Donato Bramante

Izvor: Wikipedia
Donato Bramante

Donato Bramante
Ime po rođenju Donato di Pascussio d'Antonio
Rođenje 1444
Fermignano, Italija
Smrt 11. april 1514. (starost oko 70)
Rim
Nacionalnost italijanska
Pokret Visoka renesansa
Djela San Pietro in Montorio
Krist na koloni

Donato Bramante (it. Donato Bramante) (rođen 1444. godine, najvjerovatnije u Monte Asdruvaldu - danas Ferminjano, kneževina Urbino - umro 11. aprila 1514. godine u Rimu), bio je italijanski arhitekta i jedan od začetnika arhitekture italijanske visoke renesanse. Među njegova rana djela u Milanu, ubrajaju se rektorat sv. Ambrozija i crkva sv. Marije. U Rimu, Bramante je služio kao glavni projektant pape Julija II u projektu rekonstrukcije grada. Bazilika svetog Petra, gdje je Bramante takođe bio glavni arhitekta, ujedno i najveći renesansni arhitektonski poduhvat, započeta je 1506. godine. Drugi važniji projekti u kojima je učestvovao su Kapela u sv. Petru od Montorija (1502. godine) i dvor Belveder u Vatikanu (započet 1505. godine).

Biografija[uredi - уреди]

Donato Bramante je rođen u porodici dobrostojećih zemljoradnika. U djetinjstvu, po riječima Đorđa Vazarija poznatog biografa i umjetnika 16. vijeka, "osim čitanja i pisanja, praktikuje mnogo i sa abakusom". Otac ga je najvjerovatnije usmjerio prema slikarstvu.

Vrlo malo se zna o Bramanteovom životu i djelu prije 1477. godine. Vjeruje se da je bio učenik Pjera dela Frančeske u Urbinu, koji je pod plemićem Federikom de Montefeltrom postao značajan centar humanizma. 1477. godine, Bramante je radio u Bergamu kao slikar iluzionističkih murala arhitekture. Učio je iz djela umjetnika koji su bili aktivni u Urbinu, ali i od umjetnika s čijim djelom se sretao na svojim putovanjima, kao što su Leon Alberti (u Rimini i Mantovi), Andrea Mantenja (u Mantovi i Padovi), Erkola de Roberti (u Ferari), i Filipo Bruneleski (u Firenci).

Ni jedno od Bramantevih ranih djela nije stiglo do nas, iako mu neki istoričari arhitekture pripisuju više crteža perspektive arhitektura. Skoro svako od tih djela posjeduje neku od karakteristika njegovog djela, ali se prilično razlikuju jedno od drugog. Do 1477. godine, Bramante se uglavnom bavio izradom arhitektonskih planova, crtanjem i slikanjem perspektiva arhitektura, koje su drugim umjetnicima služile kao pozadine slikarskih kompozicija, budući da su arhitektura i perspektiva bili veoma bitni, ako ne i suštinski elementi renesansnog slikarstva.

Period u Lombardiji[uredi - уреди]

Oko 1477. godine, Bramante se iz nepoznatih razloga preselio u Lombardiju, italijansku sjevernu provinciju. U Bergamu je radio na freskama fasade katedrale Palaco del Podesta, predstavljajući klasične figure filozofa u složenom arhitektonskom okruženju. Vazari kaže, da je Bramante poslije rada u više gradova "na stvarima od male važnosti i vrijednosti", otišao u Milano, "kako bi vidjeo katedralu". Rad na katedrali u Milanu, u kojem su učestvovali ugledne arhitekte, umjetnici i zanatlije iz Italije, Njemačke i Francuske, bio je u to vrijeme važan centar za razmjenu znanja, metodologija planiranja i drugih građevinskih tehnika. Milano je tada bio velika i bogata metropola, glavni grad države kojom je upravljao Ludoviko Sforca, zvani Il Moro, a renesansna arhitektura je upravo počela da se razvija, tako da je to bila dobra prilika za mladog arhitektu kao što je bio Bramante.

Prvi arhitektonski rad koji se pripisuje Bramanteu bio je crtež koji je predstavljao građevinu u ruševinama sa ljudskim figurama. Taj crtež je bio preliminarna studija za grafiku grafičara Bernarda Prevedarija, koja je rađena 1481. godine. Skoro u isto vrijeme, Bramante je radio na strukturi crkve Sv. Marije. U toj strukturi vidljivi su utjecaji Albertija, Mantenje, Bruneleskija i Urbinske škole, ali se takođe zapaža priklanjanje lokalnom ukusu.

Period u Rimu[uredi - уреди]

Bramante je vjerovatno bio u Milanu sve dok Ludoviko nije bio primoran da se povuče iz grada zbog najezde Francuza, koji su okupirali grad u septembru 1499. godine. U Rimu, bio je aktivan od samog početka na više projekata, jedan od kojih je slika (danas izgubljena) za San Đovani u Lateranu, na temu proslave Svete 1500. godine. Kao pomoćnik glavnog arhitekte pape Aleksandra VI, pretpostavlja se da je uradio plan i nadgledao radove fontana na Trgu sv. Marije u Trasteveru i za četvrt sv. Petra. U to vrijeme smanjuje svoju aktivnost kao crtač i dizajner i posvećuje se studiranju spomenika Starog Rima. Tada takođe stupa u kontakt sa bogatim i utjecajnim napuljskim kardinalom, Olivijerom Karafom, koji je bio veoma zainteresovan za antičku književnost i umjetnost. Karafa je naručio Bramanteu projekat za klaustor manastira sv. Marija dela Pace, koji je završen 1504. godine. Oko 1502. godine Bramante je bio zaokupljen projektom za izgradnju male crkve, Tempjeto sv. Petra u Montoriju, podignute na mjestu gdje se smatra da je sv. Petar razapet na krst.

Vanjske veze[uredi - уреди]