Herman Dalmatinski
| Herman Dalmatinski | |
|---|---|
|
|
|
| Puno ime | Herman Dalmatinski |
| Informacije | |
| Datum rođenja | oko 1110. |
| Mesto rođenja | Istra (Koruška) |
| Datum smrti | oko 1160. |
| Rad | |
| Epoha | Srednji vek |
| Regija | Zapadna filozofija |
| Škola filozofije | platonizam, aristotelizam |
| Glavna interesovanja | filozofija prirode, astronomija, astrologija |
Herman Dalmatinski (lat: Hermanus Dalmata) ili Herman Sloven (Hermannus Sclavus), poznat i kao Herman Koruški (1110—1160), bio je srednjovekovni slovenski[1] filozof, naučnik, astronom, astrolog, prevodilac i važan posrednik između evropske i arapske nauke i filozofije 12. veka.
Radio je na prvom evropskom prevodu Kurana na latinski jezik.
Sadržaj/Садржај |
Život [uredi - уреди]
Herman Dalmatin je rođen početkom 12. veka na Istri, koja se tada nalazila u sastavu Vojvodine Koruške, a danas u sastavu Hrvatske. Školovanje je verovatno započeo u benediktinskom manastiru u Istri, da bi kasnije nastavio u Francuskoj i Španiji, od 1130. do 1135. godine. [2] Nakon studija putuje po Sredozemlju i Bliskom istoku sa svojim školskim kolegom Robertom iz Ketona. [3] U Carigradu i Damasku se upoznaje s arapskom naukom, čijim dometima na polju matematike i astronomije je bio potpuno očaran. Pokazivao je veliki interes i za nauke drugih istočnjačkih naroda, posebno Indije. [2] Oko 1138. godine se vraća u Španiju i Francusku (Langedoku) prevodi na latinski jezik arapske prevode starogrčkih dela, kao i mnoga izvorna dela arapske kulture. Oko 1142. godine Herman i Robert sreću u Španiji Petra Prečasnog (1094—1156), opata iz Klunija, koji im je predložio da prevedu Kuran na latinski jezik. [4] Njihov prevod, završen 1143. godine i izdat od strane Petra Prečasnog pod naslovom Lex Mahumet pseudoprophete (Zakon Muhameda lažnog proroka), predstavlja prvi evropski prevod Kur'ana.
Pored prevođenja, Herman Koruški piše i svoje izvorne radove. Pretpostavlja se da je umro oko 1600. godine.
Dela [uredi - уреди]
Njegovi najznačajniji spisi:
- De essentiis (O bitima)
- De usu astrolabii (O upotrebi astrolaba)
- Liber de circulis
- prevod Abu Mašarovog Uvoda u astronomiju
- prevod Ptolemeje Planispherae
Herman Sloven se smatra jednim od najvažnijih posrednika između evropske i arapske nauke i filozofije u srednjem veku. [3] Po uticaju se posebno ističu njegovi prevodi s arapskog na latinski Abu Mašarovog Uvoda u astronomiju (Kitab al-madkhal ila ilm ahkam al nujum), Ptolemejeve Planisfere (Planispherae) i ispravka Adelardovog prevoda Euklidovih Elementa.
Svoje najznačajnije delo „O bitima“ je završio u Bezjeu u Langedoku 1143. godine. U njemu iznosi vlastiti sistem filozofije prirode spajajući zapadnoevropsku tradiciju platonizma i arapsku tradiciju Aristotelove prirodne filozofije. [4] U delu De usu astrolabii (O upotrebi astrolaba) iznosi saznanja o konstrukciji i upotrebi astrolaba koje je stekao prevodeći Ptolemejevo delo Planisfera na latinski jezik.
Smatra se da je svojim delom uticao na radove mnogih evropskih naučnika, među kojima su: Domingo Gonzales (De procesione mundi), Rudolf iz Briža, Bernard Silvestris (Experimentarius; De universitate mundi), Danijel iz Morlija (Liber de naturis inferiorum et superiorum), Hugo od Santale (Liber de pluviis). Hermanov prevod Abu Ma'šarovog „Uvoda u astrologiju“ poznavali su i Toma Akvinski i Rodžer Bekon.[3]
Izvori [uredi - уреди]
- ↑ Trenutno se vodi spor o tome da li je bio hrvatski ili slovenački filozof. Nema spora oko toga da je bio slovenski.
- ↑ 2.0 2.1 Herman Dalmatinac
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Herman Dalmatin
- ↑ 4.0 4.1 Herman s Koreškega
Literatura [uredi - уреди]
- Herman Dalmatin, Rasprava o bitima, Čakavski sabor-Pula, Pula, 1990.
Eksterni linkovi [uredi - уреди]
- ((sh)) Herman Dalmatinac
- ((sh)) Herman Dalmatin
- Šablon:Sl Herman s Koreškega
