Austrijske savezne zemlje
|
Bundesländer |
|
|---|---|
 |
|
 Austrija |
|
Republika Austrija je federalna republika, sastavljena od 9 saveznih zemalja (Bundesländer). [1]Land na njemačkom znači zemlja, ali se može prevesti i kao država ili provincija (pokrajina). [1]
Sadržaj/Садржај |
Karakteristike [uredi - уреди]
O austrijskim saveznim zemljama, govori članak 2. Saveznog ustava, on taksativno nabraja svih devet zemalja, definira Austriju kao federalnu državu, određuje ovlasti zemaljskih parlamenata, i razrađuje pravo na slanje delegata u saveznu skuštinu (Bundesrat) na osnovu veličine zemlje. [1]
Austrijske savezne države imaju pravo na vlastite ustave, koji nesmiju biti u koliziji sa saveznim ustavom. Savezni ustavni sud može proglasiti ništavnim sve odredbe pokrajinskih ustava koje su u sukobu sa Saveznom ustavom. [1]
Zakonodavne i izvršne ovlasti koje nisu izričito navedene kao nadležnost Savezne vlade u saveznom ustavu, spadaju u nadležnost saveznih zemalja. Međutim kako ustav najveći dio ovlasti daje saveznoj administraciji, pokrajinskim vladama ostaje da se bave lokalnim sigurnosnim pitanjima, nekretninama u njihovom vlasništvu, vatrogastvom, kulturom, regulacijom lova i ribolova, očuvanjem prirode, zaštitom životinja, sportom i turizmom i propisima koje se odnose na pokrajinsku administraciju. Ustav ovlašćuje savezni parlament da određuje visinu poreza i njegovu raspodjelu između federalne i lokalne administracije. [1]
Jednodomni parlamenti - Landtage su zakonodavna tijela saveznih država, a pokrajinske vlade na čelu sa Landeshauptmannom najviši organi uprave, koje biraju zastupnici pokrajinskih parlamanata. [1]
Po saveznom austrijskom ustavu Beč ima poseban status, jer je istovremeno grad i savezna država, tako da bečka administracija ima dvostruku funkciju. [1]
Geografske karakteristike [uredi - уреди]
Devet saveznih austrijskih zemalja su:
| Grb | Država (Bundesland) | Glavni grad (Landeshauptstadt) | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Hrvatskosrpski | Njemački | ||||
 |
Gradišće | Burgenland | Eisenstadt | ||
 |
Koruška | Kärnten | Klagenfurt | ||
 |
Donja Austrija | Niederösterreich | Sankt Pölten | ||
 |
Gornja Austrija | Oberösterreich | Linz | ||
 |
Salzburg | Salzburg | Salzburg | ||
 |
Štajerska | Steiermark | Graz | ||
 |
Tirol | Tirol | Innsbruck | ||
 |
Vorarlberg | Vorarlberg | Bregenz | ||
 |
Beč | Wien | – | ||
Veći dio površine saveznih država Gornja Austrija, Donja Austrija, Beč i Gradišće nalazi se dolini Dunava, na lako obradivom zemljištu, zbog tog je to i najgušće naseljeni dio Austrije, od prahistorije. Ostalih pet saveznih zemalja prostiru se po Alpama terenu neprikladnom za poljoprivredu, ali i za razvoj teške industrije, zbog prometne izoliranosti, pa su one i rijetko naseljene. Najgušće naseljena austrijska država je Beč, a Tirol je najnenaseljeniji.
Stanovništvo, glavni gradovi i površina [uredi - уреди]
Na osnovu popisa stanovništva od 1. januara 2011. austrijske savezne zemlje imale su ove podatke; [2]
| Država | Glavni grad | Stanovništvo | Površina (km²) | G. naseljenosti | Gradovi | Naselja | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Beč | Beč | 1,677,867 | 415 | 4,044.3 | 1 | 0 |
| 2 | Donja Austrija | Sankt Pölten | 1,597,240 | 19 178 | 83.3 | 75 | 498 |
| 3 | Gornja Austrija | Linz | 1,408,165 | 11 982 | 117.5 | 32 | 412 |
| 4 | Štajerska | Graz | 1,205,609 | 16 392 | 73.6 | 34 | 508 |
| 5 | Tirol | Innsbruck | 703,512 | 12 648 | 55.6 | 11 | 268 |
| 6 | Koruška | Klagenfurt | 561,094 | 9 536 | 58.8 | 17 | 115 |
| 7 | Salzburg | Salzburg | 530,576 | 7 154 | 74.2 | 10 | 109 |
| 8 | Vorarlberg | Bregenz | 366,377 | 2 601 | 140.8 | 5 | 91 |
| 9 | Gradišće | Eisenstadt | 281,190 | 3 965 | 70.9 | 13 | 158 |
Historija nastanka [uredi - уреди]
Austrijske savezne zemlje (Bundesländer) rezultat su historijskih prilika na tlu Austrije. One su se razvile od marki, grofovija i komitata, koje su se ujedinile u jedinstvenu zemlju za vrijeme austrijskih kneževa. Svaka od tih provincija razvijala je još od srednjeg vijeka - vlastito zakonodavstvo i svoj specifični sistem uprave. [1]
One su od 17. vijeka postepeno gubile uticaj kako je rastao utjecaj carske vlasti, da bi ga za razdoblja apsolutizma potpuno izgubile. Nakon turbulencija koje je Austrijsko Carstvo prolazilo 1848. i donošenja ustava nakon Oktobarske diplome 1860. i Februarskog patenta 1861., osnovane su pokrajine (Landtage), sa ograničenom zakonodavnom vlašću i vlastitom administracijom. Ali je istovremeno uspostavljena i gotovo feudalna administrativna podjela carevine na guvernature i krunske zemlje. Koegzistencija ta dva različita administrativna sistema, nije mogla dugo trajati, nakon nekoliko sukoba, koji su kulminirali 1873. pokrajine više nisu mogle slati delegate u Carevinsko vijeće (Reichsrat). Nakon propasti Austro-Ugarske, Privremena narodna skupština proglasila je osnivanje Austrije kao nezavisne države - 30. oktobra 1918. Nakon pokrajinskih konferencija u Linzu i Salzburgu donešen je ustav -1920., koji je definirao Austriju kao federalnu državu.
Novi autoritativni ustav iz 1934. derogirao je federalnu prirodu austrijske države. Nakon Anschlussa austrijske pokrajine su podijeljene na Gaue Trećeg reicha i stavljene pod izravnu kontrolu ministarstava u Berlinu. Nakon obnavljanja Republike 1945., - vraćene su i pokrajine sa svojim starim ovlastima. [1]
Izvori [uredi - уреди]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 "Bundesländer" (engleski). Encyclopedia of Austria. http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.b/b901483.htm;internal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en. pristupljeno na 10. 07. 2012.
- ↑ "Bundesländer" (njemački). Bundesanstalt Statistik Österreich. http://www.statistik.at/web_de/klassifikationen/regionale_gliederungen/bundeslaender/index.html. pristupljeno na 10. 07. 2012.
Vanjske veze [uredi - уреди]
- Bundesländer na portalu Österreich-Lexikon (engleski)
|
|||||||
