Bitka kod Peluzija (525. pne.)
Izvor: Wikipedia
| Bitka kod Peluzija (525. pne.) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
| Zaraćene strane | |||||||||
| Kraljevstvo Egipat karijski najamnici jonski najamnici |
Ahemenidsko Carstvo arabijski saveznici prebjegli grčki najamnici |
||||||||
| Komandanti | |||||||||
| Psametik III | Kambiz II | ||||||||
| Snage | |||||||||
| nepoznato, ali bitno slabiji | nepoznato, ali bitno jači | ||||||||
| Gubici | |||||||||
| 50.000 (Ktesija) | 7.000 (Ktesija) | ||||||||
Bitka kod Peluzija se odigrala 525. pne. te predstavljala prvi veliki okršaj staroegipatskog kraljevstva s relativno mladim Perzijskim Carstvom. Bitka je završila egipatskim porazom nakon kojeg su Perzijanci osvojili Egipat i uspostavili vlast koja će trajati nekoliko decenija.
[uredi - уреди] Pozadina
Od sredine 6. vijeka pne. je egipatski faraon Amazis II sa sve većom zabrinutošću pratio uspon ahemenidske Perzije, te eventualnu prijetnju po Egipat nastojao kompenzirati stvaranjem čvrstih saveza s grčkim polisima. Nakon što je 547. pne. perzijski car Kir pokorio moćnu lidijsku, 539. pne. je pokorio i Neobabilonsko Carstvo čime su Egipat i Perzija dobile zajedničku granicu. Kirov nasljednik Kambiz II je zaključio kako Egipat, s obzirom na svoje bogatstvo i važnost, predstavlja jedinu državu koja priječi perzijsku supremaciju nad poznatim svijetom. Uvjeti za pohod na Egipat su se stekli kada je Amazis umro, a na egipatsko prijestolje stupio mladi i neiskusni faraon Psametih.
Psametihova nesposobnost se iskazala u tome da je veliki broj njegovih grčkih saveznika, a od kojih je najpoznatiji Fan iz Halikarnasa, odlučio prijeći na perzijsku stranu, Kambiz je, nasuprot tome, osigurao podršku arabijskih poglavica koji su njegovoj vojsci omogućili sigurnu opskrbu vodom kroz pustinju i omogućili da maršem preko Sinaja izbije do Peluzija.
[uredi - уреди] Tok
Većina antičkih izvora se slaže kako je Kambiz, imajući kod sebe ljudske i materijalne resurse najvećeg carstva u dotadašnjoj historiji, skupio daleko veću vojsku od one koju je mogao skupiti Egipat. Osim toga, Kambizove snage su bile daleko iskusnije i bolje opremljene.
Okršaj je bio kratak te je završio potpunim kolapsom egipatske vojske koja je posječena, a čiji su se ostaci u panici povukli ili prema tvrđavi Peluzij (gdje su se odmah predali) te prema Memfisu. Antički izvori navode da su Perzijanci tokom bitke iskoristili egipatsko štovanje mačaka - bilo tako da su držali mačke ispred svoje vojske, bilo tako da su na štitovima naslikali mačkolikog boga Basta. U oba slučaja bogobojazni Egipćani se nisu usudili gađati nadiruće perzijske linije strijelama.
Antički izvori smatraju kako je sudar dviju vojski kod Peluzija bio manje bitka, a više pokolj, a u tome je najrječitiji Herodot koji je nekoliko decenija kasnije posjetio bojište i vidio na desetine hiljada kostura.
[uredi - уреди] Posljedice
Psametih se povukao u Memfis koji je pao nakon kratke, ali krvave opsade. Perzijanci su se osvetili Egipćanima tako što su pobili veliki dio plemstva, a dio, uključujući samog Psametiha, odveli u roblje. Psametih je nešto kasnije pogubljen u zatočeništvu kada se otkrilo kako pokušava organizirati ustanak.
Perzijanci su nakon toga zavladali Egiptom te ga držali kao svoju provinciju više od stotinu godina.
