Gazi Husrev-beg

Izvor: Wikipedia
Turbe Gazi Husrev-bega u haremu njegove džamije

Gazi Husrev-beg (osmanski turski: غازى خسرو بیگ Ghāzī Khuṣrow Beg; moderni turski: Gazi Hüsrev Bey; 14801541) je bio upravnik Bosanskog sandžaka u Osmanskom carstvu u prvoj polovini 16. veka. Bio je vojni strateg i smatra se najznačajnijim namesnikom osmanske Bosne.

Poreklo[uredi - уреди]

Rođen je u Seresu u Grčkoj. Njegov otac, Ferhat-beg, je bio iz Trebinja, dok mu je majka bila kćerka sultana Bajazita II. Ferhat-beg je poginuo u borbi 1486. godine.[1] Pošto je i majka Husrev-bega rano umrla on je odrastao u dvoru Osmanskog carstva pošto je bio sultanov unuk.[2]

Diplomatska karijera[uredi - уреди]

Husrev-beg je počeo svoju karijeru kao diplomata, tako što je bio u pratnji svog ujaka Mehmeda koji je 1503. godine bio postavljen za namesnika Krima i bio izaslanik na ruskom dvoru, gde je upoznao i ruskog kneza. Kada je njegov ujak Mehmed umro 1504. godine, on je postavljen za beglerbega u Skadru.[3]

Ratno iskustvo[uredi - уреди]

Gazija ili gazi (tj. pobednik) je (počasna) titula dodeljivana istaknutim vojnim vođama u islamskim zemljama i društvima. Husrev-begu je dodeljena titula gazi 1521. godine zbog njegovih zasluga u osvajanju Beograda (jedna od počasnih titula Kemala Ataturka je bila Gazi). Gazi Husrev-beg je ratovao protiv Mletačke republike, Mađarske i ostatka Bosanskog kraljevstva koje se bunilo protiv Osmanskog carstva. Za manje od tri godine osvojio je Knin, Skradin i Ostrovicu. Nakon ratnih uspeha, Gazi Husrev-beg je odlukom carske vlade imenovan za upravnika Bosanskog sandžaka.

Pod vođstvom Gazi Husrev-bega, Osmanska vojska je brzo napredovala u ratovanju. Gazi Husrev-beg je takođe osvojio utvrđene gradove Greben, Soko Grad, Jezero, Vinac, Vrbaški Grad, Livač, Karmatin, Bočac, Udbinu, Vranu, Modruč i Požegu.

Graditeljska dela[uredi - уреди]

Osim vojnih uspeha, Gazi Husrev-beg je imao ogroman uticaj na razvoj čitavog Bosanskog sandžaka, naročito grada Sarajeva. Obnovio je Carevu džamiju i izgradio čuvenu Gazi Husrev-begovu džamiju, biblioteku, medresu, sahat-kulu, bolnicu i mnoge druge poznate zgrade.

Progon katolika[uredi - уреди]

Za vreme prvog Gazi Husrev-begovog upravljanja Bosnom (1521-1525) dolazi do pojačanog progona katolika. U tom razdoblju porušeni su franjevački samostani i crkve u Fojnici, Visokom, Konjicu, Kreševu i Kraljevoj Sutjesci, a franjevci rasterani. 1523. vlasti su uhapsile franjevačkog provincijala Stjepana Vučilića i još 12 drugih fratara. Provincijal je uspeo da pobegne, a ostali su u Sarajevu pogubljeni.[4][5]

Smrt[uredi - уреди]

Gazi Husrev-beg je izgubio život u bici u Crnoj Gori 1541. godine. Njegovo telo je preneto u Sarajevo i sahranjeno u haremu njegove džamije. Postoji mit o tome da su Drobnjaci iz Crne Gore dobili ime po tome što je tamo sahranjen drob Gazi Husrev-bega.[6] Iznad vrata na turbetu piše: Neka svaki dan milost Božija i blagoslov na njeg pada.

Videti još[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. "Biografija Gazi Husrev-bega na internet sajtu njegove zadužbine". http://www.vakuf-gazi.ba/ghhusrev_beg.html. pristupljeno 16. jul 2010.. 
  2. "Biografija Gazi Husrev-bega na internet sajtu njegove zadužbine". http://www.vakuf-gazi.ba/ghhusrev_beg.html. pristupljeno 16. jul 2010.. 
  3. "Biografija Gazi Husrev-bega na internet sajtu njegove zadužbine". http://www.vakuf-gazi.ba/ghhusrev_beg.html. pristupljeno 16. jul 2010.. 
  4. Julijan Jelenić, Kultura i bosanski franjevci, I, "Prva hrvatska tiskara" Kramarić i M. Raguz, Sarajevo 1912, str. 125.
  5. Anđelko Barun, Svjedoci i učitelji: Povijest franjevaca Bosne Srebrene, Svjetlo riječi, Sarajevo - Zagreb 2003, str. 157-158.
  6. "Navod iz knjige koju je napisao Safvet-beg Bašagić objavljen na internet sajtu Gacko u tekstu iz knjige Hrvatsko kolo". http://www.gacko.net/hrvatsko_kolo.htm. pristupljeno 16. jul 2010..