema trajanju, hipertenzije se klasifikuju kao :

• Akutne (par sati do par dana)
• Hronične (višemesečne ili trajne)

Akutna hipertenzija se najčešće ispoljava naglim povišenjem arterijskog pritiska iznad 200 mmHg. Sinonim za ovo stanje je hipertenzivna kriza, ali samo ukoliko je praćeno pretećim oštećenjem tzv. ciljnih organa: pluća, mozga, mrežnjače oka, kao i samog srca.

Opis

Arterijski pritisak je strogo kontrolisana fiziološka varijabla i konstantno se održava u okvirima normalnih intervala, ali se u toku 24 sata može približiti ekstremnim vrednostima (bilo u smislu povišenja ili sniženja vrednosti) iz različitih uzroka (npr. teška fizička aktivnost). Ukoliko su vrednosti trajno povišene, kažemo da dolazi do stanja hipertenzije.

Pritisak varira u odnosu na srčani ciklus - najviši je tokom sistole, a najniži tokom dijastole. Razlika između ovih pritisaka je hidrodinamska sila koja uslovljava tok krvi kroz krvne sudove - pulsni pritisak.

Vrednosti

Vrednosti normalnog arterijskog pritiska su statistički određene i variraju na osnovu uzorka, rase i uzrasta, pa prema tome i između pojedinih država i zdravstvenih sistema, ali su ipak najšire prihvaćeni kriterijumi Svetske zdravstvene organizacije (SZO) prema kojima se vrednosti sistolnog arterijskog pritiska više ili jednake 140 mmHg i/ili dijastolnog arterijskog pritiska više ili jednake 90 mmHg, dobijene u tri uzastopna, adekvatna merenja tokom 1-3 nedelje smatraju hipertenzijom.

U medicinskoj dokumentaciji, krvni pritisak se označava skraćenicom TA (lat: tensio arterialis), uz navođenje vrednosti sistolnog i dijastolnog pritiska (npr. 120/80), tačnog vremena i datuma kada je izmeren i administrativnih podataka o pacijentu (ime, prezime, itd).

• TA 120/80 mmHg je najčešća srednja vrednost, klinički posmatrano - optimalna vrednost;
• TA 139/89 mmHg je visoka vrednost, klinički posmatrano - sumnja na hipertenziju;
• TA 140/90 -(mmHg) i više je vrednost izvan praga i smatra se hipertenzijom.
• TA iznad 200 - (mmHg) je ekstremna vrednost i smatra se malignom hipertenzijom

Komplikacije

Najčešća komplikacija akutne hipertenzije je moždano krvarenje.

Hronična hipertenzija se ispoljava promenama na krvnim sudovima različitih organa, a najčešće komplikacije su hronična bubrežna insuficijencija, stvaranje aneurizmi moždanih arterija ili slepilo. Takođe, može dovesti i do ubrzanog napredovanja (progresije) određenih sistemskih bolesti, kao što je ateroskleroza.

Izvori

• Basic pathology, Robinns
• Clinicopathologic foundations of medicine, Rubin

Eksterni linkovi

• Hipertenzija
• Arterijska hipertenzija na LekarInfo
• Šta je povišen krvni pritisak
• Podela, uzroci i simptomi povišenog pritiska
• Komplikacije i dijagnostikovanje povišenog krvnog pritiska
• Hipertenzija : higijensko-dijetetski režim