Branko Horvat
| Branko Horvat | |
|---|---|
| Opšti podaci | |
| Datum rođenja | 24. jul 1928. |
| Mesto rođenja | Petrinja[1] ( Kraljevina Jugoslavija) |
| Datum smrti | 18. decembar 2003. |
| Mesto smrti | Zagreb ( Hrvatska) |
| Rad | |
| Polje | ekonomija |
| Škola | radničko samoupravljanje, tri vida demokracije |
| Institucija | Jugoslavenski institut za ekonomska istraživanja, Zagrebački ekonomski fakultet |
| Poznat po | ekonomsko planiranje |
| Napomene | 1983. je predložen za Nobelovu nagradu za ekonomiju |
Branko Horvat (Petrinja, 24. jul 1928 - Zagreb, 18. decembar 2003.) bio je jugoslavenski i hrvatski ekonomist, univerzitetski profesor i političar od 1989 koji je znatno uticao na demokratizaciju jugoslavenskog društva. [1][2]
Sadržaj/Садржај |
Biografija [uredi - уреди]
Branko Horvat je rođen u obitelji kirurga Artura Horvata (1895-1980)[1], zbog očeva posla preselio se u Slavonsku Požegu, gdje je završio osnovnu i prve razrede gimnazije. Pred kraj rata 1944. sa 16 godina odlazi u partizane.[1] Nakon rata, studira ekonomiju i filozofiju na Sveučilištu u Zagrebu. Diplomirao je ekonomskom fakultetu 1952. godine, a doktorirao 1955. s radom Ekonomika jugoslavenske naftne privrede.[1] Nakon toga odlazi na usavršavanje na London School of Economics i Manchester University, gdje je doktorirao po drugi put 1959. godine s radom Towards a Theory of Planned Economy. Nakon tog odlazi na usavršavanje na američki Harvard i MIT (1964.-1965.). [1]
Djelovanje u struci [uredi - уреди]
Nakon diplome zaposlio se u zagrebačkom Institutu za naftu kao analitičar, zatim je postao asistent na Ekonomskom institutu u Zagrebu (1953/54.). Od 1955. radi u Saveznom zavodu za planiranje u Beogradu, uz suglasnost zavoda odlazi na studij u Englesku (1955. - 1958.). Nakon povratka sa studija postaje šef Metodološkog odjeljenja Zavoda. On je svoj odjel pretvorio 1963. u Jugoslavenski institut za ekonomska istraživanja. [1]Njegov Institut osnovao je međunarodni posdiplomski studij, prvi takve vrste u bivšoj državi. Branko Horvat bio je član tadašnjeg saveznog Privrednog savjeta i Savjeta za tržište i cijene, zatim ekonomski savjetnik vlade i predsjednika SFRJ. Horvat je bio ekonomski savjetnik i drugih država poput Perua, Brazila, Bangladeša i premijera Turske i Ukrajine. Kao član jugoslavenske delegacije u Ujedinjenim narodima 1961. zabran je za predsjednika Komiteta za industrijalizaciju, pod njegovim predsjedništvom formirana je agencija United Nations Industrialization and Development Organization (UNIDO).[1]
Nezadovoljan promjena statusa Jugoslavenskog instituta za ekonomska istraživanja, podnosi ostavku 1970. [1]i seli se u Zagreb i zapošljava kao docent na Ekonomskom fakultetu, gdje je 1975. godine izabran za redovnog profesora iz predmeta ekonomska analiza, pored toga predavao je ekonomsku teoriju, planiranje, ekonomski razvoj, komparativne ekonomske sisteme, sociologiju i političku teoriju. Bio je honorarni profesor na univerzitetima u Beogradu, Ljubljani i Podgorici, i gostujući profesor na univerzitetima u Michiganu, Floridi, Stockholmu, Universidad Catolica de Chile, Los Angelesu i Cambridgeu.
Na fakultetu je radio sve do 1992. kad je umirovljen s obrazloženjem tadašnje uprave da fakultetu ni on, a ni njegov institut više nisu potrebni, što je bila posljedica političkih promjena kad je Branko Horvat postao persona non grata sa svojim stavovima o mogućnosti da su spojivi socijalizam i tržišna privreda.
Naučni rad [uredi - уреди]
Objavio je tridesetak knjiga od kojih su mnoge prevođene na 17 jezika; Historija jugoslovenske naftne privrede (1956-65), Ekonomika jugoslovenske naftne privrede (1962), Ekonomska teorija planske privrede (1961), Ekonomski modeli (1962), Međusektorska analiza (1962), Metode bilansiranja strukturnih proporcija u planu privrednog razvoja (1965), Ekonomska analiza (1968), Ekonomska nauka i narodna privreda (1968), Ogled o jugoslovenskom društvu (1969), Privredni ciklusi u Jugoslaviji (1969), Ekonomska politika stabilizacije (1976), Politička ekonomija socijalizma (1983), Radna teorija cijena (1987).[3]
Branko Horvat bio je dugogodišnji urednik (26 godina) međunarodnog časopisa Ekonomska analiza. [3]Bio je među osnivačima i izabran je za prvog sekretara Naučne sekcije Saveza ekonomista Jugoslavije - 1961., bio je osnivač i predsjednik Međunarodnog udruženja za ekonomiku samoupravljanja - 1978. (od 1990 udruženje se zove International Association for the Economics of Participation).
Za knjigu The Political Economy of Socialism koju je izdao 1982. u Americi , - Američko društvo ekonomista predložilo ga je za Nobelovu nagradu za ekonomiju 1983. Ušao je u najuži izbor ali je nagradu dobio Francuz Gérard Debreu. Ta knjiga bila je knjiga godine u Americi, tek 1984. izašla je u Jugoslaviji pod naslovom Politička ekonomija socijalizma, a 2001 objavili su je i Kinezi.
Političko djelovanje [uredi - уреди]
Branko Horvat je bio čovjek koji je imao snagu da idu protiv glavne struje, takav je bio za života SFRJ, ali i kasnije. Među prvima je osjetio potrebu za radikalnom demokratskom transformacijom jugoslavenskog društva te je još pri kraju 1988. bio jedan od pokretača UJDI-ja[3]. Nakon prvih parlamentarnih izbora u Hrvatskoj 1990. uviđa da UJDI nema nikakve šanse, pa osniva Socijaldemokratsku uniju 1992. [3]koja takođe nije imala dobru prođu kod birača. On je u doba najvećih ratnih sukoba na prostorima bivše Jugoslavije, predlagao ponovnu ekonomsku integraciju cijele bivše države i šireg okruženja, te je organizirao Balkansku konferenciju[3], smatrajući da je to jedina prava opcija za izlazak iz duboke krize koja je zahvatila regiju. U to vrijeme to je djelovalo kao uzaludan posao, i navuklo mu samo puno protivnika. Čitavo vrijeme bio je žestoki kritičar i protivnik politike Franje Tuđmana. Branko Horvat ostao je dosljedan svojim stavovima - da su socijalizam, tržišna privreda i demokracija spojivi i mogući, za te ideje se borio sve do svoje smrti.
Ipak, Horvat je bezgranično i prenaivno vjerovao u moć ekonomije i njenog obuzdavanja ponašanja u doba velikih nacionalnih previranja, ne shvaćajući okrutnost zbilje.
Djela [uredi - уреди]
- Ekonomska teorija planske privrede, Beograd : Kultura, 1961
- Towards a theory of planned economy (Economic studies), Yugoslav Institute of Economic Research, 1964.
- Ogled o Jugoslavenskom društvu, Mladost, Zagreb, 1969.
- Analysis of the economic situation and proposal for a program of action, Praxis (International Edition), 1971, str. 533-562
- Political Economy of Socialism: Marxist Socialist Theory, Martin Robertson & Co Ltd, 1982., ISBN 978-0855204778
- Kosovsko pitanje (Die Kosovo-Frage), 1988., ISBN 86-343-0447-7
- The theory of international trade. An alternative approach, 1999., ISBN 0-333-73409-2
- The results of backward transition in the Republic of Croatia, in: At the crossroads. Disaster or Normalization? The Yugoslav successor states in the 1990s, Valeria Heuberger, 1999., ISBN 3-631-33091-X
- Novi put - new deal za Hrvatsku, Ekonomija. - Zagreb : Rifin, 1994. - ISSN 1330-0636.
Izvori [uredi - уреди]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Životopis dr. Horvata (Centar za društvena istraživanja dr. Branko Horvat ), pristupljeno 3. 05. 2011.
- ↑ Božo Stojanović: Dr Branko Horvat (Socialist Review), pristupljeno 3. 05. 2011.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 A small step for democracy (Slobodna Jugoslavija), pristupljeno 3. 05. 2011.
